Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

III SA/Kr 146/26

Wyrok WSA w Krakowie z 14 kwietnia 2026 r., III SA/Kr 146/26 – nadzór sanitarny

Wynik

oddalono skargę

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia
14 kwietnia 2026
Prawomocne
nie

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura (spr.) Sędziowie: SWSA Janusz Kasprzycki ASR WSA Magdalena Gawlikowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi S. J. na postanowienie Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 19 listopada 2025 r. Nr NE.906.1.101.2025 w przedmiocie stanowiska wierzyciela co do wniesionych zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 19 listopada 2025 r. znak: NE.906.1.101.2025 Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej: MPWIS), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1691 z późn. zm., dalej: k.p.a.) w związku z art. 17 § 1 i § 2 oraz z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 132 z późn. zm., dalej: u.p.e.a.), utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (dalej: PPIS) w Myślenicach z dnia 25 września 2025 r. nr 63/2025, znak: NEP.90802.2.55.2023 w przedmiocie stanowiska wierzyciela co do wniesionych zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego znak: [...] z dnia 19 października 2023 r. dotyczącego egzekucji obowiązku o charakterze niepieniężnym, tj. obowiązku poddania małoletniej M. J., urodzonej w dniu 26 stycznia 2022 r. - córki, szczepieniom ochronnym przeciwko: gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, haemophilus, influenzae t. b, streptococcus pneumoniae, odrze, nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince) i różyczce. Powyższe postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 3 kwietnia 2023 r. do PPIS w Myślenicach wpłynął wykaz osób uchylających się od realizacji obowiązku szczepień ochronnych, przekazany przez Przychodnię Medycyny Rodzinnej w S., w którym w pozycji dotyczącej małoletniej, S. J. (dalej: skarżąca) oraz W. J. – ojciec dziecka, zostali wykazani jako uchylający się od wykonywania obowiązku szczepień ochronnych. W pozycji dot. brakujących dawek szczepień obowiązkowych dokonano wpisu: "BRAK SZCZEPIEŃ BRAK ZGODY MATKI". Pismem z dnia 29 kwietnia 2023 r. PPIS w Myślenicach wystosował do skarżącej i ojca dziecka zaproszenie o wynikającym z przepisów prawa obowiązku zaszczepienia małoletniej. W dniu 29 kwietnia 2023 r. PPIS w Myślenicach działający jako wierzyciel upomnieniem nr [...], znak: [...], wezwał skarżącą do niezwłocznego wykonania obowiązku zaszczepienia małoletniej córki. Upomnienie zostało doręczone skarżącej w dniu 4 maja 2023 r. W odpowiedzi na otrzymane Upomnienie skarżąca pismem z dnia 8 maja 2023 r. poinformowała o ustaleniu terminu badania kwalifikacyjnego na dzień 11 maja 2023 r. W dniu 18 października 2023 r. upoważniony pracownik PSSE w Myślenicach przeprowadzi kontrolę sanitarną w punkcie szczepień Przychodni Medycyny Rodzinnej w S., która wykazała brak realizacji obowiązku szczepień u małoletniej M. J. W związku z powyższym w dniu 19 października 2023 r. PPIS w Myślenicach przestał do Wojewody Małopolskiego wniosek o wszczęcie egzekucji administracyjnej wobec skarżącej wraz z tytuł wykonawczy nr [...] z dnia 19 października 2023 r. wnioskując o nałożenie środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia w kwocie 500 zł. W toku dalszego postępowania ustalono, że skarżąca zgłosiła się z dzieckiem na badanie kwalifikacyjne w dniu 10 listopada 2023 r. Lekarz przeprowadzający badanie stwierdził wówczas brak jakichkolwiek przeciwwskazań zdrowotnych do szczepienia. Pomimo tej opinii medycznej, skarżąca wyraziła zgodę na podanie wyłącznie preparatu przeciwko WZW typu B, odmawiając pozostałych szczepień. W dniu 25 kwietnia 2024 r. upoważniony pracownik PSSE w Myślenicach przeprowadził kontrolę sanitarną w punkcie szczepień Przychodni Medycyny Rodzinnej w S., która wykazała przyjęcie szczepienia przeciwko WZW typu B oraz brak realizacji obowiązku pozostałych szczepień u małoletniej M. J. W dniu 26 czerwca 2024 r., PPIS w Myślenicach zwrócił się do Wojewody Małopolskiego z wnioskiem o ponowne nałożenie środka egzekucyjnego wobec skarżącej środka egzekucji w postaci grzywny w celu przymuszenia, w kwocie 1.500 zł. W dniu 6 sierpnia 2024 r. skarżąca wniosła o wydłużenie czasu wykonania obowiązku z uwagi na szczepienie dziecka wg Indywidualnego Kalendarza Szczepień (dalej: IKSz). Pismem z dnia 13 sierpnia 2024 r. Wojewoda Małopolski zwrócił się do PPIS w Myślenicach o zajęcie stanowiska w sprawie. PPIS w Myślenicach pismem z dnia 14 sierpnia 2024 r. poinformował Wojewodę Małopolskiego o braku podstaw do zawieszenia prowadzonego postępowania z uwagi na brak przedstawionego przez skarżącą indywidualnego kalendarza szczepień. W dniu 13 grudnia 2024 r. upoważniony pracownik PSSE w Myślenicach podczas rozmowy telefonicznej z pracownikiem Przychodni Medycyny Rodzinnej w S. - piel. E. M. ustalił, że małoletnia nadal nie została poddana obowiązkowym szczepieniom ochronnym, z wyjątkiem szczepienia przeciwko WZW typu B. Na okoliczność przeprowadzonej rozmowy sporządzono adnotację służbową z dnia 13 grudnia 2024 r. W związku z powyższym, PPIS w Myślenicach pismem z dnia 13 grudnia 2024 r. zwrócił się do Wojewody Małopolskiego o ponowne nałożenie środka egzekucyjnego wobec skarżącej w postaci grzywny w celu przymuszenia, w kwocie 2.500zł. W dniu 16 czerwca 2025 r. upoważniony pracownik PSSE w Myślenicach ustalił, że córka skarżącej nadal nie została poddana obowiązkowym szczepieniom ochronnym, z wyjątkiem szczepienia przeciwko WZW typu B. Na okoliczność przeprowadzonej rozmowy sporządzono adnotację służbową z dnia 16 czerwca 2025 r. W tak ustalonym stanie faktycznym, PPIS w Myślenicach po raz kolejny zwrócił się do Wojewody Małopolskiego z wnioskiem o nałożenie środka egzekucyjnego wobec skarżącej w postaci grzywny w celu przymuszenia, w kwocie 4.000 zł. W dniu 5 sierpnia 2025 r. skarżąca zgłosiła do Wojewody Małopolskiego zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego wszczętego tytułem wykonawczym [...] z dnia 19 października 2023 r., które Wojewoda Małopolski pismem z dnia 29 sierpnia 2025 r. znak: WZ-VIII.3151.252.2023 przekazał PPIS w Myślenicach celem zajęcia stanowiska w sprawie. Po zapoznaniu się z ww. zarzutami w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oraz po przeprowadzeniu analizy dokumentacji dotyczącej przedmiotowej sprawy, PPIS w Myślenicach postanowieniem z dnia 25 września 2025 r., nr 63/2025, znak: NEP.90802.2.55.2023, oddalił zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. Skarżąca zaskarżyła w całości ww. postanowienie, zarzucając naruszenie: 1) art. 5 ust. 1 pkt. 1 lit. b, w zw. z art. 17 ust. 2, 4 i 5 ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi poprzez jego błędne zastosowanie skutkujące uznaniem, że obowiązek jest wymagalny, podczas gdy dla małoletniej nie ustalono Indywidualnego Kalendarza Szczepień, nie zostały wykluczone przeciwskazania do obowiązkowych szczepień ochronnych 2) art. 124 § 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak odniesienia się przez wierzyciela w uzasadnieniu wydanego postanowienia do sytuacji indywidualnej skarżącej - kiedy obowiązek zaszczepienia jej córki przeciwko poszczególnym chorobom stał się - zdaniem wierzyciela - wymagalny, na podstawie jakich dowodów stwierdził, iż obowiązek u małoletniej jest wymagalny i może być wykonany, a jedynie poprzestał na przytoczeniu szeregu przepisów prawnych nie dokonując subsumpcji; 3) art. 8 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez nierozpoznanie w sposób wyczerpujący i budzący zaufanie do władzy publicznej całego materiału dowodowego; 4) art. 5 ust. 1 pkt 1b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w zw. z § 3 Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych poprzez uznanie, iż obowiązek szczepień ochronnych u małoletniej jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez nią przedziału wiekowego; 5) art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w zw. z art. 47 w zw. Z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, iż zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącej prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia. Mając powyższe zarzuty na uwadze, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i uznanie zarzutów. Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny uznał wniesione zażalenie za nieuzasadnione i opisanym na wstępie postanowieniem utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W odpowiedzi na zarzuty skarżącej MPWIS wskazał, że organ I instancji zakwestionował przytaczane przez skarżącą okoliczności faktyczne oraz szczegółowo wskazał przepisy prawa, na których oparł oddalenie zarzutów. PPIS w Myślenicach w treści uzasadnienia postanowienia w jasny i dokładny sposób wyjaśnił skarżącej, że obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu wynika bezpośrednio z przepisów prawa i jest wykonalny, a jego niedochowanie nakłada na organ obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego. W ocenie organu odwoławczego, PPIS w Myślenicach rozpoznał w sposób wyczerpujący i budzący zaufanie do władzy publicznej indywidualną sytuację skarżącej, przeanalizował cały materiał dowodowy i nie pozostawił żadnych wątpliwości co do jego sytuacji faktycznej oraz prawnej. MPWIS stanął na stanowisku, że działania prowadzone przez PPIS w Myślenicach wobec skarżącej są zgodne z art. 2 i art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 416, dalej: u.p.i.s.). Organ l instancji w ramach sprawowania nadzoru nad realizacją obowiązkowych szczepień ochronnych, podjął działania ukierunkowane na wyegzekwowanie realizacji tego obowiązku zgodnie z ustawą o Państwowej Inspekcji Sanitarnej w oparciu o Program Szczepień Ochronnych. Wskazał, że postępowanie egzekucyjne wobec skarżącej zostało wszczęte tytułem wykonawczym nr [...] z dnia 19 października 2023 r. na podstawie art. 17 ust. 1 w zw. Z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, zgodnie z którym osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym. Wykaz obowiązkowych szczepień ochronnych i grup osób obowiązanych do poddania się tym szczepieniom został określony w art. 17 ww. ustawy oraz w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 2077). Odnosząc się do zarzutu w zakresie braku dokonania przez wierzyciela analizy terminów wymagalności szczepień, MPWIS stwierdził, że argumentacja w tym przedmiocie, przedstawiona przez skarżącą jest nietrafna i nieadekwatna do stanu faktycznego. Skarżąca podniosła: "(..) szczepienia do których wykonania wzywa są przedawnione w świetle schematu MZ, gdyż należy je wykonać w zakresie dawki podstawowej do 7, 12 i 18 miesiąca życia" oraz: "w tej sytuacji należy stwierdzić, że doszło do przedawnienia obowiązku zaszczepienia dziecka, które ukończyło już 11 lat, w stosunku do dawek szczepionek, których podania domaga się wierzyciel w niniejszym postępowaniu". Nie jest to zgodne ze stanem faktycznym, gdyż małoletnia na dzień wniesienia zażalenia na postanowienie PPIS w Myślenicach tj. na dzień 6 października 2025 r. ukończyła 3 lata, a ponadto nie jest to zgodne również z zapisem w tytule wykonawczym [...] z dnia 19 października 2023 r., w którym wskazano treść obowiązku objętego tytułem wykonawczym. MPWIS podniósł, że córka skarżącej na dzień 6 października 2025 r., nie została poddana obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu przeciwko: gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, inwazyjnym zakażeniom haemophilus influenzae typu b, inwazyjnym zakażeniom streptococcus pneumoniae, błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), odrze, nagminnemu zapaleniu przyusznic (świnka), różyczce. Z wytycznych zawartych w "Schemacie obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży" jednoznacznie wynika, iż dla dziecka urodzonego w dniu 26 stycznia 2022 r. okresy realizacji schematu szczepienia ochronnego przeciwko ww. chorobom przypadają: - gruźlica - pojedyncza dawka w pierwszej dobie życia; - wirusowe zapalenie wątroby typu B - ostatnia III dawka szczepienia podstawowego na 7 m. ż. (w schemacie 3-dawkowym); - inwazyjne zakażenia haemophilus influenzae typ b - ostatnia IV dawka szczepienia podstawowego na 16-18 m. ż.; - inwazyjne zakażenia streptococcus pneumoniae - ostatnia III dawka szczepienia podstawowego na 13-15 m. ż. (przy zachowaniu schematu 3 dawkowego); - błonica, tężec, krztusiec - ostatnia IV dawka szczepienia podstawowego na 16-18 m. ż.; - ostre nagminne porażenie dziecięce (poliomyelitis) - ostatnia III dawka szczepienia podstawowego na 16-18 m. ż. (przy zachowaniu schematu 3 dawkowego); - inwazyjne zakażenia haemophilus influenzae typ b - ostatnia IV dawka szczepienia - inwazyjne zakażenia streptococcus pneumoniae - ostatnia III dawka szczepienia podstawowego na 13-15 m. ż. (przy zachowaniu schematu 3 dawkowego); - błonica, tężec, krztusiec - ostatnia IV dawka szczepienia podstawowego na 16-18 m. ż.; - ostre nagminne porażenie dziecięce (poliomyelitis) - ostatnia IlI dawka szczepienia podstawowego na 16-18 m. ż. (przy zachowaniu schematu 3 dawkowego); - odra, nagminne zapalenie przyusznic (świnka), różyczka - pojedyncza dawka szczepienia podstawowego na 13-15 m. ż. Termin wykonalności obowiązku szczepienia ochronnego upływa po ukończeniu miesiąca lub roku życia wskazanego dla konkretnego szczepienia w kolumnie 4 pt: "Termin wykonania szczepienia" w tabeli pn. "Schemat obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży" zawartej w załączniku nr 1 do rozporządzeniu w prawie obowiązkowych szczepień i podlega wymagalności do ukończenia roku życia wskazanego dla konkretnego szczepienia w § 3 ww. rozporządzenia. W sytuacji, kiedy doszło do zaburzenia realizacji obowiązującego schematu szczepień podanego w PSO, pominięte dawki szczepienia przeciw: gruźlicy powinny być uzupełnione do ukończenia 15 r.ż., przeciw: inwazyjnym zakażeniom haemophilus influenzae typ b, inwazyjnym zakażeniom streptococcus pneumoniae powinny być uzupełnione do ukończenia 5 r. ż., przeciw: wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, krztuscowi i tężcowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), odrze, nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince), różyczce powinny być uzupełnione do ukończenia 19 r. ż., w oparciu o indywidualny schemat. Odnosząc się do zarzutu w przedmiocie błędnego uznania przez wierzyciela wymagalności obowiązku pomimo braku ustalonego dla małoletniej indywidualnego kalendarza szczepień oraz braku wykluczenia przeciwwskazań do szczepień, organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uznania tego zarzutu. Obowiązek poddania się szczepieniu wynika wprost z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, a wykaz obowiązkowych szczepień ochronnych i grup osób obowiązanych do poddania się tym szczepieniom został określony w art. 17 ww. ustawy oraz w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 г. Ustawodawca przewidział odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, tj. badanie kwalifikacyjne celem stwierdzenia, czy nie istnieją w konkretnym przypadku przeciwwskazana do wykonania szczepienia. W ocenie skarżącej wierzyciel uznał obowiązek za wykonalny nie biorąc pod uwagę braku ustalonego indywidualnego kalendarza szczepień oraz braku przeprowadzenia badania kwalifikacyjnego przed wykonaniem zabiegu szczepienia naruszając tym samym art. 5 ust. 1 pkt 1 lit b w zw. z art. 17 ust. 2, 4 i 5 (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 924 z późn. zm., dalej: u.z.z.z.). Z dokumentacji zgromadzonej w sprawie, w szczególności z pisma z dnia 6 sierpnia 2024 r. stanowiącego wniosek kierowany do organu egzekucyjnego o wydłużenie czasu wykonania obowiązku z uwagi na szczepienie dziecka wg Indywidualnego Kalendarza Szczepień, wynika, iż skarżąca deklaruje chęć realizacji obowiązku szczepień w oparciu o IKSz. Postawiony zarzut stoi jednak w sprzeczności z deklaracją skarżącej. PPIS w Myślenicach po uprzedniej weryfikacji stanu faktycznego, pismem z dnia 14 sierpnia 2024 r. poinformował o braku podstaw do zawieszenia prowadzonego postępowania z uwagi na brak przedstawionego przez skarżącą Indywidualnego Kalendarza Szczepień. Ponadto, z akt sprawy nie wynika, by skarżąca zgłosiła się z dzieckiem na badanie kwalifikacyjne celem wykonania szczepienia lub uzyskania odroczenia terminu szczepień, w trakcie którego lekarz nie wykluczył przeciwwskazań do wykonania szczepienia. W związku z powyższym, PPIS w Myślenicach kierując w dniu 19 października 2023 r. wniosek o wszczęcie egzekucji administracyjnej działał w ramach obowiązujących przepisów prawa i podejmował wobec skarżącej działania zmierzające do wyegzekwowania obowiązku szczepień ochronnych u małoletniej. Brak jest więc podstaw do uwzględnienia ponoszonych przez skarżącą zarzutów. MPWIS wskazał również, że nie posiada kompetencji do oceny zarzutów dotyczących niezgodności rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz rozporządzenie Ministra Zdrowia jako wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej, jest tak samo niezgodne z Konstytucją RP jak Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego, gdyż ocena przyjętych rozwiązań systemowych nie leży w jego jurysdykcji. Organ podkreślić, że postępowanie zażaleniowe służy ocenie zgodności działania organu z aktualnymi przepisami, a nie ocenie konstytucyjności tych przepisów. Ponadto MPWIS stwierdził, że zarzuty skierowane przez skarżącą, nie mogą odnieść skutku prawnego, ponieważ nie mieszczą się w enumeratywnym katalogu podstaw zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej określonym w art. 33 § 2 u.p.e.a. Skoro podniesione przez skarżącą zarzuty nie mieszczą się we wspomnianym katalogu, nie niweczą one działania egzekucyjnego i nie stanowią przeszkody do jego kontynuowania. Podniesiona również w uzasadnieniu złożonego zażalenia kwestia braku regulacji dotyczących rejestracji niepożądanych odczynów poszczepiennych (NOP) oraz stworzenia systemu odszkodowawczego z powodu NOP - pozostaje bez związku z wymagalnością obowiązku szczepień ochronnych i nie ma wpływu na rozstrzygnięcie organu w kontekście rozpatrywanych zarzutów. Mając na uwadze powyższe Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny orzekł o utrzymaniu w mocy postanowienia organu l instancji. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika, zarzuciła: 1. naruszenie art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 ustawy z rozporządzeniem Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych z dnia 27 września 2023 r. poprzez wyprowadzenie terminów wymagalności poszczególnych szczepień z rozporządzenia Ministra Zdrowia, mimo że zostało ono wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej, jak również poprzez prowadzenie egzekucji, mimo że obowiązek wygasł, 2. naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 1 b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w zw. z § 3 Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych poprzez uznanie, iż obowiązek szczepień ochronnych u małoletniej w zakresie podania poszczególnych dawek szczepionek jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez nią przedziału wiekowego, mimo iż Rozporządzenie Ministra Zdrowia zostało wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej, 3. naruszenie art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia aktu prawnego, z którego wynika wymagalność obowiązku podania małoletniej poszczególnych dawek szczepionek, dowodów na których oparł się organ oraz dowodów, którym odmówił wiary stwierdzając, iż obowiązek zaszczepienia małoletniej przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej, 4. naruszenie art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w. zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, iż zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącej prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia. Mając powyższe zarzuty na uwadze, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Nadto skarżąca wniosła o zwrócenie się z zapytaniem: a) do Trybunału Konstytucyjnego co do zgodności z Konstytucją § 2 Rozporządzenia Ministra Zdrowia jako niezgodnego z art. 2, art. 5 ust. 1 pkt 2 oraz art. 17 ust. 1, 10 pkt 1 i pkt 2, ust. 11 u.z.z.z. z art. 2, art. 30, art. 31 ust. 1, 2, 3 oraz art. 68 ust. 1, 2, 3 i art. 87 ust. 1 Konstytucji oraz wydanego z przekroczeniem delegacji ustawowej zawartej w art. 17 ust. 10 u.z.z.z. oraz w zakresie, w jakim nie przewidują wolności wyboru rodziców w zakresie szczepień, jak to jest w większości krajów Unii Europejskiej, braku właściwego rejestru powikłań tzw. "NOP", braku celowego funduszu przeznaczonego na wsparcie finansowe i rehabilitację osób, u których wystąpiły powikłania, jak i w zakresie, w jakim Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu czy też Minister Zdrowia w formie rozporządzenia Program Szczepień Ochronnych na dany rok, wykaz chorób, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, przez co rozstrzyga o wolnościach obywatelskich z pominięciem ustawy, b) ewentualnie do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o wykładnię art. 8 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka czy system przymusu szczepień ochronnych państwa członkowskiego Unii Europejskiej, który nie przewiduje systemu odszkodowawczego dla dzieci rodziców dotkniętych powikłaniami poszczepiennymi nie stanowi naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka. W obszernym uzasadnieniu skargi skarżąca wyraziła wątpliwości dotyczące bezpieczeństwa szczepień w Polsce, zwracając uwagę na wadliwość procedur rejestracyjnych oraz brak niezależnego nadzoru nad rejestrowaniem niepożądanych odczynów poszczepiennych (NOP) oraz niedoszacowanie rejestru NOP. W większości krajów UE szczepienia ochronne są dobrowolne, a obowiązek dotyczy wyłącznie szczepień akcyjnych, uruchamianych w razie zagrożenia epidemią. Zdaniem skarżącej szczepienia powinny być dobrowolne, a wszelkie ograniczenia wolności jednostki muszą być zgodne z Konstytucją i dokładnie uzasadnione zarówno pod względem prawnym, jak i medycznym. Skarżąca przytoczyła orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, zgodnie z którym przymus szczepień bez systemu odszkodowawczego może stanowić naruszenie art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności - gwarantującego prawo do poszanowania życia prywatnego. Państwo, które wprowadza obowiązkowe szczepienia, powinno zatem zapewniać realną ochronę i możliwość rekompensaty w razie wystąpienia szkody. Mimo argumentacji o bezpieczeństwie szczepień, nie oszacowano kosztów leczenia powikłań, co podważa zasadność twierdzenia o korzystnym bilansie korzyści i ryzyka. Podkreślono, że obecnie rodzice dzieci, które doświadczyły powikłań, pozostają bez realnego wsparcia - sami ponoszą koszty leczenia, rehabilitacji i ewentualnych procesów sądowych. Podniosła, że powyższa argumentacja jest uzasadniona również w świetle przepisów konstytucyjnych. Art. 31 ust. 3 Konstytucji RP stanowi bowiem, że ograniczenia wolności obywatelskich muszą być wprowadzone ustawowo, w sposób precyzyjny i proporcjonalny, a nie na podstawie rozporządzeń czy komunikatów administracyjnych. Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego potwierdza niejasność przepisów, co może być podstawą do uznania ich niezgodności z Konstytucją RP. Końcowo skarżąca powołała się na wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lutego 2025 r. sygn. V SA/Wa 2364/24 w którym stwierdzono, że organ administracji powinien każdorazowo badać, czy szczepienie nadal może być wykonane zgodnie z obowiązującym kalendarzem szczepień. W przypadku dzieci, które przekroczyły wiek wskazany w schemacie szczepień, obowiązek ten może być już przedawniony. W odpowiedzi na skargę Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143, dalej: p.p.s.a.), sady administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. Natomiast w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub jego wydania z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie ww. ustaw, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu było postanowienie Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 19 listopada 2025 r. nr NE.906.1.101.2025 utrzymujące w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Myślenicach z dnia 25 września 2025 r. nr 63/2025, znak: NEP.90802.2.55.2023 w przedmiocie stanowiska wierzyciela co do wniesionych zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego, nr [...] z dnia 19 października 2023 r., dotyczące obowiązku poddania małoletniej córki skarżącej szczepieniom ochronnym. Materialnoprawną podstawę dla wydania przedmiotowych postanowień stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz przepisy ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, a także przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 października 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Zgodnie z art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a., egzekucji administracyjnej podlegają między innymi obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego. Stosownie zaś do art. 26 § 1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Na podstawie art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Z kolei w myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: (1) nieistnienie obowiązku; (2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: (a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, (b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1, (c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; (3) błąd co do zobowiązanego; (4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; (5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; (6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: (a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, (b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej; (c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Zaznaczyć należy, że zarzut jest środkiem prawnym o jednolitym charakterze, co powoduje, że wnosząc go, zobowiązany zamierza wykazać zaistnienie jednej z przesłanek z art. 33 § 2 u.p.e.a., czym kwestionuje możliwość prowadzenia egzekucji. Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem ochrony zobowiązanego, gdy postępowanie egzekucyjne narusza istotne zasady tego postępowania lub gdy egzekucja jest niedopuszczalna. Postępowanie dotyczące zgłoszonego zarzutu egzekucyjnego nie dotyczy sprawy administracyjnej, lecz jest toczącym się w ramach sprawy egzekucyjnej postępowaniem, w którym bada się szczególny środek zaskarżenia zobowiązanego, kwestionujący dopuszczalność wszczęcia lub dalszego prowadzenia egzekucji administracyjnej albo dopuszczalność lub zasadność zastosowania określonego środka egzekucyjnego. Ustalenia faktyczne organu egzekucyjnego mogą zatem dotyczyć jedynie podstaw zgłoszonych zarzutów, a nie kwestii związanych z oceną prawną zasadności lub prawidłowości obowiązku określonego w tytule wykonawczym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 marca 2022 r., sygn. III FSK 546/21, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA). W postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym przedmiotem rozpoznania jest więc wyłącznie treść tych zarzutów, przy czym zobowiązany może wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Wskazanie innych przyczyn nie uprawnia organu egzekucyjnego do rozpatrzenia zarzutów. Ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wynika, że w dniu 29 kwietnia 2023 r. PPIS w Myślenicach wystosował do skarżącej Upomnienie, wzywające do wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym dotyczącego poddania małoletniej córki obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu przeciwko gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, haemophilus, influenzae t. b, streptococcus pneumoniae oraz odrze, nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince) i różyczce. Następnie PPIS w Myślenicach wystawił tytuł wykonawczy nr [...] w dniu 19 października 2023 r. w oparciu o art. 5 ust. 2 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz w związku z art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Podstawę wydania tytułu wykonawczego stanowiło niedopełnienie obowiązku o charakterze niepieniężnym polegającego na poddaniu małoletniej córki skarżącej ww. obowiązkowym szczepieniom ochronnym. W oparciu o powyższy tytuł wykonawczy PPIS w Myślenicach wystąpił do właściwego organu o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, w toku którego, skarżąca poddała córkę wyłącznie jednej szczepionce - przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (WZW typu B), co potwierdzono podczas kontroli przeprowadzonej w dniu 17 listopada 2023 r., 25 kwietnia 2024 r. oraz w dniu 24 czerwca 2024 r. W dniu 5 sierpnia 2025 r. skarżąca zgłosiła zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym podnosząc m.in. zarzut braku wymagalności obowiązku szczepień oraz przedawnienia obowiązku szczepień. W ocenie Sądu organy obu instancji odniosły się do podniesionych zarzutów, trafnie uznając je za niezasadne. Podstawę prawną egzekwowanego względem skarżącej obowiązku stanowi art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.z. Zgodnie z powołanym przepisem, osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 u.z.z.z., jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy tym, w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 u.z.z.z.). Realizację wyrażonego w przytoczonych przepisach obowiązku konkretyzują przepisy ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi zamieszczone w rozdziale IV - poświęconym szczepieniom ochronnym. W myśl art. 17. ust. 1 u.z.z.z., osoby określone na podstawie ust. 10 pkt 2 są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi", Zgodnie natomiast z treścią art. 17 ust. 2 u.z.z.z., wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wkluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Z art. 17 ust. 2 u.z.z.z. wynika nadto, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3 u.z.z.z.). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 u.z.z.z.). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.z.z.z.). Art. 17 ust. 3 i 4 u.z.z.z. stanowi zaś, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne. Treści wskazanych przepisów nie można interpretować w ten sposób, że badanie kwalifikacyjne oraz jego wyniki dotyczące ewentualnych przeciwwskazań, jest przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu. W przepisie art. 17 ust. 10 u.z.z.z. udzielona została delegacja ministrowi właściwemu do spraw zdrowia, do określenia w drodze rozporządzenia m.in: wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1) oraz osób lub grup osób obowiązanych do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wieku i innych okoliczności stanowiących przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych (pkt 2), schematu szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmującego liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia (pkt 2a), sposobu przeprowadzania szczepień ochronnych (pkt 4) oraz trybu przeprowadzania konsultacji specjalistycznej, o której mowa w ust. 5 (pkt 5), przy uwzględnieniu danych epidemiologiach dotyczących zachorowani, aktualnej wiedzy medycznej oraz zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia. W wykonaniu delegacji ustawowej Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (t.j. Dz. U. z. 2025 r. poz. 2077). Powołane rozporządzenie zastąpiło wcześniejsze rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2172). W dacie wystawienia tytułu wykonawczego w niniejszej sprawie, to jest 19 października 2023 r. obowiązywało rozporządzenie z dnia 27 września 2023 r., które weszło w życie z dniem 1 października 2023 r. Zatem szczegółowy harmonogram szczepień nie był już określany na podstawie kwestionowanego pod względem spełnienia standardów konstytucyjnych Komunikatu GIS. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. zostało wprowadzone po wydaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r., sygn. SK 81/19. W aktualnie obowiązującym stanie prawnym, nie budzi zatem wątpliwości, że obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej, tj. wskazanych wyżej przepisów art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, skonkretyzowany został w rozporządzeniu, wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego i nie ma podstaw do kwestionowania jego legalności. Powołane rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych określa wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia. Rozporządzenie określa ramy wiekowe, w których dane szczepienie jest wymagalne. Z wymienionych wyżej przepisów można wyinterpretować normę prawną, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, tzn. określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 stycznia 2010 r., sygn. II FSK 1494/08, CBOSA). Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym, wynika z mocy przepisów ustawowych. Jak zasadnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 kwietnia 2011 r., sygn. II OSK 32/11, wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym. Oznacza to, że wynikający z przepisów prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie przymusowe dochodzenie poddania dziecka szczepieniu ochronnemu. W niniejszej sprawie wierzyciel w tytule wykonawczym szczegółowo opisał treść podlegającego egzekucji obowiązku, precyzyjnie wskazując kogo i czego dotyczy z podaniem rodzaju szczepień, które powinny zostać wykonane, prawidłowo wskazując jako podstawę prawną obowiązku art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i art. 17 u.z.z.z. Wskazane szczepienia zostały wykazane w załączniku nr 1 do rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r., a choroby, których dotyczą, zostały wymienione w § 2 rozporządzenia. W § 3 ust. 1 rozporządzenia wymienione zostały grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek: 1) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 15. roku życia - szczepieniom przeciw gruźlicy, 2) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: a) błonicy, b) krztuścowi, c) tężcowi, 3) dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 5. roku życia - szczepieniom przeciw: a) inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b, b) inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae, 4) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), 5) dzieci i młodzież od ukończenia 12. miesiąca życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: a) odrze, b) nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince), c) różyczce, 6) dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 32. tygodnia życia - szczepieniom przeciw zakażeniom powodowanym przez rotawirusy, 7) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B. Zatem w dacie wystawienia tytułu wykonawczego, jak również na dzień wydania zaskarżonego postanowienia, wszystkie wymienione w tytule szczepienia były w stosunku do córki skarżącej obowiązkowe i wymagalne. Należy również podkreślić, że tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy w związku ze stanem zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia nie występują przeszkody, które wykluczają wykonanie szczepienia. Wykonanie szczepienia może zostać odroczone tylko przez lekarza, do czasu ustania przeciwwskazań zdrowotnych. Stosownie do art. 17 ust. 5 u.z.z.z., w przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej. W myśl zaś § 11 rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r., lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną dla osoby, w przypadku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej, o której mowa w § 12 ust. 1, wynik konsultacji specjalistycznej, z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej. W okolicznościach sprawy wystawienie przez wierzyciela tytułu wykonawczego oraz wystąpienie przez wierzyciela do organu właściwego o wszczęcie postępowania egzekucyjnego było uzasadnione. Z akt sprawy nie wynika, aby w przypadku córki skarżącej stwierdzone zostały przeszkody do wykonania określonych powyżej szczepień. Jak podano w uzasadnieniu wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, córka skarżącej figurowała w wykazie osób objętych obowiązkiem szczepień ochronnych i pomimo skierowanych do strony upomnień, nie została poddana obowiązkowym szczepieniom. Wymaga podkreślenia, że ustawodawca przewidział odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, tj. badanie kwalifikacyjne, którego celem jest stwierdzenie, czy w danym indywidualnym przypadku nie istnieją przeciwwskazania do wykonania szczepienia. Procedura poddania się szczepieniu ochronnemu jest działaniem profilaktycznym, realizowanym w podmiocie leczniczym przez personel uprawniony, na którą składają się nierozerwalnie dwie czynności: 1) badanie lekarskie poprzedzające kwalifikację do szczepienia oraz 2) podanie szczepionki doustne lub wykonanie iniekcji u pacjenta. Skarżąca nie przedstawiła zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, z którego wynikałoby, że na dzień wystawienia tytułu wykonawczego lekarz stwierdził przeciwwskazania do przeprowadzenia obowiązkowego szczepienia ochronnego. W tym kontekście Sąd zwraca uwagę, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto pogląd, iż poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu, o którym mowa w art. 17 ust. 2 u.z.z.z., jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Wykonanie tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego. Niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 21 listopada 2019 r., sygn. II OSK 3322/17 i sygn. II OSK 43/18; z dnia 18 stycznia 2022 r., sygn. II OSK 459/19, CBOSA). Jak wynika z akt sprawy, skarżąca zgłosiła się w dniu 10 listopada 2023 r. na badanie kwalifikacyjne do szczepienia. Lekarz przeprowadził badanie i stwierdził brak przeciwwskazań do przeprowadzenia szczepienia ochronnego. Pomimo powyższego matka dziecka wyraziła zgodę na podanie wyłącznie jednego preparatu szczepionki przeciwko WZW typu B. Jednocześnie skarżąca, w toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonego postanowienia, nie przedstawiła żadnej dokumentacji medycznej ani zaświadczenia lekarskiego, które wskazywałyby na istnienie przeciwwskazań zdrowotnych i konieczność długotrwałego odroczenia wykonania obowiązku szczepień ochronnych u jej dziecka. Kontrole przeprowadzone w punkcie szczepień w Przychodni Medycyny Rodzinnej w S. tj. w dniu 25 kwietnia 2024 r., 13 grudnia 2024 r. oraz 16 czerwca 2025 r., potwierdziły, że poza wspomnianą dawką WZW typu B, pozostałe szczepienia nie zostały wykonane. W tej sytuacji obowiązek skarżącej poddania małoletniej córki szczepieniom ochronnym istniał i był wymagalny w dacie wystawienia upomnienia, a następnie wystawienia tytułu wykonawczego oraz wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Tym samym zarzuty skargi w przedmiocie braku wymagalności obowiązku, są bezzasadne. Wyjaśnić również należy, że Indywidualny Kalendarz Szczepień to program szczepień ochronnych ustalany przez lekarza dla pacjenta w sytuacji, kiedy doszło do zaburzenia realizacji obowiązującego kalendarza szczepień podanego w Programie Szczepień Ochronnych. Indywidualny kalendarz szczepień ustalany jest przez lekarza w celu uzupełnienia brakujących szczepień w najkrótszym możliwym terminie, z minimalnymi odstępami czasu między dawkami szczepionek, z uwzględnieniem wieku i stanu zdrowia dziecka oraz informacji podanych w kartach charakterystyk produktów leczniczych. Warunkiem ustalenia indywidualnego toku szczepienia dziecka jest jednak wyrażenie przez rodziców zgody na poddanie dziecka szczepieniom. W niniejszej sprawie w związku z uchyleniem się rodziców dziecka od realizacji tego obowiązku Indywidualny Kalendarz Szczepień dla ich córki nie został przedstawiony. Ustalenie dla dziecka skarżącej indywidualnego kalendarza szczepień mogło zostać dokonane jedynie podczas wizyty lekarskiej, na którą rodzice dziecka nie zgłosili się celem podania dalszych dawek. Z powyższego jednoznacznie wynika, że skarżąca z pełną świadomością uchyla się od obowiązku, a niezrealizowanie szczepień wynika wyłącznie z jej zaniechania, a nie z przyczyn obiektywnych czy medycznych. Wyznaczony maksymalny termin wykonania obowiązku szczepienia nie oznacza, że dopiero po upływie tego terminu obowiązek jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej. Wyznaczenie maksymalnej granicy wieku w § 3 Rozporządzenia Ministra Zdrowia, przy obowiązującej regulacji ustawowej Programu Szczepień Ochronnych, nie pozwala na określenie przez zobowiązanego lub osoby odpowiedzialnej za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego, czasu poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu. Określony w załączniku 1 do Rozporządzenia Ministra Zdrowia okres, w którym powinny zostać podane dzieciom poszczególne dawki szczepionki, jest wiążący i stanowi o wymagalności obowiązku. Niewykonanie zaś obowiązku stanowi podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowanie środka egzekucyjnego. Należy jeszcze raz podkreślić, że obowiązek szczepień wynika z ustawowych regulacji, a jego realizacja odbywa się według obowiązującego Rozporządzenia Ministra Zdrowia, w tym załącznika nr 1 do tego rozporządzenia. Obowiązek ten wynika zatem z przepisów powszechnie obowiązujących. Zgodnie bowiem z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. W związku z zarzutem naruszenia art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 u.z.z.z., poprzez wyprowadzenie terminów wymagalności poszczególnych szczepień z rozporządzenia Ministra Zdrowia, konieczne jest wskazanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r., sygn. SK 81/19. TK w sprawie o sygn. SK 81/19 orzekł w pkt I, że art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji RP. Trybunał Konstytucyjny w powołanym wyroku nie zakwestionował samego obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym (pkt 5 uzasadnienia prawnego wyroku). Wprawdzie TK wskazał, że komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego nie może stanowić podstawy do rekonstrukcji zakresu nakazów wynikających z obowiązku szczepień ochronnych nałożonego na jednostkę na mocy ustawy oraz zaznaczył, że niedopuszczalna jest sytuacja, gdy treść obowiązku jest współkształtowana komunikatem Głównego Inspektora Sanitarnego, niebędącym aktem prawa powszechnie obowiązującego, to zauważył jednak, że materia dotycząca obowiązkowych szczepień ochronnych może ulegać potrzebie częstych zmian, co zależy od wielu czynników, w tym aktualnej wiedzy medycznej. Z tego względu TK zasugerował w pierwszej kolejności dostosowanie stanu prawnego poprzez zmianę rozporządzenia. Jednocześnie w pkt II wyroku Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepisy wymienione w części l, w zakresie tam wskazanym, tracą moc obowiązującą po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Zawarcie klauzuli odraczającej utratę mocy obowiązującej przepisu, w świetle art. 190 ust. 3 Konstytucji RP ma charakter wyjątkowy, ponieważ zasadą pozostaje wejście w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dniem jego ogłoszenia. Trybunał zdecydował się na określenie w wyroku innego terminu utraty mocy obowiązującej przepisów we wskazanym zakresie, w celu zapewnienia ciągłości realizacji obowiązku szczepień ochronnych. W związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego wydane zostało rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. W związku z powyższym, wbrew twierdzeniom zawartym w skardze nie ma podstaw do kwestionowania jego legalności z uwagi na przekroczenie przez ten organ delegacji ustawowej przez określenie w nim terminów wymagalności szczepień oraz przedziałów wiekowych podania szczepionek. Nie istnieją też żadne przesłanki uzasadniające twierdzenie, że wydane rozporządzenie nie uwzględnia jakichkolwiek danych epidemiologicznych. Rekomendacje, dotyczące obowiązkowych szczepień ochronnych w Polsce, wynikają z analizy krajowych danych o zachorowaniach na poszczególne choroby zakaźne i zakażenia. Uwzględniają również zalecenia i raporty Komitetu Doradczego do spraw Szczepień Europejskiego Centrum Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) oraz zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia (WHO). Przepisy Rozporządzenia Ministra Zdrowia nie naruszają też zasady proporcjonalności. Wbrew zarzutom skargi, uzasadnienie zaskarżonego postanowienia spełnia też wymogi art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. Organy administracji w stopniu wystarczającym wyjaśniły stan faktyczny i oceniły zebrane dowody. Wyniki swoich ustaleń przedstawiły w uzasadnieniach, które odpowiadały wymogom ustawy i odniosły się do kwestii podnoszonych przez skarżącą, w tym w szczególności wymagalności obowiązku poddania dziecka szczepieniom. Nie można także podzielić argumentacji, że doszło do naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz art. 31 ust. 1 w związku z art. 47 w związku z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, że zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącej prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia. W ocenie Sądu, chroniona Konstytucją wolność decydowania o swoim życiu osobistym nie ma charakteru absolutnego i doznaje stosownych ograniczeń m.in. ze względu na ochronę zdrowia (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP). Zgodnie z art. 68 ust. 1 Konstytucji RP każdy ma prawo do ochrony zdrowia, a władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom (art. 68 ust. 3 Konstytucji RP). Nie wymaga pogłębionych wyjaśnień, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym realizuje wskazywane wyżej powinności państwa względem jednostki oraz ogółu społeczeństwa. W rozpoznawanej sprawie nie bez znaczenia pozostaje także to, że - jak stanowi art. 95 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego - władza rodzicielska powinna być wykonywana tak, jak tego wymaga dobro dziecka i interes społeczny. W realiach demokratycznego państwa prawnego, tak dobro dziecka, jak i interes społeczny jednoznacznie wymagają, aby rodzice dziecka korzystali z osiągnięć współczesnej medycyny w sposób wolny od ideologicznych uprzedzeń i dobrowolnie poddawali dziecko szczepieniom ochronnym, m.in. po to, by uniknąć stosowania przez organy państwa przymusu dla wykonania tego obowiązku, nakazanego w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.z., i równocześnie, by chronić prawa dziecka, których ochronę zapewnia Rzeczpospolita Polska, o czym stanowi art. 72 ust. 1 Konstytucji RP (por. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2017 r., sygn. II GSK 3542/15, CBOSA). Nadto, jak już wyżej wskazano, ustawodawca przewidział odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, tj. badanie kwalifikacyjne celem stwierdzenia, czy nie istnieją w danym indywidualnym przypadku przeciwwskazania do wykonania szczepienia. Nie można przyjąć, aby tego rodzaju rozwiązanie miało prowadzić do naruszenia praw i wolności obywatelskich (por. wyrok NSA z dnia 22 listopada 2017 r., sygn. II OSK 389/16, CBOSA). Wskazać również należy, że w wyroku Wielkiej Izby Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 8 kwietnia 2021 r. (sprawa nr 47621/13 - Vavřička i inni), zapadłym na tle stosowania czeskich przepisów dotyczących szczepień ochronnych Europejski Trybunału Praw Człowieka (dalej: ETPC) wskazał, że obowiązek szczepienia stanowi ingerencję w integralność fizyczną osoby i jako przymusowa interwencja medyczna wchodzi w zakres gwarancji prawa do poszanowania życia prywatnego i art. 8 Konwencji. Zdaniem jednak ETPC ustawowy nakaz szczepień i wynikające stąd sankcje administracyjne realizują ważne cele społeczne, to jest ochronę zdrowia publicznego i ochronę praw innych osób: szczepienia chronią zarówno osoby zaszczepione, jak i osoby, które z powodów medycznych nie mogą się zaszczepić, a tym samym polegają na tzw. "stadnej" odporności całego społeczeństwa. Wskazano, iż ustawowy obowiązek szczepień stanowczo poparły w pozwanym państwie wszelkie autorytety medyczne, a obowiązkowe szczepienia mogą zostać uznane za prawidłową reakcję organów państwowych wobec pilnej potrzeby ochrony zdrowia publicznego i indywidualnych osób przed ciężkimi chorobami. ETPC podkreślił również, że w przypadku dziecka nadrzędną przesłanką jest jego dobro, a zaszczepienie i ochrona przed groźnymi chorobami bezsprzecznie leżą w interesie dziecka. Celem polityki szczepień jest ochrona każdego dziecka - czy to zaszczepionego indywidualnie, czy w drodze odporności "stadnej" - przed poważnymi chorobami. Tym samym ingerencja w prawo do poszanowania prywatności skarżących nie mogła zostać uznana za naruszoną ze względu na ważne interesy społeczne, które realizowała. Nie doszło zatem do naruszenia art. 8 Konwencji (por. K. Warecka, Obowiązek szczepienia a Konwencja Praw Człowieka. Omówienie wyroku Wielkiej Izby ETPC z dnia 8 kwietnia 2021 r., nr 47621/13, System Informacji Prawnej LEX/el 2021). W rezultacie Sąd nie znalazł też podstaw do wystąpienia do Trybunatu Konstytucyjnego, ewentualnie do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, z pytaniami prawnymi o treści wskazane w skardze. W obowiązującym stanie prawnym nieuprawnione są również zarzuty dotyczące braku rejestru powikłań oraz braku celowego funduszu przeznaczonego na wsparcie finansowe osób, u których wystąpiły powikłania. Przepisy art. 17a i następne u.z.z.z. normują przesłanki przyznania i wysokość świadczenia kompensacyjnego oraz działanie odpowiedniego funduszu. Z kolei przepis art. 21 ust. 3 pkt 2 u.z.z.z. przewiduje, że właściwy państwowy inspektor sanitarny prowadzi rejestr zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych. Odnosząc się do zarzutu przedawnienia obowiązku szczepień opartego o tezy wyroku WSA w Warszawie z dnia 5 lutego 2025 r. o sygn. V SA/a 2364/24, Sąd w składzie orzekającym, stwierdza, że w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy nie ma podstaw do postawienia organowi egzekucyjnemu zarzutu braku wystarczającego uzasadnienia możliwości wykonania egzekwowanego obowiązku. Obowiązek szczepienia małoletniego dziecka skarżącej wynika wprost z przepisów prawa, uszczegółowionych w treści rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. oraz treści załącznika do tego rozporządzenia, określającego konkretny harmonogram szczepień. Wbrew twierdzeniu skargi, harmonogram ten nie określa maksymalnych terminów egzekwowania nałożonego na obywateli obowiązku szczepień, ale maksymalny termin dobrowolnego wykonania tego obowiązku, po upływie którego obowiązek szczepień jako niewykonany w terminie podlegać może egzekwowaniu w granicach zakreślonych treścią § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r. tj. do wieku, w którym osoba przebywająca na terenie RP ma ustawowy obowiązek poddać się szczepieniu. Sąd nie zgadza się zatem z tezą skarżącej, jakoby wykroczenie poza zakres wieku określonego w harmonogramie szczepień tj. harmonogramie przewidzianym dla dobrowolnego wykonania obowiązku szczepienia, miałoby zaprzeczać możliwości przymuszenia do szczepienia, w ramach egzekucji obowiązku charakterze niepieniężnym, jeśli osoba mająca być podana szczepieniu, podlega temu obowiązkowi z mocy § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. Ograniczenie zakresu wymagalności obowiązku szczepienia wyłącznie do dat wskazanych w harmonogramie szczepień czyniłoby egzekucję tego obowiązku niewykonalną. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oraz art. 119 p.p.s.a., oddalił skargę.

Informacje o sprawie

Data wpływu
2 lutego 2026
Hasła tematyczne
Inspekcja sanitarna
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Sędziowie
Janusz Kasprzycki Katarzyna Marasek-Zybura /przewodniczący sprawozdawca/ Magdalena Gawlikowska

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny