III SA/Kr 1296/25

|Dnia 11 sierpnia 2026 r. | Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Ewa Michna (spr.), Sędzia: WSA Marta Kisielowska, Sędzia: WSA Maria Zawadzka, Protokolant: specjalista Bożena Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2026 r., sprawy ze skargi A. C. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 18 lipca 2025 r. nr WO-II.621.1.54.2025 w przedmiocie wymeldowania oddala skargę.

Decyzją z dnia 26 maja 2025 r. Wójt Gminy S. orzekł o wymeldowaniu skarżącego (A. C.) z miejsca pobytu stałego w S. przy ul. P. [...]. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy Wójt ustalił, że ww. budynek w S. stanowi własność wnioskodawców (A. B. i F. B.), tj. rodziców partnerki życiowej skarżącego. Skarżący zamieszkiwał pod powyższym adresem co najmniej od 2018 r. (data zameldowania 11 lipca 2018 r.), nie później niż do 20 września 2023 r. (data zatrzymania przez Policję wskazana przez skarżącego). Skarżący opuścił ww. lokal w związku z koniecznością odbycia kary pozbawienia wolności. Tym samym, w ocenie Wójta, spełnione zostały ustawowe przesłanki wymeldowania na wniosek właściciela, a wymienione w art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jednolity: Dz.U. 2026 r. poz. 384, dalej: ustawa o ewidencji ludności). Bezspornym był fakt, że skarżący wyprowadził się podejmując osobiście niezależną decyzję, a po wyprowadzeniu się nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Opuszczenie miejsca pobytu w S. związane z odbywaniem kary pozbawienia wolności, zatem bez znaczenia było czy było ono dobrowolne. Organ wskazywał, że jeżeli nawet osoba jest zainteresowana powrotem do lokalu to nie ma to znaczenia prawnego dla obowiązku wymeldowania. Na obowiązek wymeldowania nie ma także wpływu pozostawiony na nieruchomości majątek skarżącego. W odwołaniu skarżący podał, że w ww. nieruchomość w S. zainwestował całe swoje oszczędności, w tym ze sprzedaży domu rodzinnego. Ponadto w budynku tym znajdowały się nadal wszystkie jego rzeczy. Zdaniem skarżącego wnioskodawcy chcieli się go pozbyć ze spornej nieruchomości, gdyż nie łożył on na utrzymanie ich córki, domu i opłat. Ponadto wnioskodawcy chcieli sprzedać wyremontowaną przez niego nieruchomość, co było utrudnione gdyby w tej nieruchomości była zameldowana jakaś osoba na stałe. Decyzją z dnia 18 lipca 2025 r. Wojewoda Małopolski utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wojewodą podał, że z unormowania zawartego w przepisie art. 35 ustawy o ewidencji ludności wynika, że o opuszczeniu miejsca pobytu stałego można mówić wówczas, gdy osoba fizycznie w danym lokalu nie przebywa, a opuszczenie tego lokalu nastąpiło w sposób dobrowolny i trwały. Przy czym ustawodawca nie zdefiniował pojęcia "opuszczenia" miejsca pobytu stałego, nie precyzując czy winno ono mieć jakiś kwalifikowany charakter, co do jego przyczyn, sposobu, czy też czasu jego trwania. Dlatego każdorazowo pojęcie to należy odnosić do indywidualnej sytuacji strony. Jednocześnie badanie dobrowolności opuszczenia lokalu nie ogranicza organów administracji do badania kwestii mentalnych, przekonania zainteresowanego - osoby podlegającej wymeldowaniu, ale ma także wymiar zobiektywizowany, związany z całokształtem okoliczności faktycznych i uwarunkowań prawnych (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 3 kwietnia 2014 r., II SA/Rz 95/14). W niniejszej sprawie z żądaniem wymeldowania skarżącego z miejsca pobytu stałego wystąpili właściciele budynku przy ul. P. [...] w S. Ustalono, że od dnia 22 września 2023 r. skarżący przebywał w Zakładzie Karnym w Nowym Wiśniczu, gdzie na podstawie wyroku Sądu Rejonowego dla Krakowa-Krowodrzy, [...], odbywał karę 5 lat i 3 miesięcy pozbawienia wolności. W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego przesłuchano świadków M. M. oraz E. A. M. M. (partnerka skarżącego) zeznała między innymi, że w październiku lub listopadzie 2023 r. a później na początku 2024 r. była na widzeniu u skarżącego przywiozła mu rzeczy, o które prosił. Skarżący został zatrzymany przez Policję w hotelu w K., wówczas ona odebrała z hotelu jego rzeczy, na wniosek Policji, żeby mógł je odebrać od niej gdy wyjdzie z zakładu karnego. Oświadczyła, że ostatni raz skarżący był w domu w S. w dniu 6 stycznia 2019 r. Od tej pory dwa razy był u niej, kilka godzin w ciągu dnia. Podała też, że podczas postępowania o wymeldowanie skarżącego, prowadzonego z wniosku prokuratury w 2022 r., oświadczała, że skarżący wyjechał tylko za granicę bo miała nadzieję, że sytuacja między nimi się poprawi. E. A. zeznała, że dwa razy była z krótką wizytą u M. M., wówczas skarżącego tam nie było, ale nie wie czy w ogóle w tym czasie tam mieszkał. W tym czasie, po wyprowadzce skarżącego i M. M. z jej domu, wielokrotnie była u niej Policja, poszukująca skarżącego. Wojewoda, biorąc pod uwagę powyższe zeznania - a zwłaszcza zeznania partnerki skarżącego - dopuścił jako dowód w niniejszej sprawie akta zgromadzone w toku postępowania meldunkowego prowadzonego w 2022 r. pod sygnaturą akt [...], z których wynikało, że w dniu 9 maja 2022 r. Wójt wszczął na wniosek Prokuratury Rejonowej Kraków-Krowodrza postępowanie w sprawie o wymeldowanie skarżącego z miejsca pobytu stałego z budynku przy ul. P. [...] w S. Wojewoda wskazał, że we wniosku tym Prokuratura podkreśliła, że zebrany w toku postępowania materiał dowodowy wskazywał, że skarżący nie przebywa w miejscu stałego zameldowania i nieznane jest miejsce jego stałego pobytu na terenie kraju jak i zagranicą. Z uwagi na tę okoliczność podejrzany był poszukiwany. Wojewoda zaznaczył też, że co prawda Wójt decyzją z dnia 30 września 2022 r. orzekł wówczas o odmowie wymeldowania skarżącego z miejsca pobytu stałego z ww. nieruchomości, jednakże istotny był tutaj ustalony fakt poszukiwań skarżącego przez organy ścigania, który finalnie zakończył się we wrześniu 2023 r., kiedy to doszło do zatrzymania go przez Policję, a następnie do osadzenia w Zakładzie Karnym w Nowym Wiśniczu. Wojewoda wskazał nadto, że skarżący w pisemnych wyjaśnienia z dnia 16 września 2024 r., złożonych w trakcie postępowania prowadzonego przed organem I instancji rozważał kwestię wymeldowania, warunkując tę czynność: "Jak M. M. i jej rodzice jakoś postarają się dogadać i wynagrodzą mi poświęcony czas na remont i pieniądze jakie zainwestowałem w dom i posesję na ul. P. [...] w S. to sam osobiście do Gminy w S. się zgłoszę i wymelduję, nie chcę żyć z takimi ludźmi w kłamstwie i obłudzie". Wojewoda znaczył, że przepisy z zakresu ewidencji ludności mają charakter wyłącznie porządkowy, rejestracyjny i na ich gruncie nie można załatwiać innych spraw spornych, czy majątkowych (finansowych), gdyż do rozstrzygania tych kwestii właściwe są sądy powszechne. Organy administracji publicznej nie mogą rozstrzygać spraw cywilnych. Celem decyzji w sprawie o wymeldowanie jest zatem doprowadzenie do zgodności stanu faktycznego miejsca pobytu z miejscem rejestracji, ma więc ona charakter ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji i doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania, a miejscem zameldowania. Czynność zameldowania potwierdza jedynie istniejący stan faktyczny i ma charakter wtórny di zaistniałych wcześniej zdarzeń. Jest to zatem jedynie rejestracja miejsca faktycznego pobytu i nie rodzi żadnych uprawnień do lokalu, natomiast jedyną przesłanką wydania decyzji o wymeldowaniu jest ustalenie przez organ meldunkowy faktu opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu. Oceniając całokształt materiału dowodowego Wojewoda doszedł do przekonania, że w rozpatrywanej sprawie doszło do opuszczenia miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisów art. 35 ustawy o ewidencji ludności. W ocenie Wojewody skarżący wyraził wolę opuszczenia miejsca pobytu stałego w ww. budynku w sposób dorozumiany, skoro dopuszczał się świadomie i dobrowolnie przestępstw. Umieszczenie wymienionego w Zakładzie Karnym nastąpiło na skutek własnych, zawinionych przez niego działań. W świetle powyższego, brak było przesłanek do przyjęcia, że skarżący został zmuszony do zmiany miejsca pobytu stałego przez działania innych osób. Dowody wskazują, że zmiana miejsca pobytu była spowodowana jego wyborem, którego nie można postrzegać w kategoriach przymusu. Wojewoda powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazał, że przesłankę opuszczenia lokalu przez osobę, której postępowanie dotyczy, będzie można uznać za wypełnioną, także w przypadku, gdy osoba ta opuściła lokal w sposób trwały ze względu na ukrywanie się przed wymiarem sprawiedliwości. Ponadto czynność zameldowania potwierdza jedynie istniejący stan faktyczny i ma charakter wtórny do zaistniałych wcześniej zdarzeń. Dlatego też w sytuacji gdy pan skarżący aktualnie nie koncentruje swoich spraw życiowych w budynku przy ul. P. [...] w S. - to naturalną konsekwencją opuszczenia przedmiotowego budynku jest obowiązek wymeldowania się. Wojewoda podkreślał, że wobec spełnienia ustawowych przesłanek do orzeczenia o wymeldowaniu ewentualny zamiar powrotu skarżącego do przedmiotowego budynku nie odgrywa w tym zakresie decydującego znaczenia. Należy bowiem podkreślić, że zamiar stałego pobytu, o jakim mowa w ustawie o ewidencji ludności, nie może być oceniany w kategoriach subiektywnych pragnień osoby zainteresowanej, ale winien być weryfikowany poprzez odniesienie do zobiektywizowanych czynników, w szczególności zaś do tego czy realizacja tego zamiaru w świetle ustalonych okoliczności będzie kiedykolwiek możliwa. W realiach niniejszej sprawy nie ma wątpliwości, ze możliwość taka nie istnieje bowiem wnioskodawcy nie wyrażają zgody na powrót skarżącego do tego budynku czemu dali jednoznaczny wyraz występując o jego wymeldowanie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący podniósł jak w odwołaniu od decyzji Wójta. Podał, że zainwestował wszystkie oszczędności w domu przy ul. P. [...]. W odpowiedzi organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Ustanowiony w sprawie pełnomocnik z urzędu wniósł o uwzględnienie skargi. Wskazał, że skarżący zamierza powrócić do budynku, gdzie był dotychczas zameldowany, jak tylko opuści miejsce osadzenia (w 2028 r.). Skarżący zainwestował w remont budynku wszystkie swoje oszczędności, które otrzymał po zmarłych rodzicach. Wyjaśniał również, że wnioskujący o wymeldowanie (rodzice partnerki skarżącego) nierzetelnie wskazywali, ze skarżącym wyprowadził się w 2019 r. i zamieszkiwał w hotelu, podczas gdy zatrzymanie skarżącego nastąpiło w 2023 r. Uczestniczka wnosiła o oddalenie skargi zapewniając, że skarżący nie łożył na utrzymanie ich domu i z ich córka zamieszkiwał pod innym adresem, a nawet był tam czasowo zameldowany. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie ponieważ organy działały w granicach prawa i słusznie wydały decyzję o wymeldowaniu skarżącego. W postępowaniu wykazano, że skarżący dobrowolnie opuścił miejsce zamieszkania. Prawne przesłanki wymeldowania wyrażone w art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Poza złożeniem wniosku przez właściciela nieruchomości (choć wniosek nie jest konieczny do wymeldowania, gdyż organ może działać z urzędu) są to dwie przesłanki. Pierwsza mówi o opuszczeniu przez obywatela polskiego miejsca pobytu, a druga mówi o niedopełnieniu obowiązku wymeldowania się wyrażonym w art. 33 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu jest spełniona, jeżeli opuszczenie jest dobrowolne (wyroki: NSA z 6 listopada 2025 r., II OSK 1110/23; WSA w Krakowie z 8 lipca 2026 r.; WSA w Łodzi z 22 kwietnia 2026 r., III SA/Łd 32/26). Co więcej ukrywanie się przed organami ścigania, co bez wątpienia robił skarżący, świadczy o dobrowolności opuszczenia miejsca zameldowania (wyrok NSA z 11 grudnia 2008 r., II OSK 1607/07). Jak celnie podkreślił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku: "(n)a równi z dobrowolnością opuszczenia lokalu należy traktować te sytuacje, w których osoba podlegająca wymeldowaniu nie może, zgodnie z prawem lub na skutek okoliczności faktycznych, dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana" (wyrok z 20 maja 2025 r., II SA/Bk 205/25). Nie jest to odosobnione stanowisko w orzecznictwie sądów administracyjnych (wyroki: NSA z 18 marca 2025 r., II OSK 484/24; WSA w Olsztynie z 8 grudnia 2016 r., II SA/Ol 839/16; WSA w Krakowie z 8 lipca 2026 r., III SA/Kr 584/26). Co za tym idzie ukrywanie się i pobyt w zakładzie karnym spełniają przesłankę opuszczenia miejsca pobytu. Kwestia wykonywania wyroku przez pobyt w zakładzie karnym odpowiada obiektywnym okolicznościom, które powinny być brane pod uwagę w ocenianiu faktu zmiany miejsca przebywania. Okoliczności prawne, tj. prawomocny wyrok w sprawie karnej i związana z nim kara, spowodowały, że skarżący zmienił swoje miejsce pobytu, co jest kluczowe przy ocenianiu wniosku o wymeldowanie jak wskazano wcześniej. Na podstawie ustalonego przez organy stanu faktycznego nie ulega wątpliwości, że skarżący od kilku lat nie przebywał w budynku przy ul. P. [...] w S. Skarżący od 22 września 2023 r. przebywał w Zakładzie Karnym w Nowym Wiśniczu. Co więcej już wcześniej nie mieszkał w miejscu zameldowania tylko w k. hotelach, w celu ukrywania się przed służbami. Sam skarżący został zatrzymany w hotelu. Według zeznań świadków w wcześniej wymienionym budynku nie mieszkał już od około 2019 r. Złożenie wniosku i wydanie decyzji organów I i II instancji wprost wykazuje, że skarżący nie dokonał obowiązku wymeldowania, gdyż w innym przypadku postępowanie administracyjne byłoby bezprzedmiotowe i zostałoby umorzone na podstawie art. 105 k.p.a. Na równi z dobrowolnym opuszczeniem lokalu traktuje się również sytuację, gdy osoba w nim zameldowana została zmuszona zewnętrznymi okolicznościami obiektywnymi do opuszczenia tego lokalu. Okoliczności obiektywne mogą być podstawą wymeldowania (wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 24 października 2024 r., II SA/Go 343/24). Za okoliczność obiektywną można uznać stosunek właścicieli miejsca dotychczasowego zameldowania do osoby objętej wnioskiem o wymeldowanie. Stosunek właścicieli, państwa A. i F. B. do skarżącego, można z całą pewnością ocenić jako negatywny, czego wyrazem był sam fakt złożenia wniosku o zameldowanie. Negatywny stosunek wnioskodawców do skarżącego może znacznie utrudnić lub uniemożliwić temu ostatniemu zamieszkanie w danym miejscu. Okoliczności obiektywne, jak wskazany stosunek wnioskodawców do skarżącego, ma również znaczeniu w ocenie dobrowolności opuszczenia miejsca zameldowania. Badanie okoliczności opuszczenia nie powinno ograniczać się do subiektywnych odczuć osoby objętej wnioskiem o wymeldowanie. Jak słusznie wskazał wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie: "(w)arunek dobrowolności nie ogranicza się do kwestii mentalnych, przekonania zainteresowanego, ale ma także wymiar zobiektywizowany, związany całokształtem okoliczności faktycznych i uwarunkowań prawnych" (wyrok z 3 kwietnia 2014 r., II SA/Rz 95/14). Irrelewantnie prawnie jest sytuacja rozliczenia ewentualnych nakładów poniesionych przez skarżącego na rzecz budynku przy ulicy P. [...]. Przepisy ustawy o ewidencji ludności nie rozstrzygają kwestii cywilnych i pełnią rolę porządkową, tj. służą wyłącznie celom ewidencyjnym i mają na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała (wyrok: WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 24 października 2024 r., II SA/Go 343/24; WSA w Kielcach z 30 października 2024 r., II SA/Ke 417/24). Podniesienie okoliczności wydania wszystkich oszczędności na rzecz nieruchomości przez skarżącego nie maja więc znaczenia dla postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie ze skargi na decyzję o wymeldowaniu. Co więcej samo pozostawienie rzeczy osobistych będących własnością osoby objętej wnioskiem o wymeldowanie nie świadczy o skoncentrowaniu spraw życiowych w tym miejscu, jeżeli nie wiąże się z faktycznym trwałym przebywaniem właściciela tych rzeczy w miejscu stałego zameldowania. Nie może być więc argumentem przeciw wnioskowi o wymeldowanie (wyrok WSA w Krakowie z 16 stycznia 2024 r., III SA/Kr 1236/23). Posiadanie rzeczy w dotychczasowym miejscu zameldowania nie wywołuje skutków co do podstawy wymeldowania, gdyż jego podstawowym założeniem jest faktyczne przebywanie danej osoby w konkretnym miejscu, a nie tylko jej rzeczy. Z tych to powodów Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.). Sąd nie wydał rozstrzygnięcia w zakresie kosztów przyznanego pełnomocnika z urzędu, ponieważ pełnomocnik o to nie wnosił.