III SA/Kr 148/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący S WSA Jakub Makuch Sędziowie WSA Ewa Michna (spr.) WSA Maria Zawadzka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 maja 2026 r. sprawy ze skargi W. J. na postanowienie z dnia 1 grudnia 2025 r. nr NE.906.1.100.2025 Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w przedmiocie stanowiska wierzyciela co do wniesionych zarzutów oddala skargę.

Postanowieniem z 1 grudnia 2025 r. Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej: MPWIS) utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Myślenicach (dalej: PPIS) z 25 września 2025 r., którym oddalono zarzuty zobowiązanego W. J. (dalej jako skarżący) w sprawie prowadzenia egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z 8 sierpnia 2024 r. (obowiązek poddania dziecka szczepieniom). W podstawie prawnej postanowienia powołano art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1691) - dalej: k.p.a. w związku z art. 17 § 1 i § 2 i art.18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 132) - dalej: u.p.e.a. Powyższe postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. Upomnieniem z dnia 6 czerwca 2023 r. PPIS działający jako wierzyciel, wezwał skarżącego do niezwłocznego wykonania obowiązku zaszczepienia syna G. J. przeciwko wzw typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, polimyelitis, odrze, śwince, różyczce – w terminie 7 dni od daty doręczenia upomnienia z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego i nałożenia grzywny w celu przymuszenia. Upomnienie zostało wystawione o oparciu o dane otrzymane przez PPIS w dniu 22 kwietnia 2024 r. z Przychodni Medycyny Rodzinnej w S. (raport o przypadkach niewykonania obowiązku szczepień ochronnych). Jednocześnie organ wezwał skarżącego do uiszczenia kosztów upomnień w kwocie 16 zł za upomnienie. Upomnienie doręczono skarżącemu w dniu 11 czerwca 2024 r. W związku z brakiem zapłaty przez skarżącego kosztów upomnień PPIS wystawił i skierował do Wojewody Małopolskiego ww. tytuł wykonawczy. Postanowieniem z 18 września 2024 r. Wojewoda Małopolski nałożył na skarżącego grzywnę w celu przymuszenia w kwocie 1 000zł, a postanowieniem 4 kwietnia 2025 r. – kolejną grzywnę w kwocie 1 500 zł w związku z niezrealizowaniem obowiązku poddania dziecka szczepieniu. Pismem z dnia 7 kwietnia 2025 r. skarżący zwrócił się PPIS o wstrzymanie egzekucji grzywny podając, że jego syn został skierowany przez pediatrę do poradni alergologicznej. Pismem z 28 kwietnia 2025 r. PPIS wezwał skarżącego do przedłożenia zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym zawierającym informacje zawarte w § 10 pkt 3 w § 10 pkt 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2077 z późn. zm.) tj. zgodnych z załącznikiem nr 2 do ww. rozporządzenia - Wzór Zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym dziecka stwierdzającego przeciwwskazania do przeprowadzenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, w związku z wystawionym skierowaniem do poradni alergologicznej w terminie 14 dni od daty otrzymania niniejszego pisma. Pismem z 5 sierpnia 2025 r. skarżący przesłał do Wojewody Małopolskiego zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej podnosząc przedawnienie obowiązku i brak wymagalności obowiązku. Za pismem z dnia 28 sierpnia 2024 r. Wojewoda Małopolski przekazał PPIS w Myślenicach zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej wobec skarżącego. Postanowieniem z dnia 25 września 2025 r. PPIS oddalił zarzuty skarżącego w sprawie egzekucji administracyjnej. Postanowienie zostało doręczone skarżącemu w dniu 30 września 2025 r. W zażaleniu wniesionym na ww. postanowienie skarżący zarzucił naruszenie: 1. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) w zw. z art. 17 ust. 2, 4 i 5 ustawy z dnia z dnia 5 grudnia 2008 o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi przez jego błędne zastosowanie skutkujące uznaniem, że obowiązek jest wymagalny, podczas gdy dla małoletniego nie ustalono indywidualnego kalendarza szczepień, nie zostały wykluczone przeciwwskazania do obowiązkowych szczepień ochronnych, 2. art. 124 § 2 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 126 kpa w zw. z art. 18 u.p.e.a. przez brak odniesienia się przez wierzyciela w uzasadnieniu wydanego postanowienia do sytuacji indywidualnej zobowiązanego - kiedy obowiązek zaszczepienia jego syna przeciwko poszczególnym chorobom stał się, zdaniem wierzyciela wymagalny, na podstawie jakich dowodów stwierdził, że obowiązek szczepień u małoletniego jest wymagalny i może być wykonany, a jedynie poprzestał na przytoczeniu szeregu przepisów prawnych nie dokonując subsumpcji, art. 8 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. przez nierozpoznanie w sposób wyczerpujący i budzący zaufanie do władzy publicznej całego materiału dowodowego, art. 5 ust. 1 pkt 1b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w zw. z § 3 Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych poprzez uznanie, że obowiązek szczepień ochronnych u małoletniego jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez niego przedziału wiekowego, art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych naruszenie art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP przez uznanie, że zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącemu prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia. MPWIS opisanym na wstępie postanowieniem z dnia 1 grudnia 2025 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania. Rozstrzygnięciu wydanemu przez organ odwoławczy skarżący zarzucił naruszenie przepisów mające istotny wpływ na wynik postępowania, tj.: 1. art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust, 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w zw. z rozporządzeniem Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych z dnia 27 września 2023 r. poprzez wyprowadzenie terminów wymagalności poszczególnych szczepień z rozporządzenia Ministra Zdrowia, mimo że zostało ono wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej, jak również poprzez prowadzenie egzekucji, mimo że obowiązek wygasł, 2. art. 5 ust. 1 pkt 1 b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w zw. z § 3 Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych przez uznanie, że obowiązek szczepień ochronnych u małoletniego w zakresie podania poszczególnych dawek szczepionek jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez niego przedziału wiekowego, mimo że rozporządzenie Ministra Zdrowia zostało wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej. 3. art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. przez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia aktu prawnego, z którego wynika wymagalność obowiązku podania małoletniemu poszczególnych dawek szczepionek, dowodów na których oparł się organ oraz dowodów, którym odmówił wiary stwierdzając, że obowiązek zaszczepienia małoletniego przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej. 4. art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności"' oraz art. 31 ust. 1 w. zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, iż zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącemu prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia. W odpowiedzi na skargę MPWWIS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie ponieważ dochodzony przez organy sanitarne obowiązek zaszczepienia małoletniego syna skarżącego powstał również przed 1 października 2023 r., a więc przed wejściem w życie art. 5 pkt 1 lit. b tiret drugie w zw. z art. 23 pkt 3 ustawy z dnia 17 sierpnia 2023 r. o zmianie ustawy o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego żywienia oraz wyrobów medycznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r., poz. 1938). Ustalony w sprawie przez organy stan faktyczny nie budził wątpliwości Sądu. Małoletni syn skarżącego urodzony 17 marca 2017 r. nie został poddany szczepieniom zgodnie z obowiązującym schematem, przy czym rację miał organ, że terminy konkretnych szczepień zostały ustalone zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. Nr 182 poz. 1086). Powołany przepis w przypadku sczepień na wskazane w upomnieniu z 6 czerwca 2023 r. choroby (wzw typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, polimyelitis, odrze, śwince, różyczce) nadal przewidywał obowiązek szczepienia. Niezasadne więc były zarzuty naruszenia art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Zaskarżone postanowienia organów obu instancji bardzo szczegółowo wymieniały, jakie obowiązkowe sczepienia powinny być wykonane i do jakiego wieku (bezspornie małoletni syn skarżącego nie przekroczył granicznego wieku podlegania obowiązkowym szczepieniom zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych). W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że dopuszczalność uregulowania wymagalności obowiązkowych szczepień, jak i liczby dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych w reżimie art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w zw. z § 5 ww. rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, tj. w drodze komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego, w formie Programu Szczepień Ochronnych stanowiła już przedmiot oceny Trybunału Konstytucyjnego. Orzekający w sprawie Sąd przyznaje, że w wyroku z dnia 9 maja 2023 r., SK 81/19 (Dz.U. z 2023 r., poz. 909) Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że regulacja ta jest niezgodna z art. 47 w zw. z art. 31 ust. 3 i art. 87 Konstytucji RP. Jednakże wyrok ten wszedł w życie 12 maja 2023 r., a termin na dostosowanie regulacji do wyroku ustalono na 12 listopada 2023 r. Zgodnie z oceną Trybunału Konstytucyjnego, Program Ochrony Szczepień wydawany w formie komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego nie miał waloru aktu prawa powszechnie obowiązującego, a pomimo tego ingerował w sferę praw jednostki. Obowiązek szczepień ochronnych mógł być uregulowany co najmniej na poziomie rozporządzenia. Termin szczepień ochronnych oraz liczba dawek nie mogły zatem być uregulowane komunikatem organu Inspekcji Sanitarnej. W dacie orzekania przez organy przepisy poddane ocenie Trybunału Konstytucyjnego korzystały jeszcze z domniemania legalności. Dochodzony obowiązek powstał również przed 1 października 2023 r. , a więc przed wejściem w życie art. 5 pkt 1 lit. b tiret drugie w zw. z art. 23 pkt 3 ustawy z dnia 17 sierpnia 2023 r. o zmianie ustawy o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego żywienia oraz wyrobów medycznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r., poz. 1938), w następstwie którego nowe brzmienie art. 17 ust. 10 (nowy pkt 2a) ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi wygenerowało upoważnienie ustawowe dla ministra właściwego do spraw zdrowia do wprowadzenia w drodze rozporządzenia schematu szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmującego liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia. Dopiero w nowym stanie prawnym powstała więc legitymacja do ustalania terminów wymagalności obowiązku szczepienia na podstawie § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2025 r., poz. 782). Jak przyjmuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, powstanie obowiązku szczepień ochronnych pod rządami przepisów art. 17 ust. 10 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi i poprzednio obowiązującego § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r., SK 81/19 wymaga uwzględnienia przez organy rozpatrujące zarzut egzekucyjny oparty na braku wymagalności obowiązku wykonania szczepień ochronnych (art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a.) wpływu tej niekonstytucyjności na konieczność płynnej realizacji szczepień ochronnych w celu zabezpieczenia interesu publicznego, jakim jest zdrowie publiczne (zob. wyrok NSA z 10 marca 2026 r., II GSK 2307/24 i powołany tamże wyrok NSA z 18 grudnia 2023 r., II GSK 1709/23). Podkreślić należy, że rolą rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych było wykonanie wspomnianego wyroku Trybunału Konstytucyjnego (zob. wyrok NSA z 20 lutego 2025 r., II GSK 1374/24). Innymi słowy niekonstytucyjność rozwiązań normatywnych co do kolejnych dawek oraz terminów ich podawania nie ma końcowo wpływu na ocenę wymagalności samego obowiązku ustawowego, który ex lege, z mocy art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi wprowadzono legalnie i w sposób odpowiadający standardom konstytucyjnym. Wymaga zatem od organów administracji publicznej stosujących prawo wyłącznie uwzględnienia zaktualizowanych (a więc już konstytucyjnych), stosownie do etapu postępowania egzekucyjnego, uregulowań w zakresie terminów i dawek szczepionek przeciwko poszczególnym chorobom zakaźnym. Z tych to przyczyn Sąd uznał, że niezasadne były zarzuty skargi naruszenia art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, a także naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 1b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w zw. z powołanym w skardze przepisami rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Nie zasługiwał na uwzględnienie również zarzut naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji w zw. z art. 31 ust. 1, art. 47 i art. 68 Konstytucji RP, poprzez nieuprawnione ograniczenie prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia, pomimo tego, że ograniczenia nie spełniają przesłanek konieczności, proporcjonalności i wprowadzenia w drodze ustawy. Przepis art. 8 ust. 1 Konwencji ustanawia prawo do poszanowania życia prywatnego, mieszkania i korespondencji; regulacje konstytucyjne obejmują zaś: wolność człowieka (art. 31 ust. 1 Konstytucji RP), prawo do ochrony życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz decydowania o swoim życiu osobistym (art. 47 Konstytucji RP) i prawo do ochrony zdrowia (art. 68 Konstytucji RP). Tak sformułowany zarzut koncentruje się wyłącznie na sygnalizacji kolizji zachodzącej między interesami skarżącego, a uciążliwościami wynikającymi z ustawowego obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym. Skarżący pominął jednak okoliczność, że art. 31 ust. 3 Konstytucji RP uprawnia organy władzy publicznej do wprowadzania ograniczeń w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, o ile tylko zajdzie usprawiedliwiona potrzeba wynikająca z konieczności ochrony m.in. wartości, jaką jest zdrowie publiczne. W ocenie orzekającego Sądu, organy, kierując się usprawiedliwionymi potrzebami wynikającymi z ochrony zdrowia publicznego, uprawnione były do ingerencji w wolności i prawa skarżącego. Ingerencja ta podyktowana jest w przekonaniu Sądu troską i potrzebą zapewnienia odporności na choroby zakaźne zarówno małoletnich dzieci skarżącego, ale też i pozostałych członków społeczeństwa polskiego. Skarżący, ani jego pełnomocnik nie powołali przy tym jakichkolwiek dowodów, aby stan zdrowia syna skarżącego uniemożliwiał jego zaszczepienie lub groził poważnymi, negatywnymi konsekwencjami zdrowotnymi. Z tych to powodów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.).