III SA/Gl 986/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kandut po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 24 stycznia 2018 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. L. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie opłaty podwyższonej za wydobycie bez wymaganej koncesji postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 24 stycznia 2018 r.

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 1.500 zł skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie z wpisu od skargi. W uzasadnieniu wniosku, zawartego na druku urzędowego formularza PPF, skarżący oświadczył, że jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Nadto jest osobą niepełnosprawną o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Okoliczności te poparł stosowną dokumentacją. Z uwagi na swoje schorzenia, które w znacznym stopniu utrudniają mu możliwość poruszania się, chodzenia oraz wykonywania prostych czynności życiowych, nie może podjąć pracy zarobkowej. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną R. M. (zaślubioną kościelnie), której wynagrodzenie za pracę w wysokości 2.000 zł brutto jest jedynym źródłem dochodu. Koszty utrzymania wynoszą ok. 1.600 zł i obejmują opłaty związane z mieszkaniem, rachunki, koszty wyżywienia (ok. 600 zł), koszty leczenia, zakup leków (800 zł ) oraz pomoc w utrzymaniu córki i wnuczki (ok. 200 zł). Dodatkowo skarżący wskazał, ze jest właścicielem mieszkania o powierzchni 30m2 o wartości ok. 80 000 zł oraz samochodu osobowego marki [...] (rocznik 1999) o wartości ok. 8.000 zł. W tym stanie rzeczy, pismem z dnia 28 grudnia 2017 r. referendarz sądowy wezwał stronę skarżącą o nadesłanie (w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania) szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy, w tym także o wykazanie aktualnego dochodu żony i udokumentowaniu ponoszonych miesięcznie wydatków związanych z utrzymaniem. Pomimo upływu wskazanego terminu skarżący nie nadesłał żądanych dokumentów. Mając powyższe na uwadze referendarz sądowy postanowieniem z 24 stycznia 2018 r. odmówił przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też ich nierzetelne wykonanie wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem pełnomocnik skarżącego wniósł sprzeciw. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 245 § 1 i § 3 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a.), w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 poprzez odmówienie przyznania prawa pomocy pomimo wykazania przez stronę skarżącą przesłanek przyznania prawa pomocy. Uzasadniając sprzeciw pełnomocnik podniósł, że przepisy p.p.s.a. nie precyzują jakie konkretnie dokumenty muszą zostać przedłożone wraz z formularzem PPF. Nie zgodził, się przy tym z twierdzeniem referendarza, że skarżący nie udowodnił w żaden sposób, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy bowiem wraz z formularzem nadesłano zaświadczenie o posiadaniu przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej i orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, które w ocenie pełnomocnika, potwierdzają sytuację zarobkową i zdrowotną skarżącego. Nadto skarżący oświadczył, że nie posiada żadnych wierzytelności i nie podał dodatkowych informacji odnoście stanu majątkowego, a to oznacza, że referendarz sądowy bezzasadnie domagał się przedłożenia dokumentów dotyczących lokat, czy kont bankowych, bowiem gdyby takowe posiadał zaznaczyłby to w treści formularza. Pełnomocnik skarżącego za bezzasadne uznał także domaganie się przedłożenia zaświadczenia właściwej jednostki samorządu terytorialnego o liczbie zameldowanych osób, z uwagi na okoliczność, iż pojęcie zameldowania i zamieszkania nie są tożsame. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje W ocenie Sądu sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wyjaśnić, iż w myśl art. 260 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Generalną zasadą postępowania przed sądami administracyjnymi jest konieczność ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych z udziałem w sprawie. Wyjątek od tej zasady wprowadza instytucja prawa pomocy. W niniejszej sprawie skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę na urzędowym formularzu (art. 252 § 1 p.p.s.a.). Jeżeli natomiast oświadczenie zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Minimum staranności procesowej, jaką powinna przejawić strona, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Umożliwia to weryfikację oświadczeń zamieszczonych we wniosku poprzez ich konfrontację z niezbędną dokumentacją źródłową, a co za tym idzie gwarantuje wolną od wątpliwości ocenę możliwości płatniczych. Należy bowiem podkreślić, że użyte w treści art. 246 p.p.s.a. słowo "wykazać" oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11, publ. LEX nr 1104158). Wnioskodawca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 881/11, publ. LEX nr 1069777). W rozpoznawanej sprawie, pomimo wezwania, skarżący nie przedłożył żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji finansowej i materialnej. Dokumenty takie nie zostały nadesłane także na etapie sprzeciwu. Jednocześnie w ocenie Sądu za niewystarczające należy uznać zawarte w formularzu PPF oświadczenie skarżącego o wysokości uzyskiwanych przez małżonkę dochodów ze stosunku pracy. Kwoty tej nie można w dostateczny sposób zweryfikować ponieważ skarżący nie nadesłał ani zaświadczenia o zarobkach żony, ani też wyciągów z jej rachunków bankowych. Żądane dokumenty dają natomiast możliwość prześledzenia, jak kształtują się dochody oraz wydatki rodziny, jak również mogą przybliżyć wiedzę o rzeczywistej sytuacji finansowej strony. Nadto należy podkreślić, że w ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że stan zdrowia skarżącego, będącego osobą niepełnosprawnę powoduje zwiększenie wydatków koniecznych rodziny związanych z jego leczeniem, jednakże skarżący w żaden sposób tych wydatków nie udokumentował. W konsekwencji w ocenie Sądu sytuacja finansowa i majątkowa skarżącego, nie została wyjaśniona i budzi wątpliwości a to oznacza, że skarżący nie wykazał w żaden sposób, że spełnia przesłanki ustawowe skutkujące uwzględnieniem jego wniosku. Tym samym referendarz sądowy zasadnie oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 260 p.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.