III SA/Kr 1613/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Makuch Sędziowie WSA Katarzyna Marasek-Zybura Asesor WSA Magdalena Gawlikowska (spr.) Protokolant Specjalista Dominika Janik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi W. S. i A. S. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 13 października 2025 r. nr IG-II.7221.76.2025.EG w przedmiocie umorzenia postępowania w zakresie aktualizacji danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.

Decyzją z 13 października 2025 r., znak IG-II.7221.76.2025.EG Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję Starosty Gorlickiego z 22 lipca 2025 r. znak GE.6620.103.5.2023, wydaną względem W. S. i A. S. (dalej skarżący), w przedmiocie umorzenia postępowania w zakresie aktualizacji informacji, zawartych w bazie danych ewidencji gruntów i budynków w zakresie punktu czwórmiedzy działek nr: [...], [...], [...], [...], położonych w R., jednostka ewidencyjna R. jako bezprzedmiotowego. Zaskarżona decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Dla obrębu R., jednostka ewidencyjna R. została przeprowadzona modernizacja operatu ewidencji gruntów i budynków. Operat z tych czynności został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego 24 sierpnia 2022 r. pod nr [...]. Odnośnie do przebiegu granic działki nr [...] (własność skarżących) z działkami sąsiednimi, w tym działkami nr [...] (własność J. M.), nr [...] (własność B. K.) i nr [...] (własność Gminy R.) skarżący nie złożyli żadnych uwag ani zarzutów. Punkt czwórmiedzy działek ewidencyjnych nr: [...], [...], [...], [...] powstał w trakcie podziału działki nr [...] na działki nr: [...], [...], [...] i [...] w 2003 r. Operat z powyższych czynności został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego 19 maja 2003 r. pod nr [...] ([...]). Podział został zatwierdzony decyzją Wójta Gminy R. z 20 maja 2003 r. znak: [...]. Jak wynika z protokołu z czynności przyjęcia granic nieruchomości spisanego 12 kwietnia 2002 r., w czynnościach przyjęcia granic uczestniczyła m.in. skarżąca (karty 10 - 19 akt sprawy). Operat ten zawiera współrzędne punktów granicznych w układzie "1965", które podczas modernizacji zostały w oparciu o odnalezione istniejące znaki graniczne przetransformowane do układu 2000. W trakcie prac modernizacyjnych nie zmieniono przebiegu granic przedmiotowych działek, jak również nie zmieniano położenia kamieni granicznych, w tym posadowionego w punkcie czwórmiedzy działek ewidencyjnych nr: [...], [...], [...], [...] (punkt nr[...]). W dniu 24 kwietnia 2024 r. do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr [...] został przyjęty operat dotyczący "wznowienia znaków granicznych, wyznaczenia punktów granicznych, ustalenia przebiegu granic" działki nr [...]. W dniu 18 kwietnia 2023 r. geodeta uprawniony R. M. spisał protokół z czynności wznowienia znaków granicznych/wyznaczenia punktów granicznych uprzednio ujawnionych w ewidencji gruntów i budynków. Jak wynika z protokołu (karty 99 -103 akt sprawy) podstawą wykonania powyższych czynności były operaty [...] podziału działki nr [...] oraz nr [...] "rozgraniczenia zewnętrznych granic gruntów gm. U. (wieś K., Ł.) z gruntami gm. G. (wieś R., B., S.)" (karty 126 - 161 akt sprawy). Z protokołu wynika, iż punkt nr [...] to kamień graniczny. Punkt nr [...] zastabilizowano plastmarkiem, zaś punkty nr [...], [...] zamarkowano palikami drewnianymi. Obecni na gruncie skarżący nie wnosili sprzeciwu co do położenia granic, odmówili podpisu. Integralną częścią spisanego 18 kwietnia 2023 r. protokołu jest szkic graniczny (karta 101 akt sprawy), z którego wynika natomiast, iż punkt nr [...] zamarkowano rurką. Skarżący nie podnosili, iż nie wyrażają zgody na położenie wznowionych znaków granicznych. W dniu 9 października 2024 r. do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego przyjęto kolejny operat dotyczący "wznowienia znaków granicznych, wyznaczenia punktów granicznych, ustalenia przebiegu granic" działki nr [...] ([...]). Jak wynika z treści protokołu z czynności wznowienia znaków granicznych/wyznaczenia punktów granicznych uprzednio ujawnionych w ewidencji gruntów i budynków z 12 września 2024 r. w punkcie 4, dotyczącym wywiadu terenowego, wskazano (cyt.) Rurka graniczna w punkcie [...] została zasypana kruszywem podczas remontu jezdni. Przy pomocy odbiornika GNSS odnaleziono rurkę wbitą dn. 18.04.23 r. podczas czynności terenowych związanych ze wznowieniem znaków granicznych dz. Nr [...] (operat nr [...]). Natomiast z punktu 5 dotyczącego opisu przeprowadzonych czynności w tym opisu sposobu stabilizacji znaków lub markowania punktów granicznych wynika, iż za zgodą obecnych stron rurkę graniczną zastąpiono betonowym kamieniem granicznym, który wkopano w obecności właścicieli dz. Nr [...], [...] oraz przedstawicieli urzędu gminy R. Kontrolnie pomierzono znaki graniczne w punktach nr [...], [...] (karty 116-118 akt sprawy.) Pomimo prawidłowego zawiadomienia, skarżący nie brali udziału w czynnościach. W dniu 28 kwietnia 2023 r. do Starosty Gorlickiego wpłynęło pismo skarżących, w którym wnieśli (cyt.) uwagę co do punktu trójmiedzy działek [...], [...], [...], [...], który to podczas modernizacji, albo został błędnie zamierzony lub wcale nie mierzony. Wskazali, że na gruncie istnieje od lat kamień graniczny z krzyżykiem ustalony wspólnie przez wszystkich właścicieli działek, jak i również właścicielkę działki [...]. Obecnie w dniu 18.04.2023 r zostały przeprowadzone czynności ustalenia przebiegu granic, punktów granicznych z działkami sąsiednimi nr. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Praca zgłoszona w Pow. Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Gorlicach pod nr. [...] i geodeta przeprowadzający te czynności ustalił inny punkt tych działek w odległości 50- 60 cm od poprzedniego punktu przesuwając ten punkt na drogę gminną, a tym samym zwężają drogę. Obecnie w tym miejscu znajdują się dwa graniczniki, gdyż obecny geodeta twierdzi, iż ten punkt tak został naniesiony przy modernizacji gruntów. Skarżąc, wnieśli o poprawienie i pozostawienie starego punktu. Decyzją z 8 stycznia 2025 r. znak: GE.6620.103.5.2023 Starosta Gorlicki, po rozpatrzeniu wniosku skarżących, orzekł o: o odmowie aktualizacji bazy danych ewidencji gruntów i budynków w zakresie położenia punktu czwórmiedzy działek ewidencyjnych nr: [...], [...], [...], [...]; o odmowie przeprowadzenia czynności wznowienia punktu granicznego czwórmiedzy działek nr: [...], [...], [...], [...], położonego w R., jednostka ewidencyjna R. oraz o odmowie oznaczenia punktu granicznego czwórmiedzy działek [...], [...], [...], [...] jako spornego. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wskazali, że nie wnosili o wznowienie punktu granicznego, czwórmiedzy działek nr. [...], [...], [...], [...], gdyż już była wznawiana dwa razy przez tego samego geodetę. Wnosili "tylko o oznaczenie punktu granicznego czwórmiedzy dz. [...], [...], [...], [...] jako sporny i owszem wpisania danych do ewidencji gruntów i budynków i to nadal podtrzymujemy". Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z 7 marca 2025 r. znak: IG-II.7221.9.2025.EG uchylił decyzję Starosty, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia. Jako powód uchylenia wskazał konieczność zwrócenia się do stron postępowania o sprecyzowanie wniosku, jakich czynności żądają oni od organu. Zdaniem organu odwoławczego wszystkie żądania skarżących dotyczą spraw karnych, sądowych lub technicznych procedur geodezyjnych, które nie podlegają kontroli administracyjnej. W związku z powyższym, w toku ponownego rozpoznania sprawy, Starosta Gorlicki wystąpił do skarżących o doprecyzowanie, czego dokładnie żądają od organu. Pismem z 3 czerwca 2025 skarżący wskazali, że cały czas chodziło im o wpisanie punktu czwórmiedzy działek nr: [...], [...], [...], [...] jako sporny, bo nie zgadzali się z ustaleniami geodety. Ponadto w piśmie wyrazili swoje wątpliwości, co do prawidłowości posadowienia znaku granicznego w ww. punkcie czwórmiedzy. Zgłosili też, że geodeta wykopał granicznik, który znajdował się zgodnie z oświadczeniem skarżących około 60 cm od obecnie wkopanego i osadził go w miejsce rury stalowej, co także kwestionują. Domagali się usytuowania kamienia (cyt.) w miejscu w którym był 18.04.2023 r. Wobec tak sprecyzowanego żądania Starota Gorlicki decyzją z 22 lipca 2025 r. umorzył postępowanie w zakresie aktualizacji informacji, zawartych w bazie danych ewidencji gruntów i budynków w zakresie punktu czwórmiedzy działek nr: [...], [...], [...], [...]. W motywach decyzji organ podniósł, że kwestionowanie miejsca posadowienia punktu granicznego traktować należy jako kwestionowanie granicy działki ewidencyjnej i nie należy to do jego właściwości. Podkreślono, że procedura wznowienia czy wyznaczenia punktów granicznych jest procedurą techniczną i to nie starosta decyduje o fakcie oznaczenia sporności punktu granicznego. Nie jest zatem zasadne żądanie strony, aby starosta wpłynął na geodetę, aby sporność punktu czwórmiedzy działek nr: [...], [...], [...], [...] została oznaczona w dokumentacji, przekazanej do weryfikacji, którą przeprowadza Powiatowy Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej. Prowadzenie zatem postępowania w sprawie spornego położenia punktu granicznego przez starostę uznano za bezprzedmiotowe. Od powyższej decyzji skarżący wnieśli odwołanie. W odwołaniu wskazali: "Cały czas domagaliśmy się wpisania przez geodetę punktu czwórmiedzy działek nr [...], [...], [...], [...] jako punkt sporny tak w dn. 18.04.2023 jak i w dn. 12.09.2024 r. (złożone pisma w aktach) Kupując grunt 2003 r. operat KERG: [...] istniał granicznik betonowy, który wszyscy właściciele akceptowali do 2023 r. i tak powinien pozostać, a nie w dn. 12.09.2024 r. go wyrwać i przestawić w inne miejsce, chociaż geodeta doskonale wiedział, że jest spór, dlaczego tego nie opisał. Jeśli ta sprawa nie była w kompetencji Pana Starosty to dlaczego nie przekazano naszej skargi kompetentnym organom już 2023 r. Jeśli Starosta ma taką wiedzę, że wykopanie granicznika jest karalne, to dlaczego nie powiadomił organy ścigania tylko kazuje robić to nam. Pismo z dn. 14.07.2025 r. złożyliśmy wspólnie W. i A. S., trochę dziwi nas fakt przyśpieszenia sprawy, żadnych odrębnych podań nie zamierzamy składać, wszystko jest w aktach sprawy więc prosimy o przekazanie kompetentnym organom". Zaskarżoną decyzją z 13 października 2025 r. Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia wskazał min., że istotą wznowienia znaków granicznych jest ich fizyczne odtworzenie, a więc przywrócenie stanu, jaki istniał przed ich przesunięciem, uszkodzeniem lub zniszczeniem. Tak pojmowanego przez ustawodawcę wznowienia znaków granicznych nie dokonuje się w postępowaniu administracyjnym, lecz w wyniku czynności materialno-technicznej podmiotu uprawnionego do wykonywania prac geodezyjnych i kartograficznych - na zlecenie, a więc i na koszt zainteresowanych osób. W razie istnienia sporu co do położenia znaków przed ich przesunięciem, uszkodzeniem lub zniszczeniem, spór taki nie jest rozstrzygany w postępowaniu administracyjnym, lecz sądowym (sąd cywilny). Dlatego też do wznowienia znaków granicznych nie stosuje się przepisów K.p.a. W tego rodzaju sprawach właściwą jest zatem jedynie droga przed sądem powszechnym. Organ podniósł jednocześnie, że niszczenie, uszkadzanie, usuwanie, przesuwanie lub czynienie niewidocznymi albo fałszywe wystawianie znaków granicznych jest przestępstwem ściganym na podstawie art. 277 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 383) i w takim przypadku należy zawiadomić odpowiednie organy ścigania. Organy ewidencyjne nie mają kompetencji do rozstrzygania sporów i ingerencji, w związku z podejrzeniem naruszenia znaków granicznych. Odnosząc się do żądania (cyt.) Wpisania granicy jako sporną oraz ustanowienia tego punktu jako sporny organ odwoławczy wskazał, że dokonuje się tego w trybie postępowania rozgraniczeniowego i organ ewidencyjny nie ma w tym zakresie kompetencji. Finalnie organ odwoławczy stwierdził, że w przedmiotowej sprawie przedmiot skargi nie dotyczy czynności z zakresu administracji publicznej. Stwierdził brak materialno-prawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracji publicznej, co stanowi podstawę do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. Na powyższą decyzję skarżący wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze zaskarżonej decyzji wskazali, że umorzenie postępowania w sprawie jest dla nich krzywdzące i pozbawiło ich możliwości wyrażenia swojego stanowiska oraz sprzeciwu wobec działania geodety, związanego ze wznowieniem punktu granicznego nr [...] jako czwórmiedzy działek [...], [...], [...] i [...], w dniach 18.04.2023 r. oraz 12.09.2024 r. Podnieśli, że w pismach do Starosty Gorlickiego wnosili o uznanie ww. punktu nr [...] jako spornego ponieważ nie zgadzali się na jego umiejscowienie w terenie, a geodeta odmówił wpisanie takiej uwagi do protokołu sporządzonego w dniu 18.04.2023 r. oraz szkicu granicznego z tego samego dnia. W dniu 18.04.2023 r. domagali się od geodety by wpisał do protokołu nasz wniosek o oznaczenie punktu nr [...] jako spornego lecz nie dokonał takiego wpisu, wobec powyższego odmówili podpisania tego protokołu z 18.04.2023 r. Skarżący wskazali, że mimo nieobecności na gruncie, nie zgodzili się również na posadowienie punktu czwórmiedzy zgodnie z działaniami objętymi protokołem z 12 września 2024 r. Zaznaczyli, że podczas wznowienia punku granicznego nr [...] jako czwórmiedzy działek [...], [...], [...] i [...] dnia 18.04.2023 r., geodeta R. M. przesunął około 60 cm w stronę ich działki ww. punkt nr [...] i oznaczył go rurką metalowa, a następnie dnia 12.09.2024 r. wyrwał betonowy znacznik istniejący w terenie od 2003 r. i przeniósł go w nowe miejsce wskazane przy naszym sprzeciwie w dniu 18.04. 2023 r. Końcowo wskazali, że domagają się oznaczenia punktu nr [...] jako czwórmiedzy działek [...], [...], [...] i [...] jako punktu spornego, lub przywrócenia położenia w terenie punktu granicznego istniejącego w 2003 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143) dalej - p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie ma obowiązku, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04). Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie ww. ustaw, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W okolicznościach faktycznych sprawy skarżący kwestionowali prawidłowość przeprowadzenia procedury wznowienia znaków granicznych i domagali się oznaczenia punktu nr [...] jako czwórmiedzy działek [...], [...], [...] i [...] jako punktu spornego i ujawnienia tego w ewidencji gruntów i budynków. Istota sprawy sprowadzała się do rozstrzygnięcia czy organ miał podstawy do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia, czy też zachodziła bezprzedmiotowość postępowania, skutkująca koniecznością jego umorzenia. Stosownie do art. 24 ust. 2a ustawy Prawo geodezyjne i Kartograficzne dalej PGiK, informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji: z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z: przepisów prawa, dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4, materiałów zasobu, wykrycia błędnych informacji; na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania. 2b. Aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje: 1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie: przepisów prawa, wpisów w księgach wieczystych, prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu, ostatecznych decyzji administracyjnych aktów notarialnych, ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych, f) zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu, g) wpisów w innych rejestrach publicznych, h) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b; 2) w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach. 2c. Odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej. Wyżej wymienione przepisy wskazują, że głównym celem ewidencji gruntów i budynków, zgodnie z jej nazwą, jest ewidencjonowanie, czyli spisywanie istniejącego stanu prawnego gruntu lub budynku. Ewidencja gruntów jest specjalnie prowadzonym zbiorem informacji o gruntach, który pełni funkcje informacyjno-techniczne, nie rozstrzygając sporów o prawo, nie nadając ani nie ujmując praw. Deklaratoryjny charakter wpisów zawartych w ewidencji gruntów i budynków oznacza, że nie kształtuje ona nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny wynikający z dokumentów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 kwietnia 2015 r., I OSK 1718/13, wszystkie powołane orzeczenia dostępne są na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Kompetencje organów ewidencyjnych sprowadzają się zatem do rejestracji stosownego dokumentu i naniesienia wynikających z niego zmian. Wynika to z istoty ewidencji gruntów i budynków, która mając charakter techniczno- deklaratoryjny rejestruje jedynie stany prawne ustalone w innym trybie i przez inne organy. Z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że postępowanie mające na celu aktualizację operatu ewidencyjnego ma charakter rejestrowy, czyli wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji. Wpisy w ewidencji stanu prawnego nieruchomości dokonywane są w oparciu o aktualne dokumenty, takie jak odpisy prawomocnych decyzji i orzeczeń organów administracji oraz sądów, a także akty notarialne. Oznacza to, że za pomocą regulacji Prawa geodezyjnego i kartograficznego dotyczących ewidencji gruntów i budynków nie można kwestionować, czy ustalać stanu faktycznego i prawnego nieruchomości. W żadnym razie rolą ewidencji nie jest rozstrzyganie sporów własnościowych, a więc dotyczących kwestii przysługiwania prawa własności i jego zasięgu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 lutego 2016 r., I OSK 1377/14 oraz z 1 marca 2022 r., I OSK 865/21). Z tego powodu poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich, czy uprawnień do władania nieruchomością. Służą temu takie postępowania jak rozgraniczenie nieruchomości, uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, czy powództwo o ustalenie albo o ochronę własności. Organy ewidencyjne są uprawnione jedynie do badania, czy na podstawie dostępnych dokumentów uzasadnione jest dokonanie zmian istniejących w ewidencji wpisów. Podkreślić należy, że dokonując aktualizacji ewidencji gruntów, organy ewidencyjne nie mają kompetencji do merytorycznego kontrolowania treści dokumentów wydanych przez uprawnione do tego podmioty. Wznowienie znaków granicznych jest z kolei uregulowane w przepisie art. 39 ustawy PGiK. Z ust. 1 tego przepisu wynika, że przesunięte, uszkodzone lub zniszczone znaki graniczne, ustalone uprzednio, mogą być wznowione bez przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego, jeżeli istnieją dokumenty pozwalające na określenie ich pierwotnego położenia. Jeżeli jednak wyniknie spór co do położenia znaków, strony mogą wystąpić do sądu o rozstrzygnięcie sprawy. Natomiast wznowienia znaków granicznych dokonują, na zlecenie zainteresowanych wykonawcy prac geodezyjnych (art. 39 ust. 2 ustawy Pgik). Trafnie wskazuje organ odwoławczy, że istotą wznowienia znaków granicznych jest ich fizyczne odtworzenie, a więc przywrócenie stanu, jaki istniał przed ich przesunięciem, uszkodzeniem lub zniszczeniem. Tak pojmowanego przez ustawodawcę wznowienia znaków granicznych nie dokonuje się w postępowaniu administracyjnym, lecz w wyniku czynności materialno-technicznej podmiotu uprawnionego do wykonywania prac geodezyjnych i kartograficznych - na zlecenie i na koszt zainteresowanych osób. W razie istnienia sporu co do położenia znaków przed ich przesunięciem, uszkodzeniem lub zniszczeniem, spór taki nie jest rozstrzygany w postępowaniu administracyjnym, lecz sądowym przed sądem powszechnym. Dlatego też do wznowienia znaków granicznych nie stosuje się przepisów k.p.a. (por. wyrok NSA z 14 października 2014 r. sygn. akt I OSK 3098/12). Przeprowadzenia tej czynności nie dokonuje się w trybie administracyjnym, a w konsekwencji nie wydaje się żadnego władczego rozstrzygnięcia, które mogłoby podlegać kontroli sądowo-administracyjnej (por. postanowienie NSA z 4 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 2973/15). Z kolei zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę poprzez jej rozstrzygnięcie co do istoty. Przesłanka umorzenia postępowania może istnieć przed wszczęciem postępowania, co zostanie ujawnione dopiero w toczącym się postępowaniu. Może ona powstać także w czasie trwania postępowania, a więc w sprawie już zawisłej przed organem administracji publicznej. Przyczyny bezprzedmiotowości postępowania można podzielić na podmiotowe oraz przedmiotowe. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a., gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracji publicznej. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne - zarówno pozytywne, jak i negatywne - staje się prawnie niedopuszczalne. Przy czym bezprzedmiotowe może być postępowanie zarówno z powodu braku przedmiotu faktycznego do rozpatrzenia sprawy, jak również z powodu braku podstawy prawnej do wydania decyzji w zakresie żądania wnioskodawcy (zob. wyroki NSA: z 28 marca 2023 r. sygn. akt II OSK 825/20, z 20 stycznia 2021 r. sygn. akt III OSK 2936/21, z 15 maja 2019 r. sygn. akt II OSK 2517/17, przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Stanowisko takie prezentowane jest również w doktrynie (zob. P. Przybysz (w:) Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2023, art. 138). Biorąc pod uwagę powyższe Sąd doszedł do przekonania, że w okolicznościach niniejszej sprawy brak było materialnoprawnych podstaw do władczej ingerencji organu administracji publicznej w formie decyzji administracyjnej zatem organ prawidłowo orzekł o umorzeniu postępowania administracyjnego. Przytoczone wyżej przepisy wskazują, że brak było podstaw do wydania decyzji w przedmiocie aktualizacji ewidencji albowiem nie zaszły ku temu przedstawione powyżej przesłanki. Natomiast wznowienie znaków granicznych dokonują wykonawcy prac geodezyjnych na zlecenie osób zainteresowanych i nie prowadzi się w tym przedmiocie postępowania administracyjnego. W kwestii zarzutu strony, że podczas wznowienia znaków granicznych doszło do przesunięcia graniczników Sąd wskazuje, że niszczenie, uszkadzanie, usuwanie, przesuwanie lub czynienie niewidocznymi albo fałszywe wystawianie znaków granicznych jest przestępstwem ściganym na podstawie art. 277 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz.U. 2025 poz. 383) i w takim przypadku należy zawiadomić odpowiednie organy ścigania i organy ewidencyjne nie są w tej materii właściwe. Sąd uznał za prawidłowe stanowisko organu dotyczące żądania skarżących wpisania granicy jako spornej oraz ustanowienia punktu czwórmiedzy nr [...] jako sporny. Trafnie wskazał organ, że w przypadku sporu w zakresie położenia punktów granicznych organem właściwym w postępowaniu rozgraniczenia nieruchomości jest wójt /burmistrz, prezydent miasta oraz w wypadkach określonych w ustawie sądy. Zgodnie z § 33 ust. 6 pkt 4 rozporządzenia egib adnotację, że granica jest sporna geodeta uprawniony zamieszcza na szkicu granicznym w trakcie ustalania przebiegu granic wykonywanego w trybie § 31 - § 33 rozporządzenia egib, a nie wznowienia punktów granicznych (art. 39 ustawy Pgik). Dzieje się to w trakcie sporządzania protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych, przed jego podpisaniem przez zainteresowane strony. Ustalenie przebiegu granicy działki ewidencyjnej kończy się z chwilą opracowania operatu technicznego i przyjęcia go do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. To operat techniczny jest dokumentem geodezyjnym stanowiącym podstawę ujawnienia w ewidencji gruntów i budynków m.in. informacji o spornych odcinkach granic. Każda wprowadzana zmiana do operatu ewidencyjnego musi wynikać bowiem z dokumentów określonych przepisami ustawy lub rozporządzenia. Zatem również informacje o spornych odcinkach granic winny wynikać z protokołu ustalenia przebiegu granic zamieszczonego w operacie technicznym a nie z oświadczeń zainteresowanych składanych na etapie prowadzenia administracyjnego postępowania ewidencyjnego. Reasumując, w ocenie Sądu postępowanie w kontrolowanej sprawie było prowadzone w sposób skrupulatny i kompleksowy w pełnym poszanowaniu przepisów prawa materialnego oraz zasad postępowania administracyjnego. Podczas całego postępowania organ realizował swoje obowiązki rzetelnie, co przejawiało się w adekwatnym reagowaniu organu na wszelkie pisma i żądania stron. Organy administracyjne odniosły się w swoich rozstrzygnięciach do wszystkich żądań skarżących i rozpatrzyły je pod kątem możliwości zastosowania przewidzianych w prawie instytucji i procedur. Ostatecznie prawidłowo umorzyły postępowanie administracyjne nie znajdując podstawy do wydania rozstrzygnięcia merytorycznego. Zdaniem Sądu organu obu instancji prawidłowo też umotywowały wydane rozstrzygnięcia. Skrupulatnie opisały przebieg postępowania administracyjnego oraz podały motywy rozstrzygnięcia. Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę, o czym orzekł jak w sentencji wyroku.