III SA/Kr 127/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie Sędzia WSA Michał Niedźwiedź (spr.) Asesor WSA Magdalena Gawlikowska Protokolant sekretarz sądowy Monika Tuczyńska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 30 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi E. H. na akt Wojewody Małopolskiego z dnia 18 listopada 2025 r., nr WO-XI.626.20.2025 w przedmiocie ustalenia kosztów pełnienia funkcji kuratora dla osoby nieobecnej i nieznanej z miejsca pobytu oddala skargę.

Wojewoda Małopolski pismem z dnia 18 listopada 2025 r. znak sprawy: WO-XI.626.20.2025 w nawiązaniu do wniosku skarżącej Radcy Prawnej E. H. z dnia 29 września 2025 r. o przyznanie wynagrodzenia z tytułu pełnienia funkcji przedstawiciela (kuratora) nieobecnego i nieznanego z miejsca pobytu G. B. w prowadzonym postępowaniu administracyjnym sprawie WO-XI.626.20.2025 o unieważnienie paszportu wyżej wymienionemu, przyznał skarżącej wynagrodzenie w wysokości 150,60 zł netto (słownie: sto pięćdziesiąt złotych sześćdziesiąt groszy). Powyższe pismo wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym. Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego zawartym w uchwale z dnia 9 lutego 1989 roku, sygn. SN III CZP 117/88, wynagrodzenie przedstawiciela nieobecnej strony postępowania administracyjnego ustanowionego na wniosek organu administracyjnego, zgłoszony na podstawie art. 34 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, ze zm.) zwanej dalej kpa, należy do kosztów postępowania administracyjnego. Przepis art. 263 § 1 kpa do kosztów postępowania zalicza koszty podróży i inne należności świadków, biegłych oraz stron, koszty spowodowane oględzinami na miejscu, koszty doręczenia stronom pism urzędowych, a także koszty mediacji. Wyliczenie to nie jest jednak wyczerpujące z uwagi na przewidzianą w art. 263 § 2 kpa dopuszczalność rozszerzenia ich zakresu o inne koszty bezpośrednio związane z rozstrzygnięciem sprawy. Do kosztów postępowania można wliczać jedynie wydatki poniesione w granicach niezbędnych potrzeb z uwzględnieniem zasady gospodarności. Mogą to być wydatki różnego rodzaju, w tym m.in. wydatki na wynagrodzenie przedstawiciela ustanowionego dla strony nieobecnej. Organ podniósł, że regulacją prawną, stosowaną nie wprost, lecz odpowiednio, w drodze analogii, może być rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz. U. z 2018 r. poz. 536). Zgodnie z § 1 ust. 1 powołanego rozporządzenia wysokość wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla strony w sprawie cywilnej, zwanego dalej "kuratorem", ustala się w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności adwokackie określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1564), a w przypadku, gdy kuratorem jest radca prawny - w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności radców prawnych określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 225 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 499), w obu przypadkach nie mniej niż 60 zł. Paragraf 1 ust. 2 powołanego wyżej rozporządzenia stanowi natomiast, iż wysokość stawek minimalnych w sprawach nieokreślonych w przepisach, o których mowa w ust. 1, ustala się, przyjmując za podstawę stawkę w sprawach o najbardziej zbliżonym rodzaju. Z kolei aktem wykonawczym wydanym na podstawie art. 225 ust. 3 ustawy o radcach prawnych jest rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935, ze zm.), które w § 8 ust. 1 pkt 3 stanowi, iż stawki minimalne w sprawach z zakresu postępowania nieprocesowego w sprawie niewymienionej odrębnie wynoszą 240 zł. Mając na uwadze powołane wyżej przepisy prawa oraz uwzględniając nakład pracy kuratora reprezentującego interesy nieobecnego G. B. w postępowaniu przed Wojewodą Małopolskim, a także faktycznie poniesione i udokumentowane wydatki związane z pełnieniem tej funkcji - przyznano wynagrodzenie w kwocie wymienionej na wstępie pisma. Ustalając jego wysokość przyjęto odpowiednio 40% stawki minimalnej określonej w § 8 ust. 1 pkt 3 powołanego ostatnio rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, uznając, iż sprawa, której dotyczy cytowany przepis, jest rodzajowo najbardziej zbliżona do sprawy administracyjnej, w której kurator sprawował swoją funkcję (240 zł x 40% = 96 zł + 54,60 zł (poniesione wydatki) = 150,60 zł). Organ wskazał, że należna kwota wypłacona zostanie z budżetu Wojewody Małopolskiego po wystawieniu faktury VAT. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższy akt wpłynęła skarga skarżącej Radcy Prawnej E. H. Zaskarżanemu aktowi zarzuciła ona naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia: 22 5 ust. 3 Ustawy o radcach prawnych w związku z § 8 ust. 1 pkt. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości a dnia 22 października 2015 w sprawie opłat za czynności radców prawnych poprzez niewłaściwe zastosowanie gdzie przepis dotyczy stawek w postępowaniu cywilnym z zakresu postępowania nieprocesowego w sprawie niewymienionej odrębnie - 240 zł, gdzie nie jest sprawa cywilna w postępowaniu nieprocesowym, organ dowolnie zastosował stawkę, która nie jest stawka dla tego rodzaju spraw stawka winna być zastosowana z art. § 14 ust 1 pkt 1 c stawki w innych sprawach powołanego Rozporządzenia czyli 480 zł plus VAT 23 % Organ nie naliczył stawki VAT do wynagrodzenia kuratora w wysokości 23 % Organ zastosował pomniejszenie stawki do 40 % opierając się na § 1 ust. 1 i 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów w sprawie cywilnej. Skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia i zasądzenia kosztów procesowych wg norm przepisanych. Skarżąca podniosła, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2025 r. sygn. akt SK 89/22, uznał § 1 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz. U. poz. 536), za niezgodne z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. Kolejnym błędem organu jest, pominięcie podatku VAT, skarżąca jest radcą prawnym prowadzącą Kancelarię Radcy Prawnego i mam obowiązek odprowadzić podatek VAT w wysokości 23 % ma obowiązek podwyższyć wynagrodzenie o podatek VAT. Stanowisko w tym zakresie jest ugruntowanie, natomiast organ w tym zakresie w ogóle nie odniósł się do VAT. Organ stwierdza że aktem wykonawczym wydanym na podstawie art. 22 5 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, jest Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych które w § 8 ust. 1 pkt. 3 stanowi, iż stawki minimalne z zakresu postępowania nieprocesowego w sprawie niewymienionej odrębnie wynoszą 240,- zł. Organ nie rozróżnia spraw z zakresu postępowania nieprocesowego w postępowaniu cywilnym od spraw w postępowaniu administracyjnym, nie jest to ta sama kategoria spraw, jak można porównać sprawę o unieważnienie paszportu prowadzoną na podstawie art. 70 ust. 2 pkt 11 lit. b o art. 72 ust. 2 3 Ustawy o dokumentach paszportowych oraz art. 104 kpa do spraw w postępowaniu nieprocesowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje. Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143), dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach Ordynacji podatkowej, postępowań, o których mowa w dziale V ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Stosownie do art. 146 § 1 p.p.s.a., uwzględniając skargę na akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4, sąd uchyla ten akt, a przepis art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stosuje odpowiednio. Do uchylenia aktu konieczne jest uznanie przez sąd, że akt ten narusza prawo materialne w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub przepisy prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy albo narusza prawo w stopniu dającym podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę (art. 151 p.p.s.a.). W ocenie Sądu, zaskarżony akt w przedmiocie przyznania wynagrodzenia z tytułu pełnienia funkcji kuratorowi nieobecnego i nieznanego z miejsca pobytu w prowadzonym postępowaniu administracyjnym sprawie WO-XI.626.20.2025 o unieważnienie paszportu, ma znamiona aktu z zakresu administracji publicznej dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Akt ten jest zatem objęty zakresem właściwości rzeczowej sądów administracyjnych i może być przedmiotem skargi. W ocenie Sądu, legitymacja skargowa skarżącej również nie budzi wątpliwości. Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Stosownie natomiast do art. 120 p.p.s.a., w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżony akt odpowiada prawu. W sprawie poza sporem jest to, że kuratorowi ustanowionemu dla strony postępowania administracyjnego przysługuje z tego tytułu wynagrodzenie. Sąd w składzie rozpoznającym sprawę niniejszą podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z 19 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 2748/12, z uwzględnieniem zmian przepisów, które miały miejsce po jego wydaniu. NSA uznał w tym wyroku, że wynagrodzenie przedstawiciela dla nieobecnej strony postępowania administracyjnego ustanowionego na wniosek organu administracyjnego zgłoszony na podstawie art. 34 § 1 kpa należy do kosztów postępowania administracyjnego. Stanowisko to koreluje z uchwałą Sądu Najwyższego z 9 lutego 1989 r., sygn. akt III CZP 117/88, (publ. OSNC 1990/1/11), w uzasadnieniu której SN stwierdził, że wynagrodzenie za sprawowanie kurateli przez przedstawiciela strony ze względu na jej charakter ściśle związany z konkretnym postępowaniem administracyjnym uzasadnia traktowanie tego wynagrodzenia w ramach kosztów postępowania administracyjnego. Pomimo, że wysokość tego wynagrodzenia ani zasady i tryb jego przyznawania nie zostały unormowane w przepisach kpa ani w przepisach szczególnych, to nie budzi wątpliwości, że wynagrodzenie takie przysługuje. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreślono, że przeciwne stanowisko nie dałoby się pogodzić z konstytucyjną zasadą RP jako Państwa prawa. Stosunek prawny istniejący między organem administracji i przedstawicielem dla nieobecnej strony opiera się na orzeczeniu sądu powszechnego. Jego elementem jest obowiązek wykonania przez wyznaczoną osobę niezbędnych czynności w charakterze przedstawiciela osoby nieobecnej, z czym wiąże się prawo kuratora do uzyskania wynagrodzenia za podjęte w toku postępowania w obronie interesów strony czynności, przy uwzględnieniu nakładu pracy i poniesionych wydatków, generowanych rodzajem sprawy i stopnia jej zawiłości. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyroki WSA w Gliwicach z: 8 listopada 2016 r. sygn. akt IV SA/Gl 577/16, 10 stycznia 2018 r. sygn. akt IV SA/Gl 529/17, 4 grudnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Gl 643/18) podkreśla się, że przeciwne stanowisko nie dałoby się pogodzić z konstytucyjną zasadą RP jako Państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP). O charakterze kuratora decyduje cel ustanowienia, nie zaś jego podstawa prawna. Zatem wynagrodzenie za sprawowanie kurateli przez przedstawiciela strony postępowania administracyjnego, ze względu na jej charakter jest ściśle związane z konkretnym postępowaniem administracyjnym. Sąd podziela stanowisko wyrażone przez NSA w wyroku z dnia 28 maja 2024 r, sygn. III OSK 4381/21, że w choć zakresie ustalenia podstaw wynagrodzenia kuratora w postępowaniu administracyjnym brakuje właściwej regulacji, to jednak w tego rodzaju sprawie możliwym jest odpowiednie stosowanie przepisów, których treść, cel ustanowienia oraz funkcje uzasadniają wniosek o ich odpowiedniości dla potrzeb ustalenia wysokości wynagrodzenia przysługującego kuratorowi ustanowionemu dla osoby nieobecnej na podstawie art. 34 § 1 k.p.a. Tego rodzaju przepisy można odnaleźć w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz. U. 2018r. poz. 536; dalej: "rozporządzenie z 2018 roku"), które regulują wynagrodzenie kuratora działającego w podobnym charakterze – zob. wyroki NSA z 2 marca 2023 r. III OSK 7054/21, z 17 stycznia 2024 r. II FSK 165/23, z 12 stycznia 2024 r. II GSK 696/23. Stosownie do postanowień § 1 ust. 1 wymienionego rozporządzenia wysokość wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla strony w sprawie cywilnej, zwanego dalej "kuratorem", ustala się w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności adwokackie określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2017 r. poz. 2368 i 2400), a w przypadku gdy kuratorem jest radca prawny - w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności radców prawnych określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 225 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1870 i 2400 oraz z 2018 r. poz. 138), w obu przypadkach nie mniej niż 60 zł. Wydane na podstawie powołanego przepisu rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2026.118) określa stawki minimalne wynagrodzenia radcy prawnego w poszczególnych kategoriach spraw. Co istotne, rozporządzenie nie wyodrębnia osobnej kategorii spraw administracyjnych. Z tego względu należy kierować się dyrektywą wyrażoną w § 1 ust. 2 rozporządzenia w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz. U. 2018.536) za wiążące przyjąć stawki dla spraw o najbardziej zbliżonym rodzaju. Wojewoda Małopolski w przedmiotowej sprawie, ustalając wynagrodzenie skarżącej z tytułu pełnienia funkcji kuratora prawidłowo oparł się na ww. rozporządzeniu z 2018 r. Sporna w sprawie jest wysokość przyznanego wynagrodzenia tj. fakt czy organ prawidłowo przyjął podstawę stawki minimalnej w sprawach z zakresu postępowania nieprocesowego tj. 240 zł. Wskazać należy, że powoływany przez skarżącą przepis § 14 ust 1 pkt 1 c rozporządzenia o opłatach za czynność radców prawnych dotyczący stawki w innej sprawie dotyczy postępowania przed sądami administracyjnymi, a nie postępowania administracyjnego, organ nie miał więc przesłanek żeby przyjąć go za podstawę rozstrzygnięcia. W przedmiotowej sprawie skarżąca otrzymał od organu wynagrodzenie jako kurator dla nieobecnego uczestnika postępowania w wysokości 96 zł oraz zwrot poniesionych wydatków w wysokości 54,60 zł. Jednakże skarżąca domaga się przyznania wynagrodzenia w kwocie powiększonej o podatek od towarów i usług. Zdaniem Sądu wynagrodzenie skarżącej zostanie powiększone o stawkę VAT, co wynika ze stwierdzenia - że należna kwota wypłacona zostanie z budżetu Wojewody Małopolskiego po wystawieniu faktury VAT. W związku z powyższym w tym zakresie zarzut jest bezzasadny. Sąd zwraca uwagę organowi, iż takie sformułowanie przyznania kosztów wraz z VAT jakie zastosował organ może być uznane za niejasne. Sąd wskazuje, że uznaje za prawidłowe stanowisko organu w zakresie przyznania skarżącej wynagrodzenia wg obliczenia; 240,00 x 40% tj. 96,00 zł która podwyższona będzie o obowiązujący 23% podatek VAT, a także zwrot w przedmiotowym postępowaniu poniesionych wydatków w kwocie 54,60 zł. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.