II OZ 831/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. Z. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 18 maja 2026 r. sygn. akt III SA/Gd 160/26 odrzucające skargę M. Z. K. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia19 stycznia 2026 r. nr ... w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 18 maja 2026 r. sygn. akt III SA/Gd 160/26 odrzucił skargę M. Z. K. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 19 stycznia 2026 r. nr ... w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd podał, że M. Z. K. (dalej: "skarżący") wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 19 stycznia 2026 r. w sprawie wymeldowania z pobytu stałego. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 7 kwietnia 2026 r. wezwano skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi, przez podanie numeru PESEL oraz nadesłanie jednego egzemplarza odpisu skargi w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwanie doręczono skarżącemu w dniu 13 kwietnia 2026 r. Termin zakreślony do usunięcia braków skargi upływał zatem w dniu 20 kwietnia 2026 r. Skarżący w piśmie z dnia 19 kwietnia 2026 r. (złożonym w dniu 20 kwietnia 2026 r.) podał numer PESEL. Do pisma dołączył Załącznik 1 "Odpis skargi z dnia 2 marca 2026 r.", który zawierał strony 1, 2 (w dwóch egzemplarzach) i stronę 9 skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zgodnie z art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143, dalej: "p.p.s.a."), skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Wymogi, jakim powinno odpowiadać pismo wnoszone przez stronę do sądu regulują odpowiednio art. 46 i art. 47 p.p.s.a. Jednym z wymogów pisma w postępowaniu sądowym jest obowiązek dołączenia jego odpisów i odpisów załączników dla doręczenia ich stronom (art. 47 § 1 p.p.s.a.). Odpisami mogą być również uwierzytelnione fotokopie, co wynika z art. 47 § 2 p.p.s.a. Stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych. Zdaniem Sądu skarżący w wyznaczonym terminie nie uzupełnił wszystkich wymaganych braków formalnych skargi – nie nadesłał pełnego odpisu skargi, która zawiera 9 stron, a jedynie jej strony 1, 2 i 9. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., skargę odrzucił. M. Z. K. złożył osobiście zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 18 maja 2026 r. Odrębne zażalenie na powyższe postanowienie w imieniu Z. K. złożył również jego pełnomocnik zarzucając poczynienie mylnego zważenia, że skarżący nie uzupełnił braków formalnych skargi, w następstwie czego Sąd niezasadnie odrzucił skargę (art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), w sytuacji, w której: (a) w wezwaniu z 9 kwietnia 2026r. do uzupełnienia braków Wojewódzki Sąd Administracyjny wezwał skarżącego do usunięcia, w terminie 7 od dnia doręczenia wezwania, braków formalnych skargi z dnia 2 marca 2026 na decyzję Wojewody Pomorskiego z 19 stycznia 2026 przez: (a) podanie numeru PESEL skarżącego oraz (b) nadesłanie 1 egzemplarza odpisu skargi, zaś skarżący, działając w dobrej wierze, wykonał powyższe wezwanie przez złożenie odpisu skargi, lecz z pominięciem odpisu załączników. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że wniesiona skarga jest dokumentem liczącym 3 strony, przy czym 2 pierwsze strony stanowią jej petitum (k. 2-3 akt sprawy), zaś podpis skarżącego widnieje na osobnej stronie (k. 10). Skarga nie ma redakcyjnie wyodrębnionego uzasadnienia, natomiast dołączono do niej cztery załączniki, z których dwa pierwsze ("list otwarty" oraz pozew) są autorstwa skarżącego i mają szatę graficzną podobną do szaty graficznej samej skargi (k. 3-10), zaś pozostałymi załącznikami są kopia protokołu ustnego zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa (k. 11-14) oraz kopia decyzji Prezydenta Miasta Gdańska (k. 15-18). Skarga z załącznikami obejmuje więc łącznie 17 stronic. Skarżący wykonał wezwanie Sądu w ten sposób, że podał PESEL oraz złożył odpis samej skargi, to jest stronic 1-2 (jak na k. 2-3 akt) oraz stronicy 9 (podpis, jak na k. 10), bowiem nie mając wykształcenia prawniczego, zrozumiał wezwanie Sądu jako żądanie złożenia 1 egzemplarza odpisu "skargi z dnia 2 marca 2026", nie zaś 1 egzemplarza odpisu skargi z dnia 2 marca 2026 i wszystkich do niej załączników. Mając powyższe na uwadze wniesiono o: (1) o reasumpcję postanowienia, o wezwanie skarżącego do uzupełnienia braków skargi, przez nadesłanie odpisu skargi i załączników oraz o nadanie dalszego biegu sprawie, ewentualnie (2) o uchylenie zaskarżonego postanowienia, o wezwanie skarżącego do uzupełnienia braków skargi przez nadesłanie odpisu skargi i załączników oraz o nadanie dalszego biegu sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie, bowiem Sąd Wojewódzki niezasadnie orzekł o odrzuceniu skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Wprawdzie Sąd Wojewódzki prawidłowo stwierdził braki formalne skargi, stosownie do art. 57 § 1 w zw. z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b i art. 47 § 1 p.p.s.a., to jednak wezwanie skarżącego do ich uzupełnienia było przedwczesne, skoro zawarty w skardze wniosek o przyznanie prawa pomocy, w tym ustanowienie pełnomocnika, nie został rozpatrzony. Stosownie do art. 243 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Zaznaczyć należy, że prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania sądowoadministracyjnego, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu. Prawo pomocy, o które mogą się ubiegać strony postępowania, to nie tylko możliwość uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych, ale także uzyskania pomocy ze strony profesjonalnego pełnomocnika. Dlatego tak ważne jest, aby wniosek o prawo pomocy był rozpoznany przez Sąd we właściwym trybie i czasie. Jeżeli więc wniosek o prawo pomocy dotyczy również ustanowienia pełnomocnika z urzędu i złożony został jednocześnie ze skargą, to jego rozpoznanie wyprzedza czynności związane z usuwaniem braków formalnych skargi. Taka kolejność działań Sądu znajduje potwierdzenie w przepisie § 33 ust. 1 Regulaminu wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych, z którego wynika, że po wniesieniu skargi do sądu przewodniczący wydziału orzeczniczego niezwłocznie bada, czy skarga czyni zadość wymaganiom formalnym i czy został uiszczony wpis, a w razie potrzeby wzywa do usunięcia braków formalnych oraz do uiszczenia wpisu, chyba że został złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy. Stosownie zaś do § 36 ust. 1 Regulaminu, przewodniczący wydziału orzeczniczego wniosek o przyznanie prawa pomocy przekazuje niezwłocznie wskazanemu referendarzowi sądowemu, a w szczególnie uzasadnionych przypadkach sędziemu sprawozdawcy. Również w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, że złożony w skardze wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu w pierwszej kolejności, przed wezwaniem strony do usunięcia braków formalnych skargi. Odrzucenie skargi przez Sąd pierwszej instancji, bez uprzedniego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy pozbawia stronę skarżącą prawa do sądu, w rozumieniu art. 45 Konstytucji RP (por. postanowienia NSA z dnia 6 czerwca 2012 r. II GSK 848/12, z dnia 20 grudnia 2017 r. II OZ 1564/17). Tymczasem w niniejszej sprawie wezwanie skarżącego o usunięcie braków formalnych skargi nastąpiło przed rozpoznaniem wniosku o prawo pomocy. Zatem nieskuteczność wezwania skierowanego do skarżącego wynikała z chronologii czynności Sądu podjętych w niniejszej sprawie. Niezależnie od powyższego trzeba zwrócić uwagę, że w niniejszej sprawie skarżący w wyznaczonym terminie podał numer PESEL oraz złożył odpis skargi, aczkolwiek niekompletny, co jednak nie powinno skutkować odrzuceniem skargi. Należy bowiem odróżnić sytuację, gdy strona nie wykona wezwania sądu w zakresie wymaganych czynności procesowych, od przypadku gdy podejmuje ona stosowne działania, ale nie odpowiadają one w pełni nałożonemu obowiązkowi. W takim stanie sprawy nieuzupełnienie braków formalnych skargi przez skarżącą nie mogło wiązać się z sankcją w postaci odrzucenia skargi. Z przedstawionych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia.