Sygnatura
III SA/Kr 1597/25
Wyrok WSA w Krakowie z 30 kwietnia 2026 r., III SA/Kr 1597/25 – zasiłki celowe i okresowe
Wynik
uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
- Data orzeczenia
- 30 kwietnia 2026
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie Sędzia WSA Michał Niedźwiedź Asesor WSA Magdalena Gawlikowska (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Monika Tuczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi G. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 22 września 2025 r. nr SKO.PS/4110/544/2025 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Decyzją z 22 września 2025 r., nr SKO.PS/4110/544/2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z 1 sierpnia 2025 r. nr F2.27577.6548.2025 w przedmiocie odmowy przyznania G. N. (dalej skarżący) świadczenia w formie zasiłku celowego na opłaty. Zaskarżona decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Po rozpoznaniu wniosku skarżącego z 6 maja 2025 r. Prezydent Miasta Krakowa decyzją z 1 sierpnia 2025 r. odmówił skarżącemu przyznania wnioskowanego świadczenia. Jako podstawę rozstrzygnięcia wskazano brak współdziałania skarżącego z organem pomocy społecznej w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej. Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie, w którym zarzucił: I. naruszenia przepisów prawa materialnego: 1/ art. 11 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej poprzez jego błędne zastosowanie, 2/ art. 12 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej poprzez jego błędne zastosowanie. II. naruszenia przepisów postępowania: 1/ zasady praworządności inaczej zasady legalności, tj. art. 6 k.p.a. w związku z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zgodnie, z którym organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, poprzez nieprzestrzeganie przepisów prawa, 2/ zasady czynnego udziału strony w postępowaniu wyrażonej w art. 10 k.p.a. poprzez niezapewnienie stronie udziału w każdym stadium postępowania, w szczególności uniemożliwieniu wypowiedzenia się stronie przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów, 3/ przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów, tj. art. 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę dowodów potwierdzających dochód odwołującego, 4/ zasady prawdy obiektywnej, tj. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie w sposób dokładny okoliczności faktycznych sprawy, 5/ art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 6, art. 7, art. 9, art. 11 i art. 77 k.p.a. poprzez niewskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Decyzją z 22 września 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia opierając się na ustaleniach organu I instancji, wskazano, że skarżący mieszka z żoną oraz małoletnim synem. Rodzina prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Skarżący jest osobą nieaktywną zawodowo, pomimo wieku aktywności zawodowej. Obecnie jest zarejestrowany w GUP, bez prawa do zasiłku. Poszukuje pracy w swoim zawodzie - prawnika. Żona skarżącego nie pracuje, nie jest zarejestrowana w GUP, poszukuje pracy. Dochodem rodziny w kwietniu 2025 r. była m.in. kwota 959,31 zł - dochód uzyskany I ha przeliczeniowego rodzinnego gospodarstwo. Rodzina posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 6,5800 ha fizycznych, co stanowi 2,0900 ha przeliczeniowego. Ponadto na dochód złożyła się kwota przyznanego dodatku mieszkaniowego, tj. 751,53 zł, co dało łącznie 1710, 84 zł. Stwierdzono, że skarżący nie wykorzystuje gospodarstwa rolnego w żaden sposób (np. poprzez produkcję rolną, hodowlę czy dzierżawę). W toku postępowania ustalono, że 10 maja 2025 r. skarżący wraz z żoną podjęli działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym w miejscowości S. w Gminie Ż., jednak nadal centrum życiowym rodziny pozostaje Kraków, a działalność rolnicza skarżącego polega głównie na koszeniu trawy, gdyż na polu nie ma zasiewów. W konsekwencji prowadzenie aktywności rolniczej na terenie Gminy Ż. przez skarżącego i przez jego żonę uznano za mało prawdopodobne. Organ stwierdził, że skarżący nie podejmuje prób sprzedaży nieruchomości lub jej części, mimo, że zgodnie z przepisami prawa cywilnego mógłby to uczynić. Nie podejmuje również innych działań mających na celu wykorzystanie posiadanych zasobów do poprawy sytuacji materialnej. Wskazano, że skarżący wraz z żoną są osobami w wieku pełnej aktywności zawodowej, posiadającymi wyższe wykształcenie, nie cierpiącymi na choroby eliminujące ich z rynku pracy - mają zatem obiektywnie możliwość podejmowania zatrudnienia (choćby dorywczego lub sezonowego), by z jednej strony móc wywiązać się ze zobowiązań, z drugiej zaś - wzmocnić podstawy egzystencji rodziny. Podkreślono, że w trakcie przeprowadzonych postępowań administracyjnych rodzina wielokrotnie była zobowiązana do aktywnego poszukiwania pracy. I tak w dniu 21.03.2024 r. żona skarżącego została zobowiązane przez pracownika socjalnego do samodzielnego, aktywnego poszukiwania pracy (k. 32 a.a.). Również skarżący 22.03.2024 r. został zobowiązany do rejestracji w GUP jako poszukujący pracy oraz do samodzielnego poszukiwania zatrudnienia (k. 40 a.a.). Z uwagi na fakt, że poszukiwanie pracy było bezskuteczne podjęto kolejne zobowiązania zawodowe i zostały one ustalone podczas spotkania w dniu 10.10.2024 r. Wówczas skarżący ponownie został zobowiązany do rejestracji w GUP i aktywnego poszukiwania pracy, również z żoną skarżącego dokonano ustaleń o aktywnym poszukiwaniu pracy (k. 84 a.a.). Po zweryfikowaniu podjętych z rodziną ww. ustaleń ustalono jedynie, żona skarżącego poszukiwała pracy ale bezskutecznie. Złożyła CV do trzech firm, przy czym jednak nie była w stanie przedstawić potwierdzenia powyższych okoliczności. Skarżący natomiast w grudniu 2024 r. z tytułu wykonania usługi prawnej w formie doradztwa uzyskał dochód 6 300 zł. W kolejnych miesiącach natomiast nie uzyskiwał już żadnego dochodu. W trakcie wywiadu środowiskowego 20.02.2025 r. podjęto ze skarżącym zobowiązanie do dalszego aktywnego poszukiwania pracy. Ponadto ustalono również zobowiązanie z żoną skarżącego do rejestracji w GUP i aktywnego poszukiwania pracy. Ponadto poinformowano żonę skarżącego o możliwości podjęcia pracy w Polskim Komitecie Pomocy Społecznej. Jak stwierdzono, żona skarżącego podjęła kontakt telefoniczny z PKPS, jednak ostatecznie nie podjęła współpracy z PKPS. Wskazano, że skarżący wywiązał się z podjętych ustaleń, ale jedynie w zakresie rejestracji w GUP. Przy czym w miesiącu marcu 2025 r. podjął próbę zatrudnienia uczestnicząc w dwóch rozmowach kwalifikacyjnych jednak bezskutecznie. Na podstawie powyższych ustaleń organ stwierdził, że rodzina nie podjęła skutecznych działań mających na celu poprawę swojej sytuacji finansowej i życiowej. Z tego powodu organ odwoławczy uznał, za prawidłową ocenę organu I instancji jako brak współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Podkreślono, że w 2024 r. łączna wysokość pomocy finansowej uzyskanej przez rodzinę skarżącego wyniosła 7460,49 zł. Od powyższej decyzji skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze zaskarżonej decyzji zarzucił: 1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności: 1/ zasady praworządności inaczej zasady legalności wyrażonej w art. 6. k.p.a. w związku z art. 7. Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zgodnie, z którym organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, poprzez nieprzestrzeganie przepisów prawa, 2/ zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu stron wyrażonej w art. 7 k.p.a., 3/ zasady zaufania obywateli do organów władzy publicznej wyrażonej w art. 8 k.p.a. nakładających na organy administracji publicznej obowiązek praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygania sprawy, 4/ art. 15 k.p.a., art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. gdyż organ odwoławczy nie przeprowadził pełnego, ponownego rozpoznania kontrolowanej sprawy, do czego był zobowiązany w związku z art. 39 ustawy o pomocy społecznej. 5/ art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 6, art. 7, art. 9, art. 11 i art. 77 k.p.a. poprzez niewskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. 2. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: 1/ art. 11 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej poprzez jego błędne zastosowanie, 2/ art. 12 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej poprzez jego błędne zastosowanie. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że organy błędnie przyjęły, że brak zatrudnienia skarżącego i jego żony przez podmioty, do których składali aplikacje o pracę i które to podmioty przeprowadziły z nimi testy i rozmowy kwalifikacyjne oznacza brak współpracy rodziny skarżącego z pracownikiem socjalnym. Zarzucił też, że organ pierwszej instancji, a za nim organ odwoławczy, błędnie twierdzą, że współpraca z pracownikiem socjalnym to nic innego jak podjęcie zatrudnienia. Tym samym, zdaniem skarżącego, organy naruszyły art. 11 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Zdaniem skarżącego organ pierwszej instancji błędnie stwierdził, że skarżący mógłby sam korzystać z posiadanego gruntu rolnego lub sprzedać co niewątpliwie wpłynęłoby na poprawę trudnej sytuacji finansowej rodziny, pomimo że w aktach sprawy znajduje się porozumienie z 10.05.2025 r. o rozwiązaniu umowy użyczenia gospodarstwa rolnego oraz oświadczenie skarżącego złożone do protokołu w dniu 06.06.2025 r., że od dnia 10.05.2025 r. sam korzysta z całego gruntu rolnego, którego jest właścicielem. Skarżący podniósł, że od 10.05.2025 r. aktywnie wykorzystuje swój grunt rolny celem poprawy sytuacji finansowej rodziny. W związku z powyższym zarzucił, że błędne jest stwierdzenie organów obu instancji, że skarżący nie wykorzystuje swoich uprawnień, zasobów i możliwości celem poprawy sytuacji finansowej rodziny. Świadczy to, zdaniem skarżącego, o naruszeniu przez organy art. 12 ustawy o pomocy społecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143) zwanej dalej "p.p.s.a.". Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak określonych granicach, Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem przy wydaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Istota sprawy sprowadzała się do rozstrzygnięcia czy organ zasadnie uznał, że w sprawie wystąpił brak współdziałania ze strony skarżącego i jego żony w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Taka bowiem ocena postawy skarżącego i jego żony stanowiła podstawę negatywnego rozstrzygnięcia wniosku skarżącego. Materialnoprawą podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2025 r., poz. 1214 ze zm.), dalej: u.p.s. Skarżący domagał się przyznania zasiłku celowego na opłaty. Ta forma wsparcia została uregulowana w art. 39 ust. 1 i ust. 2 u.p.s. Zgodnie z jego treścią w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrobów medycznych i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Natomiast z ogólnych zasad udziela wsparcia z pomocy społecznej wynika, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 u.p.s.). Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 u.p.s.). Zgodnie z art. 4 u.p.s. osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Z kolei zgodnie z art. 11 ust. 2 pkt 1 u.p.s. podstawę do ograniczenia wysokości lub rozmiaru świadczenia, odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej mogą stanowić brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym (...), w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Pojęcie współdziałania było przedmiotem analizy zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i wśród przedstawicieli doktryny. I tak wskazać należy za WSA w Warszawie (wyrok z 11 kwietnia 2024 r., sygn. akt VIII SA/Wa 81/24), że przez współdziałanie osoby ubiegającej się o pomoc należy rozumieć gotowość do podjęcia współpracy z pracownikiem socjalnym oraz skorzystanie z jego uzasadnionych i rozsądnych propozycji pomagających osobie przezwyciężyć trudne sytuacje życiowe, w jakich się znalazła, w celu "wyjścia" z systemu pomocy społecznej i umożliwienia samodzielnego i odpowiedzialnego życia w społeczeństwie. Egzekwowanie od podopiecznych pomocy społecznej obowiązku współdziałania z organem pomocowym jest istotne również z tego powodu, że pomoc ta nie może się sprowadzać do prostego rozdawnictwa świadczeń i tym samym wykształcania nieprawidłowych nawyków. W związku z powyższym uzasadnione jest stwierdzenie, że bierna bądź roszczeniowa postawa podmiotów objętych pomocą społeczną może spowodować odmowę przyznania świadczenia bądź wstrzymanie wypłaty świadczenia, o czym mowa w art. 11 ust. 2 u.p.s. Natomiast NSA w wyroku z 9 lipca 2024 r., sygn. akt I OSK 1728/23 wskazał, że w istotę "współdziałania" wpisana jest - adekwatna do uwarunkowań konkretnej sytuacji - inicjatywa osoby ubiegającej się o pomoc społeczną w przezwyciężeniu swojej trudnej sytuacji. Rolą pomocy społecznej jest wparcie, a nie wyręczenie skarżącej w jej własnych staraniach o przezwyciężenie sytuacji, w której się znalazła. Z kolei, jak wskazują przedstawiciele doktryny, "Brak należytego współdziałania osoby zainteresowanej z pracownikami pomocy społecznej występuje m.in. wtedy, gdy zainteresowany zajmuje wobec organu pomocy społecznej postawę roszczeniową, odnosi się krytycznie do wszystkich czy też do większości działań organu, podaje w wątpliwość ich sensowność, żąda wyręczenia go w rozwiązaniu jego problemów. Takie okoliczności mogą powodować odmowę przyznania świadczenia lub wstrzymanie wypłaty świadczeń pieniężnych. Za brak współdziałania mogą być uznane zachowania (...) świadczeniobiorców wymienione w art. 11 ust. 2 u.p.s., takie jak: odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, lub prac społecznie użytecznych przez osobę bezrobotną. (...) Można dodać, że obecnie uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji stanowi samodzielną podstawę do odmowy przyznania świadczenia. Jako inne przykłady braku współdziałania sądy wymieniają: nieprzedstawienie dowodów poniesionych wydatków, odmowę podjęcia pracy z powodu zbyt niskiego wynagrodzenia lub pracy nieodpowiadającej wysokim kwalifikacjom osoby starającej się o pomoc, wyrażenie gotowości podjęcia pracy jedynie na konkretnie wskazywanych stanowiskach, niewyrażenie zgody na konsultację psychologiczną, odmowę przyjęcia pomocy rzeczowej połączonej z żądaniem zamiany jej na świadczenie pieniężne, nieskorzystanie z oferty pracy mimo posiadanego zawodu i możliwości zatrudnienia oraz permanentne korzystanie ze świadczeń przy jednoczesnym braku jakiejkolwiek pomocy ze strony osoby zainteresowanej w likwidowaniu własnych problemów materialnych. (...) Należy pamiętać, że obowiązek współdziałania musi być interpretowany z uwzględnieniem zasad i celów pomocy społecznej, z dostosowaniem do konkretnej sytuacji i osoby. Stąd też z dużą ostrożnością należy oceniać brak efektywnej współpracy z niektórymi świadczeniobiorcami (...)" (tak Sierpowska Iwona, Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. VII, Opublikowano: WKP 2025). Odnosząc powyższe do realiów kontrolowanej sprawy, w ocenie Sądu w niniejszej sprawie brak było podstaw do przyjęcia braku współdziałania ze strony rodziny skarżącego w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Zarówno akta sprawy, jak i uzasadnienie zaskarżonej decyzji wskazuje, że skarżący, jeszcze przed złożeniem wniosku, który zainicjował kontrolowane postępowanie, był mobilizowany przez pracownika socjalnego do wykorzystywania własnych zasobów dla poprawy swojego bytu - także w zakresie posiadanego gospodarstwa rolnego. Skarżący wykonał te zobowiązania. Poszukiwania pracy za 2024 r. należy uznać za skuteczne gdyż skarżący w grudniu 2024 r. uzyskał dochód 6 300 zł z tytułu wykonania usługi prawnej w formie doradztwa. W marcu i kwietniu 2025 r. aktywnie poszukiwał pracy jednak jego kandydatury w dwóch procesach rekrutacyjnych zostały negatywnie rozpatrzone (k. 168 i k. 169 a.a.). Następnie od 10 maja 2025 r. skarżący zdecydował się podjąć działalność rolniczą w posiadanym gospodarstwie rolnym (k. 187 a.a.). Ustalono (k. 194-196 a.a.), że aktywność skarżącego polegała na tamten moment na sianokosach, natomiast skarżący planował uprawę ziemniaków i hodowlę zwierząt. Prawdopodobny dochód fizyczny z gospodarstwa skarżący planował uzyskać dopiero po zbiorach ziemniaków w przyszłym roku. Skarżący podał też, że uzyskał w maju 2025 r. dochód z gospodarstwa w wysokości 1200 zł za sprzedaż siana. Skarżący odpowiadając na wezwanie pracownika socjalnego pozyskał informację od ARiMR o możliwości uzyskania zaświadczenia o posiadanym numerze producenta. Skarżący przedłożył przy tym dokumenty o podleganiu przez żonę ubezpieczeniu KRUS oraz o okresach podlegania i opłacania składek. W ocenie Sądu powyższe okoliczności świadczą o aktywnym podejmowaniu starań przez skarżącego w celu poprawy bytu swojej rodziny i znalezienia źródła dochodu innego niż środki z pomocy społecznej. Skarżący uzyskał dochód ze sprzedaży siana w wysokości 1200 zł, co wskazuje, że jego wysiłki były skuteczne. Okoliczność ta została zupełnie pominięta przez organ pomocowy. Dodatkowo postawa skarżącego wskazuje na pełną współpracę z pracownikiem socjalnym i wolę wywiązywania się z nakładanych na niego zobowiązań związanych z poszukiwaniem pracy czy przedkładaniem stosownych dokumentów. Brak efektywności starań skarżącego, objawiającej się uzyskaniem dochodu na poziomie, niewystarczającym dla wyeliminowania potrzeby wsparcia ze środków pomocy społecznej, nie może być taktowany jako brak współdziałania. Zasady logiki i doświadczenia życiowego wskazują, że rozpoczęcie każdej działalności rolniczej wymaga w początkowej fazie nakładów i czasu tak, aby w przyszłości można było uzyskać jakiś dochód (ze zbiorów, czy z hodowli). W ocenie Sądu brak przeniesienia centrum życiowego skarżącego i jego rodziny z Krakowa nie świadczy o braku podejmowania aktywnych, a nawet częściowo skutecznych działań dla zdobycia środków utrzymania. Z akt sprawy wynika też, (k. 197 – 198), że skarżący zgodnie z zaleceniami pracownika socjalnego od 14 listopada 2024 r. zarejestrował się jako osoba poszukująca pracy i aktywnie współpracował z urzędem pracy w poszukiwaniu pracy. Skarżący 27 marca 2025 r. odbył wizytę u pośrednika, 31 marca 2025 r. przyjął propozycję pracy i 27 czerwca 2025 r. odbył kolejną wizytę u pośrednika (k. 208 a.a.). Brak jest jakichkolwiek adnotacji czy danych wskazujących, że skarżący odmówił złożonej mu propozycji pracy. Nie ma też podstaw, aby przyjąć, że poszukiwanie pracy przez skarżonego było pozorne czy wybiórcze. Postawa skarżącego w żadnym stopniu nie przedstawia negatywnego czy biernego nastawienia względem potrzeby znalezienia źródła stałego dochodu. Sąd zaznacza, że skarżący był motywowany do aktywnego, a nie skutecznego poszukiwania pracy. Zrozumiałym jest, że celem tej aktywności jest finalnie uzyskanie dochodu przez skarżącego, jednak skuteczność poszukiwań pracy zarobkowej nie może być zerojedynkowym i wyłącznym kryterium istnienia współdziałania po stronie skarżącego. Organ w żaden sposób nie wykazał aby aktywność skarżącego w poszukiwaniu zajęcia zarobkowego nie przekładała się na skuteczność takiego działania z powodów leżących po stronie skarżącego. Odnośnie żony skarżącego organ z jednej strony stwierdza, że 10 kwietnia 2024 r. dokonano ustaleń o aktywnym poszukiwaniu pracy (k. 84 a.a.), a następnie potwierdza, że żona skarżącego poszukiwała pracy (złożyła CV do trzech firm) ale bezskutecznie, co - jak już wyżej wspomniano - nie może być bezwzględnym wyznacznikiem nieistnienia współdziałania ze strony beneficjenta. Co do braku przedstawienia potwierdzenia okoliczności poszukiwania pracy, organ nie domagał się od żony skarżącego takiego potwierdzenia (wykazania), zatem nie może być to argument przemawiający za brakiem współdziałania przez żonę skarżącego. Ponadto na k. 112 a.a. zalega pismo skarżącego i jego żony dotyczące podejmowanych przez nią konkretnych działań w celu znalezienia pracy, które nie było w żaden sposób kwestionowane przez organ. Organ uzasadniając brak współdziałania wskazuje też, że poinformowano żonę skarżącego o możliwości podjęcia pracy w Polskim Komitecie Pomocy Społecznej, mimo to nie podjęła ona współpracy z PKPS. Odnosząc się do powyższego Sąd zauważa, że ustaleniem z 20 lutego 2025 r. (k. 124 a.a.) żona skarżącego została zobowiązana do kontaktu z PKPS celem omówienia warunków zatrudnienia. Sam organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji potwierdza, że z tego zobowiązania się wywiązała (k. 296 a.a.). Natomiast zgodnie z ustaleniami wywiadu środowiskowego z 6 maja 2025 r. (k.182) żona skarżącego nie była w stanie podjąć tej oferty pracy z uwagi na problemy z kręgosłupem. Z wywiadu tego wynika też, że z uwagi na fakt, że żona skarżącego jest zgłoszona na KRUS do ubezpieczenia jako domownik nie może zarejestrować się w GUP jako osoba bezrobotna. Ponadto wskazano na jej brak doświadczenia zawodowego gdyż żona skarżącego przez kilkanaście lat opiekowała się 4 dzieci i zajmowała się domem. Co więcej zgłosiła się do poradni psychiatrycznej przy ul. W., a lekarz psychiatra stwierdził u niej nerwicę i stany depresyjne. Sąd stwierdza, że organ całkowicie pominął te okoliczności przy ocenie współdziałania ze strony rodziny skarżącego. Tymczasem wskazują one, że schorzenia skarżącej, brak jej doświadczenia na rynku pracy (co jest oczywiste przy wychowaniu 4 dzieci), czy też brak możliwości rejestracji jako osoba bezrobotna z uwagi na zgłoszenie w KRUS to obiektywne okoliczności, które mogą wpływać na skuteczność poszukiwania pracy przez żonę skarżącego. Organ pominął też, że na etapie odwołania skarżący podniósł, że jego żona ostatecznie zarejestrowała się jako osoba bezrobotna, na co pozwoliła zmiana przepisów prawa w tym zakresie. Odnośnie podnoszonego w uzasadnieniu decyzji stwierdzenia, że skarżący i jego żona z uwagi na posiadane kompetencje i umiejętności mają możliwość podejmowania zatrudnienia również dorywczego lub sezonowego, Sąd zauważa, że akta sprawy nie wskazują aby pracownik socjalny (zarówno po złożeniu wniosku z 6 maja 2025 jak i wcześniej) wskazywał skarżącemu i jego żonie potrzebę poszukania i podjęcia prac sezonowych, dorywczych, czy też opartych na innych kompetencjach skarżącego i jego żony niż posiadane wykształcenie i zasoby w postaci gospodarstwa rolnego (por. k. 124, k. 84, k. 40, k. 32). W ocenie sądu pracownik socjalny powinien klarownie wyartykułować takie oczekiwania i ustalić je z wnioskującym, żeby później móc z nich wnioskującego rozliczać, czy też je weryfikować. Brak jest przy tym w aktach sprawy śladu aby skarżący, czy jego żona takiej pracy odmówili uznając ją za pracę poniżej ich oczekiwań. Przeciwnie, skarżący mając kompetencje do wykonywania pracy umysłowej podjął się pracy w gospodarstwie rolnym celem poprawy bytu rodziny. Końcowo Sąd podkreśla, że kontrolowana decyzja ma charakter uznaniowy. Uznanie administracyjne charakteryzuje się tym, że organ administracji publicznej ma możliwość wyboru pozytywnego lub negatywnego dla strony rozstrzygnięcia. Sądowa kontrola legalności takich decyzji jest ograniczona w tym znaczeniu, że Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja organu administracji. Stwierdzenie przez ustawodawcę, że organ może przyznać zasiłek celowy, nie oznacza jednak dowolności. Kontrola Sądu obejmuje zatem przede wszystkim zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, czy ustalone okoliczności faktyczne zostały poddane wnikliwiej i rzetelnej ocenie a wyciągnięte wnioski przystają w sposób logiczny i spójny do określonych prawem reguł postępowania w tym także prawnych zasad ogólnych określonych przepisami prawa. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że w okolicznościach niniejszej sprawy organ błędnie przyjął brak współdziałania ze strony skarżącego i jego żony. Powyższe uchybienia wskazują na naruszenie przepisów art. 11 ust. 2 u.p.s. 7 i art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. i to w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wyczerpana zatem została przesłanka uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. Organ przy ponownym rozpatrywaniu sprawy uwzględni stanowisko zawarte w niniejszym wyroku.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 25 listopada 2025
- Symbol z opisem
- 6320 Zasiłki celowe i okresowe
- Hasła tematyczne
- Pomoc społeczna
- Skarżony organ
- Samorządowe Kolegium Odwoławcze
- Sędziowie
- Janusz Kasprzycki /przewodniczący/ Magdalena Gawlikowska /sprawozdawca/ Michał Niedźwiedź
Powołane przepisy
Powiązane dokumenty
Sygnatura: III SA/Kr 1595/25 · 30 kwietnia 2026
Wyrok WSA w Krakowie z 30 kwietnia 2026 r., III SA/Kr 1595/25 – zasiłki celowe i okresowe
Sygnatura: III SA/Kr 1596/25 · 30 kwietnia 2026
Wyrok WSA w Krakowie z 30 kwietnia 2026 r., III SA/Kr 1596/25 – zasiłki celowe i okresowe
Sygnatura: I OZ 147/26 · 29 kwietnia 2026
Postanowienie NSA z 29 kwietnia 2026 r., I OZ 147/26 – zasiłki celowe i okresowe
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny