III SA/Gl 964/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Protokolant Specjalista Małgorzata Wasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi P.M. na decyzję Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie z dnia 18 sierpnia 2025 r. nr OR12-2025-142 w przedmiocie płatności obszarowych oddala skargę.

Zaskarżoną decyzją z dnia 18 sierpnia 2025 r. nr 0R12-2025-142 Dyrektor Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie (dalej: organ odwoławczy) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura [...] tej Agencji w K. (dalej; organ pierwszej instancji) z dnia 11 kwietnia 2025 r. nr [...] w sprawie przyznania płatności P. M. (dalej: skarżący lub wnioskodawca) dla obszarów z ograniczeniami maturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW). Decyzję wydano na podstawie art. 65, art. 67 ust. 9 i 10 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki [...] na lata 2023-2027 (Dz. U. z 2024 r. poz. 1741, dalej ustawa o Planie Strategicznym) a także na podstawie § 2 i 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty płatności dia obszarów z ograniczeniami naturainymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki [...] na lata 2023-2027 ( Dz. U. poz. 483, z późn. zm.) dalej ONW. Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. W dniu 10 maja 2024 r. do organu pierwszej instancji wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie płatności na rok 2024, w którym ubiegano się o przyznanie płatności w oparciu o rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki [...] na lata 2023-2027 ( Dz. U. poz. 483, z póżn. zm.) zwanego dalej rozporządzeniem ONW. We wniosku o przyznanie płatności zadeklarowano powierzchnię 34,24 ha do płatności ONW typu z ograniczeniami naturalnymi strefy II. W toku prowadzonego postępowania ustalono, że powierzchnia zadeklarowana do przyznania płatności ONW typu z ograniczeniami naturalnymi strefy II wynosiła 34,24 ha co ustalono w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 68 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2021/2116 z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki [...], zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 (Dz. Urz. UE L 435 z 06.12.2021, str. 187, Dz. Urz. UE L 29 z 10.02.2022, str. 45 oraz Dz. Urz. UE L 216 z 19.08.2022, str. 1), zwanego dalej rozporządzeniem (UE) nr 2021/2116. Podczas kontroli administracyjnej stwierdzono, że powierzchnia uprawniona do płatności jest mniejsza niż zadeklarowana we wniosku na rok 2024. Powierzchnia zadeklarowana na działce [...] została wyrysowana w aplikacji e WniosekPIus poza obszarem kwalifikującym się do przyznania płatności, wzdłuż granicy działki [...] [...] gdzie znajduje się obszar nieużytkowany rolniczo, który to element nie powinien zostać zadeklarowany do płatności. Deklarowana powierzchnia działki [...] [...] 0,34 ha podczas, gdy stwierdzona powierzchnia to 0,33 ha (- 0,01 ha). Organ I instancji po przywołaniu brzmienia § 5 ust. 3 rozporządzenia ONW i § 45 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników, płatności związanych z produkcją do powierzchni upraw i płatności związanych z produkcją do zwierząt i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki [...] na lata 2023—2027 (Dz. U. poz. 482, z późn. zm.) stwierdził, iż powierzchnia zakwalifikowana do przyznania płatności ONW typ z ograniczeniami naturalnymi strefy II to 34,24 ha. Wskazał, że stawka płatności do 1 ha na obszarze ONW typu z ograniczeniami naturalnymi strefy II została określona w rozporządzeniu ONW i wynosi 264,00 zł. Ponieważ łączna powierzchnia obszaru zatwierdzonego, do której przysługuje płatność ONW, przekracza powierzchnię 25 ha po myśli § 3 ust. 2 rozporządzenia ONW organ I instancji zastosował degresywność kwot pomocy. Początkowa kwota płatności do obszaru ONW typu z ograniczeniami naturalnymi strefy II po uwzględnieniu degresywności wyniosła 7 819,68 zł jednak kwotę te pomniejszono ze względu na nieprzestrzeganie norm oraz wymogów po myśli art. 52 ustawy o Planie Strategicznym który stanowi, iż w przypadku nieprzestrzegania norm lub wymogów podstawowych na podmioty ubiegające się o przyznanie pomocy nakłada się kary administracyjne W tym względzie wskazano, iż w dniach od 28 sierpnia 2024 r. do 18 września 2024r. w gospodarstwie wnioskodawcy została przeprowadzona kontrola w zakresie zasadniczej Warunkowości/CC w wyniku innych kontroli z instytucji zewnętrznych w zakresie NORM o oznaczeniu [...] oraz [...] (Raport nr dok. [...]). Stwierdzone nieprawidłowości w gospodarstwie mają wpływ na wysokość płatności i zostały uwzględnione w kontroli administracyjnej sprawy. W raporcie z kontroli stwierdzono kody nieprawidłowości: [...] oraz [...]. Są to nieprawidłowości w stosowaniu środków ochrony roślin - brak atestu na opryskiwacz. Inspektor podczas kontroli na miejscu dokonał oceny wag wykrytych naruszeń i określił następujące oceny punktowe: zasięg 3; dotkliwość 5; trwałość 3. odnośnie normy [...] oraz zasięg 1; dotkliwość 5; trwałość 1 odnośnie normy [...] Strona nie skorzystała z możliwości zgłoszenia umotywowanych zastrzeżeń na piśmie w terminie 14 dni od dnia doręczenia raportu. Podczas kontroli administracyjnej stwierdzono wystąpienie błędów sankcjonujących: Norma/Wymóg/Naruszenie: [...] - Nie przestrzega się wymagań związanych z właściwym stosowaniem środków ochrony roślin, które obejmuje stosowanie zasad dobrej praktyki ochrony roślin oraz spełnianie warunków ustanowionych zgodnie z art. 31 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1107/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczącego wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin i uchyiającego dyrektywy Rady 79/117/EWG i 91/414/EWG (Dz. Urz. UE L 309 z 24.11.2009, str. z późn. zm.) i podanych na etykietach. Stwierdzono, iż norma ta nie jest przestrzegana w gospodarstwie rolnym. Podobnie stwierdzono uchybienie sankcjonujące co do NormyAA/ymogu/ Naruszenia: [...].- Stwierdzono zastosowanie środków ochrony roślin za pomocą sprzętu niesprawnego technicznie. Stwierdzono, iż norma ta nie jest przestrzegana w gospodarstwie rolnym. Także stwierdzono uchybienie sankcjonujące co do NormyAA/ymogu/Naruszenia: [...] - Nie przestrzega się zakazu wykonywania zabiegu z zastosowaniem środków ochrony roślin przy użyciu sprzętu, który: 1) użyty zgodnie z przeznaczeniem stwarza zagrożenia dla zdrowia ludzi, zwierząt oraz dla środowiska lub 2) nie jest sprawny technicznie i skalibrowany, aby zapewnić prawidłowe stosowanie środków ochrony roślin, lub 3) nie został poddany wymaganym okresowym badaniom w celu potwierdzenia sprawności technicznej, lub 4) został nabyty przez rolnika nieposiadającego dowodów nabycia tego sprzętu do czasu przeprowadzenia pierwszego badania potwierdzającego jego sprawność techniczną. Stwierdzono, iż norma ta nie jest przestrzegana w gospodarstwie rolnym. Podobnie stwierdzono uchybienie sankcjonujące co do NormyA/Vymogu/ Naruszenia: [...] - Stwierdzono wykonanie zabiegu z zastosowaniem środków ochrony roślin przy użyciu sprzętu, który; 1) użyty zgodnie z przeznaczeniem stwarza zagrożenie dla zdrowia ludzi, zwierząt oraz dla środowiska lub 2) nie jest sprawny technicznie i skalibrowany, aby zapewnić prawidłowe stosowanie środków ochrony roślin, lub 3) nie został poddany wymaganym okresowym badaniom w celu potwierdzenia sprawności technicznej, lub 4) został nabyty przez rolnika nieposiadającego dowodów nabycia tego sprzętu do czasu przeprowadzenia pierwszego badania potwierdzającego jego sprawność techniczną. Stwierdzono, iż norma ta nie jest przestrzegana w gospodarstwie rolnym. Na podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 5 lipca 2023 r. w sprawie liczby punktów, jaką przypisuje się stwierdzonej niezgodności, oraz procentowej wielkości kary administracyjnej w zależności od liczby punktów przypisanych stwierdzonym niezgodnościom (Dz. U. poz. 1382 z późn. zm. dalej: rozporządzenie taryfikacyjne) i art. 85 ust 2 rozporządzenia (UE) nr 2021/2116 określono procentową wielkość zmniejszenia kwoty płatności, wynoszącą 5,00%. W związku z powyższym kwotę płatności ONW typ górski pomniejszono o kwotę w wysokości 390,98 zł i ostatecznie kwota przyznanej płatności ONW typu z ograniczeniami naturalnymi strefy II po uwzględnieniu wszystkich zmniejszeń wyniosła 7 428,70 zł. Dalej organ I instancji wskazał, iż w odniesieniu do płatności ONW typ specyficzny strefa I (niekorzystne warunki o walorach przyrodniczo - turystycznych) strona we wniosku zadeklarowała powierzchnię 155,21 ha. W przypadku gdy rolnik ubiega się o przyznanie płatności ONW do powierzchni użytków rolnych, która przekracza maksymalny limit, tę powierzchnię zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia ONW zmniejsza się do maksymalnego limitu. Po myśli bowiem art. 22 ustawy o Planie Strategicznym, płatność ONW przysługuje do powierzchni użytków rolnych, będących w posiadaniu rolnika na podstawie tytułu prawnego w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie pomocy oraz zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia ONW położonych na obszarach ONW i wynoszącej nie więcej niż 75 ha W konsekwencji powyższego powierzchnia deklarowana we wniosku o przyznanie płatności z tego tytułu zmniejszona została do limitu wynoszącego 75 ha. W trakcie prowadzonego postępowania ustalono, że powierzchnia deklarowana kwalifikowana we wniosku o przyznanie płatności ONW typ specyficzny strefa I (niekorzystne warunki o walorach przyrodniczo - turystycznych) wynosiła 40,76 ha co ustalono w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 68 rozporządzenia (UE) nr 2021/2116. Organ I instancji zaznaczył, iż zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 3 ustawy o Planie Strategicznym, w związku z art. 45 ust. 2 tej ustawy, płatność ONW przysługuje do powierzchni nie większej niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 2 ust. 7 lit. a rozporządzenia 2022/1172, a przy ustalaniu tej powierzchni, zgodnie z art. 72 rozporządzenia (UE) nr 2021/2116 kontrole administracyjne są uzupełniane o wyniki kontroli na miejscu. Przyjęto, iż powierzchnia zakwalifikowana do przyznania płatności ONW typ specyficzny strefa I wynosi 40,76 ha a stawka płatności do 1 ha na obszarze ONW typ specyficzny strefa I wynosi 179,00 zł. Ponieważ łączna powierzchnia obszaru zatwierdzonego, do której przysługuje płatność ONW przekracza powierzchnię 25 ha zastosowano degresywność kwot pomocy zgodnie z § 3 ust. 2 rozporządzenia ONW. Początkową kwotę płatności dla obszaru ONW typ specyficzny strefa I pomniejszono ze względu na: nieprzestrzeganie norm oraz wymogów co stwierdzono w wyniku kontroli. W tym względzie podniesiono, że w dniach: od 28 sierpnia 2024r. do 18 września 2024r. w gospodarstwie strony została przeprowadzona kontrola w zakresie zasadniczej Warunkowości/CC w wyniku innych kontroli z instytucji zewnętrznych w zakresie NORM o oznaczeniu [...] oraz [...] (Raport nr dok. [...]). Stwierdzone nieprawidłowości dotyczą kodów [...] oraz [...] czyli nieprawidłowości w stosowaniu środków ochrony roślin -brak atestu na opryskiwacz. Inspektor podczas kontroli na miejscu dokonał oceny wag wykrytych naruszeń i określił następujące oceny punktowe: zasięg 3; dotkliwość 5;trwałość 3. Odnośnie normy [...] oraz zasięg 1; dotkliwość 5; trwałość 1 odnośnie normy [...] Strona nie skorzystała z możliwości zgłoszenia umotywowanych zastrzeżeń na piśmie do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR. Podczas kontroli administracyjnej sprawy wystąpiły błędy sankcjonujące: w zakresie: Norma/Wymóg/Naruszenie: [...] - Nie przestrzega się wymagań związanych z właściwym stosowaniem środków ochrony roślin, które obejmuje stosowanie zasad dobrej praktyki ochrony roślin oraz spełnianie warunków ustanowionych zgodnie z art. 31 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1107/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczącego wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin i uchylającego dyrektywy Rady 79/117/EWG i 91/414/EWG (Dz. Urz. UE L 309 z 24.11.2009, str. 1, z późn. zm.) i podanych na etykietach. Stwierdzono, iż norma ta nie jest przestrzegana w gospodarstwie rolnym. Także stwierdzono uchybienie co do przestrzegania Normy/Wymogu/Naruszenia: [...].- Stwierdzono zastosowanie środków ochrony roślin za pomocą sprzętu niesprawnego technicznie. Stwierdzono, iż norma ta nie jest przestrzegana w gospodarstwie rolnym. Podobnie stwierdzono uchybienie co do przestrzegania Normy/Wymogu/Naruszenia; [...] - Nie przestrzega się zakazu wykonywania zabiegu z zastosowaniem środków ochrony roślin przy użyciu sprzętu, który: 1) użyty zgodnie z przeznaczeniem stwarza zagrożenia dla zdrowia ludzi, zwierząt oraz dla środowiska lub 2) nie jest sprawny technicznie i skalibrowany, aby zapewnić prawidłowe stosowanie środków ochrony roślin, lub 3) nie został poddany wymaganym okresowym badaniom w celu potwierdzenia sprawności technicznej, lub został nabyty przez rolnika nieposiadającego dowodów nabycia tego sprzętu do czasu przeprowadzenia pierwszego badania potwierdzającego jego sprawność techniczną. Stwierdzono, iż norma ta nie jest przestrzegana w gospodarstwie rolnym. Także stwierdzono uchybienie co do przestrzegania Normy/Wymogu/Naruszenia: [...] Stwierdzono wykonanie zabiegu z zastosowaniem środków ochrony roślin przy użyciu sprzętu, który: 1) użyty zgodnie z przeznaczeniem stwarza zagrożenie dla zdrowia ludzi, zwierząt oraz dla środowiska lub 2) nie jest sprawny technicznie i skalibrowany, aby zapewnić prawidłowe stosowanie środków ochrony roślin, lub 3) nie został poddany wymaganym okresowym badaniom w celu potwierdzenia sprawności technicznej, lub 4) został nabyty przez rolnika nieposiadającego dowodów nabycia tego sprzętu do czasu przeprowadzenia pierwszego badania potwierdzającego jego sprawność techniczną. .Stwierdzono, iż norma ta nie jest przestrzegana w gospodarstwie rolnym. Ustalono procent sankcji za niespełnienie Nornn: [...] oraz [...] na poziomie 5% i przyznaną płatność ONW typ specyficzny strefa I oraz pomniejszono płatność o kwotę w wysokości 126,46 zł. W zakresie wniosku o płatność ONW z ograniczeniami naturalnymi strefy I gdzie we wniosku zadeklarowano do płatności ONW z ograniczeniami naturalnymi strefy I powierzchnię 9,99 ha z uwagi na fakt, iż limit pomocy został już wykorzystany w ramach innej strefy, płatność ONW ograniczeniami naturalnymi strefy I nie została przyznana. Od niniejszej decyzji strona wniosła odwołanie do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARIMIR w którym zakwestionowała legalność wydanej decyzji. Decyzją z dnia 18 sierpnia 2025r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARIMIR w Częstochowie nie uwzględnił odwołania i utrzymał w mocy sporną decyzję. Podzielił przy tym w całości ocenę prawną na tle ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Za prawidłowe uznał zastosowanie przez ARiMR sankcji/kary administracyjnej z tytułu nieprzestrzegania norm lub wymogów podstawowych, które wykazane zostały w Raporcie z kontroli w zakresie warunkowości Nr [...] sporządzonym przez Biuro Kontroli na Miejscu w [...] OR ARiMR w Częstochowie - na podstawie Protokołu kontroli Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Roślin i Nasiennictwa w K. [...] z dnia 18 września 2024r. Na podstawie uzyskanych przez W informacji i dokumentów stwierdzono bowiem, że w roku 2024 stosowano środki ochrony roślin opryskiwaczem przyczepianym [...] o szer. roboczej 25 m, który w okresie od 1 czerwca 2024r. do 28 czerwca 2024r. był bez wymaganego badania technicznego i w tym okresie wykonano zabieg stosowania środka ochrony roślin. Niniejszą nieprawidłowość W zakwalifikował jako naruszenie przepisów prawa, tj. art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 2013r. o środkach ochrony roślin (tj. Dz.U. 2024r. poz. 630, dalej ustawa o środkach ochrony roślin) oraz wykroczenie z art. 76 ust. 1 pkt 32 tej ustawy. W następstwie tych nieprawidłowości ARiMR stwierdziła nieprawidłowości w gospodarstwie Skarżącego w zakresie przestrzegania norm i wymogów warunkowości w obszarze zarządzania (SMR). Wymogi podstawowe w zakresie zarządzania (SMR) obejmują 9 obszarów, z czego obszar oznaczony [...] dotyczy Zdrowotności roślin: Wymogi obligujące rolników stosujących środki ochrony roślin do przestrzegania właściwego ich stosowania, zgodnie z etykietą, przy utyciu sprzętu sprawnego technicznie, prowadzenia ewidencji zabiegów oraz posiadania aktualnego zaświadczenie o ukończeniu szkolenia. Za słuszne organ II instancji uznał zastosowanie wysokości kar administracyjnych po myśli art.83, art. 84, art. 85 Rozporządzenia (UE) nr 2021/2116: i z uwzględnieniem regulacji rozporządzenia taryfikacyjnego. Skoro niezgodności stwierdzone w kontroli W są jednocześnie niezgodnościami w zakresie wymogów warunkowości tym samym za słuszne uznał organ II instancji stwierdzenie nieprawidłowości w gospodarstwie strony względem norm [...] i [...]. i w konsekwencji zastosowanie zmniejszenia płatności na poziomie 5 %. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach datowanej na 17 września 2025 r. wnioskodawca wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Postawił organowi następujące zarzuty dot.: naruszenia art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego (tj: Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej k.p.a.) - poprzez brak podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz nieuwzględnienie słusznego interesu strony. Organy obu instancji nie rozważyły okoliczności łagodzących, takich jak: incydentalny charakter naruszenia, marginalna powierzchnia uprawy pomidora (6 ha wobec 368 ha gospodarstwa), faktyczna sprawność techniczna opryskiwacza potwierdzona badaniem 28 czerwca 2024r. naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. - poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób wyczerpujący i nieuwzględnienie protokołu z badania technicznego oraz wyjaśnień inspektora, z których wynika, że opryskiwacz był sprawny i naruszenie nie miało istotnego charakteru. naruszenia art. 8 k.p.a. - zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej, przez zastosowanie sankcji w wymiarze 5% wobec całości płatności i ekoschematów, co prowadzi do nieproporcjonalnie dotkliwego skutku ekonomicznego dla skarżącego. naruszenia art. 11 k.p.a. - poprzez brak dostatecznego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, a zwłaszcza brak analizy wpływu skali i incydentalności naruszenia na wysokość kary. naruszenia art. 52 ustawy o Planie Strategicznym) - niewłaściwe zastosowanie przepisów o nakładaniu sankcji za naruszenie norm warunkowości, polegające na przyjęciu automatycznego obniżenia płatności o 5% bez zbadania stopnia, wagi i powtarzalności naruszenia. naruszenia art. 85 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 2021/2116 - poprzez wymierzenie sankcji w sposób nieproporcjonalny do charakteru naruszenia, co jest sprzeczne z zasadą proporcjonalności prawa unijnego. W uzasadnieniu skargi w sposób szczegółowy skupił się na podkreśleniu niewspółmiernego charakteru orzeczonej sankcji. Zaznaczył, że używany przezeń sprzęt faktycznie cały czas był sprawny, jedynie wskutek przeoczenia skarżący nie przeprowadził w terminie badania technicznego. Było to jednak jedynie uchybienie formalne i dotyczyło 6 ha uprawy pomidorów, natomiast spowodowało obniżenie wszystkich płatności, w tym dotyczących uprawy zbóż i buraków w innym województwie. Podkreślił, że tak naprawdę tylko jeden oprysk pomidora z powodu zagrożenia chorobą całej plantacji został wykonany pomiędzy ukończeniem się okresu gwarancji, a wykonaniem badania technicznego. W odpowiedzi na skargę organ administracji publicznej wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Istota sporu w sprawie sprowadza się do oceny legalności spornej decyzji z dnia 18 sierpnia 2025r nr 0R12-2025-142 w przedmiocie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami w zakresie sankcji administracyjnych wobec strony ze względu na niestosowanie norm i wymogów oraz obniżenie płatności o kwotę tych sankcji. Jak bowiem stanowi art. 52 ustawy o Planie Strategicznym w przypadku nieprzestrzegania norm lub wymogów podstawowych na podmioty ubiegające się o przyznanie pomocy nakłada się kary administracyjne. Ta kwestia jest osią sporu pomiędzy stronami i jest przedmiotem skargi. Na wstępie zaznaczyć należy, iż bezsporne jest stosowanie przez skarżącego w okresie od 1 do 28 czerwca 2024 r. opryskiwacza bez ważnego atestu co zostało stwierdzone w wyniku kontroli i opisane jako nieprawidłowości w protokole z kontroli. Spór natomiast dotyczy dokonanej oceny prawnej tych nieprawidłowości przez organy ARiMIR. Skarżący jako podstawowy wzorzec prawny podał art. 85 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 2021/2116. Tu należy zwrócić uwagę, że przepis ten został podany błędnie, najprawdopodobniej skarżącemu chodziło o drugi akapit art. 85 ust. 1, brzmiący: "W celu obliczenia wysokości tych zmniejszeń i wyłączeń uwzględnia się wagę, skalę, trwały charakter lub powtarzalność stwierdzonej niezgodności oraz czy miała ona charakter umyślny. Nakładane kary administracyjne muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające". Należy zwrócić uwagę, że przepis ten nie stanowi samoistnej przesłanki wymiaru sankcji, a jedynie ogólną dyrektywę ich stosowania. Niewłaściwie skarżący powołuje art. 52 ustawy o Planie Strategicznym stanowiący, że w przypadku nieprzestrzegania norm lub wymogów podstawowych na podmioty ubiegające się o przyznanie pomocy, o której mowa w art. 20 pkt 1, 3 i 4, nakłada się kary administracyjne. Jest to bowiem ogólna podstawa sankcji, nie zaś konkretny wymiar jej stosowania. Skarżący pominął w skardze przepisy rozporządzenia taryfikacyjnego, które są kluczowe dla rozstrzygnięcia. Podstawę wydania tego rozporządzenia stanowi art. 57 ust. 5 ustawy o Planie Strategicznym o następującej treści; " Minister właściwy do O spraw rozwoju wsi określi, w drodze rozporządzenia: 1) liczbę punktów, jaką przypisuje się stwierdzonej niezgodności z wymogami warunkowości społecznej w ramach oceny wagi według kryterium zasięgu, dotkliwości i trwałości w zależności od rodzaju stwierdzonego naruszenia, 2) wyrażoną w procentach wielkość kary administracyjnej w zależności od liczby punktów przypisanej stwierdzonej niezgodności z wymogami warunkowości społecznej, 3) przypadki poważnej niezgodności z wymogami warunkowości społecznej lub kryteria uznawania niezgodności z wymogami warunkowości społecznej za poważną niezgodność. Mając na względzie przeprowadzenie oceny zgodnie z zasadami określonymi w przepisach rozporządzenia 2021/2116 i w przepisach wydanych na podstawie tego rozporządzenia stwierdzić należy iż kryteria przyjętej sankcji nie zależą od uznania organu, a są wynikiem obowiązującego taryfikatora. Rola organu polega więc na zastosowaniu właściwej dla danego naruszenia punktacji, a następnie wynikającego z tej punktacji potrącenia płatności. Skarżący - co jak już nadmieniono w sprawie jest bezsporne - przez 28 dni stosował opryskiwacz do pomidorów bez ważnego badania technicznego, a tym samym bez atestu. Tym samym dopuścił się naruszenia norm [...] (stwierdzono zastosowanie środków ochrony roślin za pomocą sprzętu niesprawnego technicznie) oraz [...]. (nie przestrzega się zakazu wykonywania zabiegu z zastosowaniem środków ochrony roślin przy użyciu sprzętu, który (...) nie został poddany okresowym badaniom w celu potwierdzenia sprawności technicznej"). Powyższe naruszenia zostały stwierdzone i zakwalifikowane w trakcie kontroli. Kontrolę przeprowadzał upoważniony pracownik W, a skarżący nie wniósł zastrzeżeń do treści protokołu. Punktacja za konkretne naruszenia określona została w załączniku nr 1 rozporządzenia taryfikacyjnego. W stosunku do dokonanego naruszenia dokonano stosownej oceny. I tak w zakresie naruszenia [...]. skarżącemu przypisano w kryterium "zasięg" 3 punkty ("ograniczony do gospodarstwa"), w kryterium "dotkliwość" 5 punktów ("zastosowano środki ochrony roślin sprzętem niesprawnym technicznie (brak aktualnego badania technicznego") a w kryterium "trwałość" 3 punkty ("odwracalna długotrwała"). Odnośnie natomiast naruszenia [...]. przyjęto w kryterium "zasięg" 1 pkt (ograniczony do gospodarstwa") w kryterium "dotkliwość" 5 pkt ("zastosowano środki roślin sprzętem niesprawnym technicznie lub sprzęt nie posiada aktualnego badania") i w zakresie trwałości ("odwracalna krótkotrwała"). Tym samym suma punktów naliczonych skarżącemu wyniosła 18. Wpływ punktacji na wysokość potrąceń określa załącznik nr 2 do rozporządzenia taryfikacyjnego. Gdy ilość punktów przekracza 15 wysokość potrącenia wynosi 5 %, a w przypadku poważnej niezgodności 10 %. Przenosząc powyższe przepisy na stan sprawy stwierdzić trzeba, że organ dokonując potrącenia płatności w wymiarze 5 % dokonał właściwej subsumpcji prawa do ustalonego w niej stanu faktycznego. Należy w tym miejscu podkreślić, że w każdym przypadku organ zastosował korzystniejszą dla skarżącego punktację oraz, że przyjęta punktacja nie mogła być niższa. Zarówno bowiem użycie sprzętu niesprawnego technicznie jak i sprzętu niemającego aktualnych badań technicznych jest zawsze naruszeniem o wysokim stopniu dotkliwości (5 punktów), jest to więc norma bezwzględnie oznaczona. W pozostałych przypadkach organ za każdym razie zastosował niższą lub najniższą możliwą punktację, ponadto przyjął, że naruszenie nie miało charakteru umyślnego (wtedy potrącenie wyniosłoby od 25 do 100 %). Tym samym bezzasadne są także pozostałe zarzuty skargi dotyczące naruszeń przepisów proceduralnych - art. 7,8, 11, 77 § 1 i 80 k.p.a. Należy zwrócić uwagę, że przepisy te są dyrektywami dla organu, ale nie stanowią bezpośredniej podstawy prawnej rozstrzygnięcia i nie mogą zastępować norm prawa materialnego zwłaszcza gdy te mają charakter bezwzględny. I tak organy wbrew zarzutom skarżącego wzięły pod uwagę zarówno względnie krótkotrwały okres naruszenie jak i późniejsze badanie techniczne, które stwierdziło sprawność techniczną, a kwestia ta znalazła odzwierciedlenie w przyjętej punktacji. Organy w prawidłowy sposób zgromadziły i należycie oceniły zebrany materiał dowodowy. Należy podkreślić, że ani ustawa o Planie Strategicznym, ani rozporządzenie taryfikacyjne nie dają podstaw do miarkowania wysokości sankcji, a to oznacza, że organy musiały dostosować się do przyjętej punktacji. Tak też przyjęły i zastosowały możliwie najkorzystniejszą dla skarżącego sankcję. Wbrew zarzutom skargi nie mogły zastosować innej sankcji, niż sankcja w wysokości 5 %. Należy zwrócić uwagę, że kryteriami sankcji wynikającymi z Rozporządzenia (UE) nr 2021/2116 i rozwiniętymi przez przepisy krajowe są kryteria obiektywne - dotkliwość, trwałość i zasięg, w dalszej kolejności ewentualna umyślność naruszenia, a nie jakkolwiek rozumiany subiektywny interes beneficjenta, czy jakieś nadzwyczajne okoliczności. Organy uzasadniły w sposób dostateczny przyjętą w sprawie sankcję. Jakkolwiek organ drugiej instancji w nie do końca precyzyjny sposób odniósł się do zarzutów odwołania sporządzając uzasadnienie decyzji niejako "obok" argumentacji wnioskodawcy co powoduje, iż można zgodzić się ze skarżącym, że taki sposób uzasadniania decyzji nie do końca sprzyja realizacji zasady pogłębianiu zaufania obywateli do organów administracji publicznej, ale kwestia ta nie miała i nie mogła mieć wpływu na treść podjętego w sprawie rozstrzygnięcia w sytuacji, gdy ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiadał zastosowanym przez organy przepisom prawa materialnego. Odnosząc się natomiast do szczegółowej analizy uzasadnienia skargi gdzie akcentowano, że naruszenie po stronie beneficjenta płatności miało charakter incydentalny stwierdzić należy, iż nie może zasługiwać na uwzględnienie. W pierwszej kolejności podnieść przyjdzie, że skoro termin gwarancji opryskiwacza upływał 31 maja 2024 r., to nic nie stało na przeszkodzie aby badane techniczne przeprowadzić przed tym terminem. W takiej sytuacji sprawność techniczna opryskiwacza nie budziłaby wątpliwości. Natomiast skarżący zaniedbał przeprowadzenia badań technicznych, a następnie używał opryskiwacza bez aktuainego atestu. Wprawdzie skarżący podnosi, że było to użycie jednorazowe, wymuszone koniecznością, aie jest to jedynie słowne oświadczenie i nie ma ( j większego znaczenia, gdyż użycie środków ochrony roślin bez ważnego badania technicznego jest zawsze naruszeniem o wysokim stopniu dotkliwości, ocenianym na 5 punktów. Sąd jest świadomy pierwszeństwa prawa wspólnotowego w tym zakresie, aie uznać należy, że takie rozwiązanie pozostaje w zgodzie z wymogami art. 85 Rozporządzenia (UE) nr 2021/2116. Opryskiwacz bez ważnego badania nie może być uznany za sprawny technicznie, późniejsze badanie i potwierdzenie sprawności nie sanuje wcześniejszych naruszeń. Przyjęcie odmiennego rozwiązania można by uznać za stworzenie rolnikom możliwości lekceważenia obowiązku regularnych badań technicznych i świadomego używania środków wątpliwej jakości. Opryskiwacz bez certyfikatu stanowi ryzyko wpuszczenia do obrotu produktów spożywczych (w tym wypadku pomidorów) skażonych różnymi toksycznymi chemikaliami, co może wywołać poważne zagrożenia dla zdrowia i życia ludzi i zwierząt oraz zagrożenia dla środowiska naturalnego. Zatem brak stopniowalności dotkliwości naruszenia uznać należy za odpowiadający wymogom prawa wspólnotowego, a tym samym wiążący w sprawie. Ostatnią sprawą, do której należy się odnieść jest zarzut zawarty w skardze dotyczący tego, że choć naruszenie dotyczyło marginalnego aspektu całej działalności rolniczej skarżącego, potrącenie obejmuje całą płatność, w tym również za gospodarstwa położone w innych częściach Polski. Należy zwrócić uwagę, że rozwiązanie takie wynika jednoznacznie z treści art. 85 rozporządzenia (UE) nr 2021/2116, który nakazuje stosować zmniejszenie w stosunku do całkowitej, a nie częściowej kwoty płatności. Zmniejszenie płatności dokonuje się w procentach, a nie w liczbach bezwzględnych, zatem niezależnie od tego, czy po kolei obniży się każde z przyznanych dofinansowań, czy jednorazowo obniży się sumę, rezultat będzie w istocie taki sam. Należy podkreślić, że płatność przyznawana jest określonej, konkretnie opisanej osobie, a nie określonemu gospodarstwu rolnemu, czy działalności rolniczej. Podsumowując Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i na postawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. ----------------------- Sygn. akt III SA/GI 964/25 14 Sygn. akt III SA/GI 964/25 #