III SA/Kr 1/26

|Sygn. akt III SA/Kr 1/26 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 kwietnia 2026 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Grzegorz Klimek, Sędziowie: WSA Paweł Dąbek (spr.), WSA Inga Gołowska, Protokolant: Sekretarz sądowy Maksymilian Krzanowski, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2026 r., sprawy ze skargi M.S. na czynność Starosty Tarnowskiego z dnia 22 października 2025 r. w przedmiocie wpisania terminów ważności uprawnień do kierowania pojazdami w dokumencie prawa jazdy I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; II. zasądza od Starosty Tarnowskiego na rzecz skarżącego kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

M.S. (dalej: "Skarżący") uzyskał 21 maja 2007 r. bezterminowe uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B. Uprawnienia nie zostały w żaden sposób ograniczone czasowo. Skarżący 8 kwietnia 2025 r. złożył wniosek o wydanie prawa jazdy w kategorii A. Do wniosku dołączył orzeczenie lekarskie nr [...] z 4 kwietnia 2025 r. stwierdzające brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, T. W orzeczeniu tym termin następnego badania wyznaczono na 4 kwietnia 2035 r. Starosta Tarnowski (dalej: Starosta) po rozpoznaniu wniosku wydał Skarżącemu dokument prawa jazdy, wskazując, że wydane prawo jazdy nr [...] ważne jest do 4 kwietnia 2035 r. W dokumencie tym określono datę ważności uprawnień kategorii AM, A1, A2, A, B1, B na dzień 4 kwietnia 2035 r. Skarżący w złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skardze, zaskarżył czynność materialno-techniczną Starosty polegającą na wpisaniu daty ważności uprawnień kategorii B w rubryce 11 dokumentu prawa jazdy nr [...]. Zaskarżonej czynności zarzucił naruszenie konstytucyjnej zasady ochrony praw nabytych. Mając na uwadze powyższe Skarżący wniósł o wydanie nowego dokumentu prawa jazdy potwierdzającego bezterminowe uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B oraz o zwrot kosztów poniesionych w związku ze złożeniem skargi. W odpowiedzi na skargę Starosta podał, że nie podziela opinii w niej wyrażonej. Zwrócił uwagę, że do wniosku o wydanie prawa jazdy kat. A. Skarżący dołączył orzeczenie lekarskie, z którego wynikało ograniczenie terminu ważności uprawnienia do wszystkich kategorii z zakresu określonej grupy tj. AM, A1, A2, A, B1, B. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Przedmiotem kontroli jest czynność materialno-techniczna Starosty dotycząca wpisu do prawa jazdy daty ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B. Wpisu takiego dokonano w rubryce 11 dokumentu prawa jazdy nr [...] . Jako datę ważności uprawnień kat. B wpisano datę 4 kwietnia 2035 r. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm. - dalej: p.p.s.a.) czynność wpisu do prawa jazdy terminu ważności jako czynność z zakresu administracji publicznej dotycząca uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa objęta jest kontrolą sprawowaną przez sądy administracyjne i podlega zaskarżeniu w drodze skargi wnoszonej na taką czynność do sądu administracyjnego w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o podjęciu czynności. Czynność ta ma bowiem charakter władczy, gdyż definiuje czas korzystania przez osobę fizyczną z uprawnień przewidzianych w przepisach prawa materialnego, tj. w przepisach ustawy o kierujących pojazdami; skierowana jest na zewnątrz aparatu administracyjnego i to wobec indywidulanie oznaczonego podmiotu – kierującego pojazdem. Skarżący zasadnie zakwestionował ograniczenie uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B do 4 kwietnia 2035 r. w sytuacji, gdy uprawnienie w tym zakresie uzyskał bezterminowo. Wskazać należy, że osoba posiadająca prawo jazdy jest obowiązana zawiadomić starostę o zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych, w terminie 30 dni od dnia zaistnienia tego zdarzenia (art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami - Dz. U. z 2025 r. poz. 1226 ze zm. - dalej: u.k.p.). Na taki wniosek starosta wydaje nowy dokument pod warunkiem zwrotu dokumentu wymagającego zmiany danych (art. 18 ust. 2 pkt 2 u.k.p.). Starosta zobowiązany jest wydać nowy dokument uwzględniający wskazaną przez wnioskującego zmianę, w tym zmianę wynikającą z nabycia nowych uprawnień do kierowania pojazdami. Przepisy art. 18 ust. 1 i 2 u.k.p. nie dają podstaw do przyjęcia, że w ramach wymiany prawa jazdy w celu zmiany danych (dodanie nowych uzyskanych uprawnień) właściwy organ uzyskał kompetencję do weryfikacji posiadanych już przez wnioskodawcę uprawnień do kierowania pojazdami. Zgodnie z procedurą określoną powyższymi przepisami organ administracyjny powinien wydać osobie uprawnionej do kierowania pojazdami nowy dokument z uaktualnionymi danymi objętymi zmianą. Powyższa regulacja ma na celu zapewnienie aktualności danych ujętych w dokumencie prawa jazdy tak, aby brak było jakichkolwiek wątpliwości co do tego, jakie konkretnie kategorie uprawnienia do kierowania pojazdem posiada określona osoba. Nowo wydany dokument, o jakim mowa w art. 18 ust. 2 pkt 2 u.k.p., udostępniany osobie wnioskującej o jego wydanie z powodu zmiany stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych, powinien - poza uzasadnioną zmianą - jedynie powtarzać zapisy zawarte w dokumencie poprzednim. Dokonane zmiany nie mogą dotyczyć posiadanych już uprawnień do kierowania pojazdami (zob. wyrok NSA z 24 lutego 2021 r, sygn. akt I OSK 2312/20, wyrok WSA w Poznaniu z 10 grudnia 2025 r., sygn. akt SA/Po 570/25, powołane w uzasadnieniu orzeczenia dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z § 36 ust. 1 Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 5 sierpnia 2025 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. poz. 1073 - dalej: Rozporządzenie) w przypadku osób, które posiadały w dniu wejścia w życie ustawy uprawnienia do kierowania pojazdami, których data ważności nie była ograniczona orzeczeniem lekarskim lub psychologicznym, w pozycji "data ważności uprawnienia" umieszcza się symbol "-" jako informację, że dana kategoria prawa jazdy jest ważna bezterminowo. Z kolei o ważności prawa jazdy stanowi § 36 ust. 2 Rozporządzenia stanowiący, że w przypadku osób, o których mowa w ust. 1, data ważności prawa jazdy, o której mowa w § 15 ust. 3 pkt 4, nie może być dłuższa niż 15 lat. Przepisy powyższe rozróżniają zatem pojęcia "daty ważności prawa jazdy" i "daty ważności uprawnienia", odnosząc się do przepisów u.k.p. rozróżniających przysługujące stronie prawo podmiotowe - uprawnienie do kierowania pojazdem, od samego dokumentu prawa jazdy - blankietu, który jedynie potwierdza posiadanie przez daną osobę tego uprawnienia (por.: wyroki WSA we Wrocławiu: z 31 maja 2023 r., sygn. akt III SA/Wr 52/22 oraz z 9 sierpnia 2023 r., sygn. akt III SA/Wr 581/22). Z kolei załącznik nr 1 do Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 5 sierpnia 2025 r. w sprawie wzorów dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. poz. 1072) określa wzór prawa jazdy wydawanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Z załącznika nr 1 wynika, że na pierwszej stronie dokumentu prawa jazdy umieszcza się cyfry i dane, które oznaczają m. in. w pozycji 4b "datę ważności prawa jazdy", a na drugiej stronie dokumentu, w tabeli w pozycji pod cyfrą 11 "ważne do" umieszcza się "datę ważności uprawnienia". W dniu wejścia w życie przepisów u.k.p. Skarżący posiadał uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B wydane bezterminowo. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.k.p. dokument prawa jazdy według nowego wzoru ma ściśle określony termin ważności. Jednakże z przepisu tego nie wynika, że nabyte bezterminowo uprawnienia do kierowania pojazdami, na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, tracą ważność. Przy ubieganiu się o nowe prawo jazdy osoby takie nie muszą zatem ubiegać się jednocześnie o ponowne nabycie uprawnień do kierowania pojazdami (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego 12 grudnia 2013r., sygn. akt K 5/13, Lex 1405419). Stanowiska Starosty nie może też uzasadniać art. 36 ust. 3 Rozporządzenia. W ocenie Sądu Starosta błędnie uznał, że orzeczenie lekarskie przedłożone przez Skarżącego ograniczało termin ważności uprawienia w stosunku do wszystkich kategorii z zakresu grupy tj. AM, A1, A2, A, B1, B, B+E. Wszak z art. 75 ust. 1 pkt 1 u.k.p. wynika, że badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zwanemu dalej "badaniem lekarskim", podlega osoba ubiegająca się o uzyskanie tych uprawnień. W niniejszej sprawie Skarżący ubiegał się o uzyskanie uprawień z kategorii A, natomiast odnośnie kategorii B posiadał już takie uprawnienia od 2007 roku. Brak jest podstaw do tego, aby wskazówki wynikające z tego przepisu stosować do uprawnień nabytych wcześniej, w odniesieniu do których wpis do dokumentu prawa jazdy jest jedynie powtórzeniem informacji o dotychczas posiadanych uprawnieniach stwierdzonych w poprzednio wydanym prawie jazdy (zob. wyrok WSA w Poznaniu z 6 grudnia 2024 r., sygn. akt SA/Po 430/24). Przyjęcie za poprawne stanowiska Starosty doprowadziłoby po pierwsze, do sytuacji, w której złożenie wniosku o wymianę dokumentu prawa jazdy z powodu zmiany danych (nabycia nowych uprawnień) stwarzałoby podstawę do prowadzenia powtórnej weryfikacji uprawnień nabytych bezterminowo. Po wtóre, podstawę prawną do cofnięcia lub ograniczenia uprawnień nabytych z mocy decyzji ostatecznej stanowiłyby przepisy rozporządzenia wykonawczego do ustawy. Oznaczałoby to naruszenie podstawowej dyrektywy wykładni systemowej nakazującej respektowanie hierarchii aktów normatywnych. Ponadto nabyte bezterminowo uprawnienia administracyjne doznawałyby ograniczeń na podstawie regulacji zawartej w rozporządzeniu, która w tym zakresie nie mieści się w upoważnieniu ustawowym. (zob. wyroki NSA o sygn. akt: II GSK 176/25, II GSK 2030/21 oraz II GSK 98/22). Niezgodnie zatem z prawem Starosta ograniczył terminowo posiadane przez Skarżącego bezterminowe uprawnienie do kierowania pojazdami kat. B naruszając art. 18 ust. 1 i 2 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 1 u.k.p. oraz § 36 ust. 1 i 2 Rozporządzenia co miało wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach Sąd orzekł, na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a jak w punkcie II sentencji wyroku. Na zasądzone koszty składa się wpis od skargi w kwocie 200 zł.