III SA/Gl 93/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Asesor WSA Adam Pawlyta (spr.), Protokolant Starszy referent Weronika Leśniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2026 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 19 listopada 2025 r. nr SKO.K/41.3/1343/2025/16530/KC w przedmiocie uchylenia decyzji o zarejestrowaniu pojazdu i odmowy rejestracji pojazdu oddala skargę.

Zaskarżoną decyzją z 19 listopada 2025 r. znak SKO.K/41.3/1343/2025/16530/KC, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: organ odwoławczy; Kolegium; SKO), na skutek rozpatrzenia odwołania P. S. (dalej: strona; skarżący), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Z. (dalej: organ pierwszej instancji; Prezydent) z 24 września 2025 r. nr [...], w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie rejestracji i odmowy rejestracji pojazdu. Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie sprawy. Podaniem z 4 maja 2021 r. strona zainicjowała postępowanie administracyjne o rejestrację samochodu osobowego marki Peugeot 2008 nr rej. [...] i nr VIN: [...]. Do ww. pisma dołączyła następujące dokumenty, a mianowicie: dowód rejestracyjny; kartę pojazdu; umowę darowizny pojazdu z 19 kwietnia 2021 r. zawartą pomiędzy K. S. a skarżącym z treści której m.in. wynika, że wskazany powyżej samochód został przekazany na własność skarżącemu, który darowiznę przyjął (vide: § 3 umowy). Decyzją z 19 maja 2021 r. nr [...] organ pierwszej instancji orzekł o rejestracji pojazdu marki Peugeot 2008, nr rej. [...] i nr VIN: [...], na rzecz skarżącego. Z akt administracyjnych następnie wynika, że pismem z 1 sierpnia 2025 r. zatytułowanym jako "Podanie o kasację rejestracji pojazdu" K. S. wystąpiła do Urzędu Miasta Z. o kasację rejestracji pojazdu zawartej na podstawie nieważnej umowy darowizny z 19 kwietnia 2021 r. Do ww. pisma dołączyła kserokopię odpisu wyroku Sądu Rejonowego w Z. z 10 czerwca 2025 r., [...] wraz z uzasadnieniem. Wskazała, że sąd powszechny ustalił, że "umowa darowizny z 19 kwietnia 2021 r. była umową pozorną, z tej przyczyny była nieważna". Postanowieniem z 5 września 2025 r. nr [...] Prezydent na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. z 7 listopada 2025 r., Dz.U. z 2025 r. poz. 1691; dalej: k.p.a.) wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej własną decyzją z 19 maja 2021 r. nr [...] w sprawie zarejestrowania na wniosek strony samochodu osobowego marki Peugeot 2008, nr nadwozia: [...]. Po wznowieniu postępowania, decyzją z 24 września 2025 r. nr [...], Prezydent: 1. uchylił własną decyzję z 19 maja 2021 r. nr [...] o rejestracji pojazdu marki Peugeot 2008, nr rej. [...] nr VIN: [...] dla oznaczenia którego wydano: dowód rejestracyjny serii [...] oraz zalegalizowane znakiem legalizacyjnym serii [...] tablice rejestracyjne o wyróżniku [...] oraz 2. odmówił rejestracji przedmiotowego pojazdu o cechach identyfikacyjnych jw. Pismem z 13 października 2025 r. (nadanym w placówce pocztowej w tym samym dniu) strona wniosła od ww. decyzji z 24 września 2025 r. odwołanie do SKO. W treści odwołania skarżący zarzucił organowi pierwszej instancji, że podjął błędną i zbyt pochopną decyzję na podstawie uzasadnienia Sądu Rejonowego w Z., które było następstwem, w jego ocenie, źle złożonego/sformułowanego pozwu, a Sąd Rejonowy nie badał wszystkich okoliczności tej sprawy, a jedynie fakt czy skarżący dopuścił się rażącej niewdzięczności. Dalej zaznaczono, że Sąd Rejonowy nie ustalił czy umowa była pozorna. Aktualnie zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (WSA w Gliwicach) decyzją z 19 listopada 2025 r. znak SKO.K/41.3/1343/2025/16530/KC SKO działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. orzekło o utrzymaniu w mocy rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego. W uzasadnieniu ww. decyzji w pierwszej kolejności wskazano, że decyzja administracyjna ostateczna ma charakter trwały. Jej weryfikacja możliwa jest tylko w przypadkach wyraźnie przewidzianych w kodeksie oraz w przepisach szczególnych. Możliwości takie stwarza m. in. tryb wznowienia postępowania administracyjnego. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, jak dalej wskazał organ odwoławczy, wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Następnie organ odwoławczy przytoczył treść art. 73 ust. 1 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. z 21 czerwca 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 1251 ze zm.; dalej jako: p.r.d.) zgodnie z którym rejestracji pojazdu dokonuje, na wniosek właściciela pojazdu, starosta właściwy ze względu na miejsce jego stałego zamieszkania (siedzibę) lub czasowego zamieszkania, wydaje decyzję o rejestracji pojazdu, dowód rejestracyjny i zalegalizowane tablice (tablicę) rejestracyjne. Dalej organ odwoławczy przytoczył treść art. 72 ust. 1 pkt 1 p.r.d. w myśl którego rejestracji dokonuje się na podstawie dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5. Natomiast zgodnie z art. 73 ust. 1e pkt 1 p.r.d. organ rejestrujący wydaje decyzję o odmowie rejestracji pojazdu w przypadku braku pozytywnej weryfikacji dokumentów, o których mowa w art. 72 ust. 1, z uwzględnieniem przy tej weryfikacji art. 72 ust. 1b-3, 4 i 5. Następnie SKO dostrzegło, że do organu pierwszej instancji wpłynęło pismo pełnomocnika K. S., do którego dołączony został odpis prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Z. [...] Wydziału Cywilnego z 10 czerwca 2025 r. sygn. akt [...]. Z uzasadnienia tego wyroku natomiast wynika, iż Sąd Rejonowy w toku postępowania sądowego w ww. sprawie ustalił, iż umowa darowizny z 19 kwietnia 2021 r. została zawarta dla pozoru i tym samym jest nieważna z mocy prawa, a własność pojazdu nie przeszła na obdarowanego. Wznowienie postępowania i uchylenie decyzji ostatecznej z uwagi na wystąpienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., jak dalej wskazano, uzależnione jest od łącznego spełnienia następujących warunków: ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody są istotne dla sprawy, okoliczności faktyczne lub dowody są nowe, okoliczności faktyczne lub dowody istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej, okoliczności faktyczne lub dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję. Jeżeli którykolwiek z tych warunków nie został spełniony, brak jest podstaw do uznania, że w sprawie zaszła przesłanka wznowienia postępowania. SKO ustaliło następnie, że prawomocnym wyrokiem z 10 czerwca 2025 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w Z. [...] Wydział Cywilny oddalił powództwo K. S. przeciwko skarżącemu o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli, którego treścią miało być przeniesienie prawa własności samochodu osobowego marki Peugeot 2008 w związku z odwołaniem darowizny. W uzasadnieniu pozwu powódka wskazywała zachowanie pozwanego, które miało wypełniać przesłanki rażącej niewdzięczności. Z uzasadnienia wyroku wynika jednak, że w odpowiedzi na pozew "(...) Pozwany wskazał, że darowizna pojazdu była faktem dokonanym wyłącznie "na papierze" i że kłamstwem jest, że powódka wydała pozwanemu samochód, bowiem faktycznym i praktycznym użytkownikiem samochodu po zawarciu umowy była powódka ze względu na wykonywana pracę, a to handel. Pozwany wskazywał, że umowa darowizny została zawarta, ponieważ powódka chciała uniknąć ewentualnych problemów z komornikiem (...)". Kolegium dostrzegło następnie, że zgodnie z art. 83 § 1 zd. 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (obecny tekst jedn. z 27 maja 2026 r. (Dz.U. z 2026 r. poz. 795; dalej: k.c.) nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru. Organ odwoławczy podzielił również stanowisko organu pierwszej instancji, że umowa darowizny z 19 kwietnia 2021 r. była zawarta dla pozoru, a więc jest nieważna, czyli należy ją traktować tak jakby nigdy nie została zawarta i od samego początku nie wywołała żadnych skutków prawnych, a co za tym idzie na jej podstawie własność przedmiotowego pojazdu nie mogła przejść na skarżącego. Powyższe - w ocenie Kolegium - wypełniło natomiast znamiona określone w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., ponieważ w niniejszej sprawie zakończonej decyzją ostateczną o rejestracji pojazdu wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne istniejące już w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. W podsumowaniu SKO argumentowało, że z uwagi na okoliczność, że rejestracja pojazdu jest możliwa tylko na wniosek jego właściciela, należało odmówić rejestracji pojazdu marki Peugeot 2008, nr rej. [...] i nr V1N: [...], na rzecz skarżącego, który w dniu składania wniosku i wydania decyzji o rejestracji nie legitymował się prawem własności do przedmiotowego pojazdu. Ponadto Kolegium zaznaczyło, że w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły przesłanki negatywne określone w art. 146 § 1 k.p.a., tj. od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji nie upłynęło pięć lat. W osobistej skardze złożonej do WSA w Gliwicach strona domagała się: cofnięcia "decyzji Urzędu w Z.", a także przywrócenia jej pełnoprawnej możliwości rejestracji auta. W jej uzasadnieniu skarżący argumentował, że rozważania Sądu Rejonowego w Z., w których Sąd czynił zapatrywania co do kwestii ważności umowy darowizny stanowią jedynie element uzasadnienia orzeczenia, które nie podlega zaskarżeniu, a zatem nie korzysta ono z waloru prawomocności. Uzasadnienie orzeczenia Sądu Rejonowego w Z., w ocenie strony, nie jest wiążące, gdyż treść uzasadnienia należy traktować wyłącznie jako wyjaśnienie motywów oddalenia powództwa K. S. i przegrania przez nią sprawy, a nie prawnokształtujące prawomocne stwierdzenie nieważności umowy. Walor prawomocności posiada wyrok oddalający pozew, a nie – w ocenie strony – rozważania Sądu Rejonowego co do ważności umowy. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wskazało, że z akt sprawy — w szczególności z treści uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego w Z. z 10 czerwca 2025 r. [...] — wynika, że umowa darowizny z 19 kwietnia 2021 r. była zawarta dla pozoru, a więc jest nieważna, czyli należy ją traktować tak jakby nigdy nie została zawarta i od samego początku nie wywołała żadnych skutków prawnych, a co za tym idzie na jej podstawie własność przedmiotowego pojazdu nie mogła przejść na stronę. Zatem w rozpoznawanej sprawie, w ocenie SKO, przesłanka wznowieniowa nie opierała się na nowym dowodzie (wyroku sądu powszechnego), lecz na nowej okoliczności faktycznej (zawarcie umowy darowizny dla pozoru skutkująca jej nieważnością), która, mimo że nie była znana organowi, to jednak istniała w dniu wydania decyzji ostatecznej. Pozostawienie zatem w obiegu prawnym decyzji o rejestracji pojazdu, jak następnie zaznaczyło SKO, stanowczo stałoby w sprzeczności z poczuciem sprawiedliwości społecznej i pewności prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej p.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Zaskarżoną decyzją SKO zakończono przeprowadzone postępowanie wznowione przez Prezydenta Miasta Z.. Z uwagi na charakter sporu prowadzonego w niniejszej sprawie wyjaśnić należy, że w świetle przepisów ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. z 21 czerwca 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 1251 ze zm.; dalej: p.r.d.), postępowanie w sprawie rejestracji pojazdu charakteryzuje się wysokim formalizmem przez co możliwość prowadzenia postępowania dowodowego przez organ rejestracyjny została ograniczona do obowiązku sprawdzenia, czy wnioskodawca przedłożył wszystkie wymagane dla rejestracji pojazdu dokumenty, w szczególności dowód własności pojazdu. Dokumentem stwierdzającym dopuszczenie pojazdu do ruchu jest dowód rejestracyjny (art. 71 ust. 1 p.r.d.). Pojazdy określone w ust. 1 są dopuszczone do ruchu, jeżeli odpowiadają warunkom określonym w art. 66 oraz są zarejestrowane i zaopatrzone w zalegalizowane tablice (tablicę) rejestracyjne (art. 71 ust. 2 p.r.d.). Rejestracji dokonuje się na podstawie dokumentów wskazanych w art. 72 ust.1 p.r.d. Przedłożenie dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu jest czynnością niezbędną do zarejestrowania (art. 72 ust. 1 pkt 1 p.r.d.). Rejestracji dokonuje się na podstawie dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany (art. 72 ust. 1 pkt 5 p.r.d.). Rejestracji pojazdu dokonuje, na wniosek właściciela pojazdu, starosta właściwy ze względu na miejsce jego stałego zamieszkania (siedzibę) lub czasowego zamieszkania, wydając decyzję o rejestracji pojazdu, dowód rejestracyjny i zalegalizowane tablice (tablicę) rejestracyjne (art. 73 ust. 1 p.r.d.). Organ rejestrujący wydaje decyzję o odmowie rejestracji pojazdu w przypadku braku pozytywnej weryfikacji dokumentów, o których mowa w art. 72 ust. 1 (art. 73 ust. 1e pkt 1 p.r.d.). Zaskarżona decyzja podjęta została jako rozstrzygnięcie kończące nadzwyczajne postępowanie weryfikacyjne, jakim jest wznowienie postępowania administracyjnego. Wskazany tryb daje możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej ostateczną decyzją, jeżeli została ona wydana w postępowaniu dotkniętym przynajmniej jedną z wad określonych w art. 145 § 1 k.p.a. lub w sytuacji przewidzianej w art. 145a, art. 145aa albo art. 145b k.p.a. Postępowanie wznowieniowe nie pozwala zatem na całościowe merytoryczne badanie wszystkich elementów dotychczasowej decyzji, bowiem – co w świetle argumentacji skargi należy szczególnie podkreślić − instytucja wznowienia postępowania nie jest środkiem prawnym, za pomocą którego można wzruszać każdą wadliwą decyzję ostateczną niezależnie od stopnia tej wadliwości, lecz tylko wówczas, gdy postępowanie administracyjne przed organami było dotknięte wadami procesowymi wymienionymi w art. 145 § 1 k.p.a. Przedmiotem postępowania wznowieniowego nie jest zatem ponowne rozpoznanie sprawy we wszystkich jej aspektach, jakie odnoszą się do zwykłego postępowania administracyjnego, a jedynie zbadanie, czy zaszły wyjątkowe okoliczności, o których mowa w art. 145 § 1 k.p.a. Należy również zauważyć, że przesłanka wznowienia określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., na którą powołuje się organ pierwszej instancji, dopuszcza wzruszenie decyzji ostatecznej z uwagi na wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów. Podkreślenia wymaga, że zarówno okoliczności faktyczne, jak i nowe dowody muszą być nieznane organowi, który wydał decyzję, oraz muszą istnieć w dniu wydania decyzji, która stała się ostateczna. W konsekwencji podstawy wznowienia nie będą stanowiły okoliczności lub dowody, które powstały po ostatecznym rozstrzygnięciu sprawy. Takie dowody mogą co najwyżej ujawniać nowe fakty istotne dla rozstrzygnięcia nowej sprawy. Odnosząc się do stanowiska strony zawartej w uzasadnieniu skargi trzeba zauważyć, że w rozpoznawanej sprawie przesłanka wznowieniowa – jak zresztą zasadnie dostrzeżono w odpowiedzi na skargę – nie opierała się na nowym dowodzie (tj. dokumencie urzędowym w postaci wyroku sądu), lecz na nowej okoliczności faktycznej (tj. zawarcia umowy darowizny dla pozoru skutkującej jej nieważnością), która, mimo że nie była znana organowi, to jednak istniała w dniu wydania decyzji ostatecznej. Do wniosku o rejestrację pojazdu z 4 maja 2021 r. skarżący zobowiązany był dołączyć dokument świadczący, że jest właścicielem rejestrowanego pojazdu marki Peugeot 2008 na okoliczność którą przedłożył, jako załącznik, umowę darowizny pojazdu z 19 kwietnia 2021 r. Zgodnie z jej § 3: "Darczyńca przekazuje Obdarowanemu (skarżącemu – dop. Sądu) na własność, bezpłatnie, opisany w § 1 przedmiot darowizny w wysokości 1 części, Obdarowany zaś tę darowiznę przyjmuje". Przedmiotem szczegółowych badań organu pierwszej instancji w sprawie rejestracji pojazdu było zatem to, czy skarżący jest właścicielem pojazdu, którego wniosek dotyczy. Organ pierwszej instancji uznał w oparciu o złożony dowód w postaci umowy darowizny pojazdu z 19 kwietnia 2021 r., że skarżący spełnia ten wymóg. Prezydent opierał się zatem na wniosku strony z 4 maja 2021 r. oraz umowie darowizny pojazdu z 19 kwietnia 2021 r. i zawartych w nich oświadczeniach. Dopiero ustalenia poczynione przez Sąd Rejonowy w Z. w sprawie o sygn. [...] ujawniły nowe okoliczności, nieznane organowi w chwili wydawania pierwszej decyzji. Taką okolicznością było w szczególności odtworzenie czynnika woli skarżącego, co do posiadania samochodu marki Peugeot. Okoliczności tych nie można było wprost ustalić na podstawie łączącej strony umowy darowizny, bowiem dopiero z wyjaśnień skarżącego w charakterze strony i innych dowodów (a w szczególności przesłuchania siostry skarżącego; dokumentu pozwu z 11 marca 2024 r.) przeprowadzonych w postępowaniu o sygn. [...] przed Sądem Rejonowym w Z. wynika, że wola skarżącego i faktyczne władanie samochodem marki Peugeot były inne, niż to wynikało z nazwy, zapisów i cywilnoprawnej definicji umowy darowizny. Ustalenia Sądu Rejonowego w Z. w tej kwestii zostały więc trafnie zaakceptowane przez organy administracji obu instancji. W tym stanie rzeczy nieusprawiedliwiony jest eksponowany w uzasadnieniu skargi zarzut skarżącego co do braku podstaw do wznowienia postępowania i zarzut "wadliwego zaakceptowania przez SKO wznowienia postępowania", bowiem – właśnie – ujawniona została nowa okoliczność, nieznana wcześniej organowi, która była istotna dla rozstrzygnięcia sprawy rejestracji pojazdu. Sąd Rejonowy w Z., co wynika z ustaleń zawartych w uzasadnieniu wyroku z 10 czerwca 2025 r., [...] dostrzegł, że: (1) umowa darowizny z 19 kwietnia 2021 r. dotycząca pojazdu marki Peugeot 2008, rok produkcji 2015, numer rejestracyjny [...], nr nadwozia [...] została zawarta dla pozoru; (2) nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru (art. 83 § 1 k.c.); (3) stanowiący przedmiot umowy darowizny pojazd marki Peugeot o numerze rejestracyjnym [...] nie został wydany skarżącemu aż do 2024 r.; (4) strony nie miały w ogóle zamiaru przenosić posiadania pojazdu; (5) darczyńca dokonując darowizny tego pojazdu chciała uniknąć potencjalnych rozliczeń z byłym partnerem w zakresie zakupu tego pojazdu; (6) tym samym skoro umowa darowizny z 19 kwietnia 2021 r. była umową pozorną to była nieważna. Z tej przyczyny powództwo podlegało oddaleniu. Z kontrolowanych akt administracyjnych również wynika, że ww. wyrok Sądu Rejonowego w Z. wydany w sprawie o sygn. [...] jest prawomocny. WSA w Gliwicach zauważa, że odpis wyroku sądu powszechnego wraz z jego uzasadnieniem stanowi po myśli art. 76 § 1 k.p.a. dokument urzędowy, z czym związane jest również domniemanie jego prawdziwości, zgodnie, z którym przyjmuje się zgodność z prawdą tego, co zostało w tym dokumencie stwierdzone (okoliczność faktyczna w postaci pozorności umowy darowizny z 19 kwietnia 2021 r.). WSA w Gliwicach przy tym nie zgadza się ze stanowiskiem skarżącego prezentowanym w uzasadnieniu skargi, że – cyt.: "Jako strona, która wygrała sprawę przed Sądem Rejonowym nie miałem nawet możliwości poddania tego wyroku kontroli instancyjnej". Przesłanką zaskarżenia orzeczenia w postępowaniu cywilnym jest istnienie interesu prawnego w zaskarżeniu orzeczenia. Interes prawny w zaskarżeniu, określany jako gravamen, rozumiany jest – najogólniej rzecz ujmując - jako pokrzywdzenie polegające na niekorzystnej dla strony różnicy między zgłoszonym przez nią żądaniem (tu: w pozwie lub odpowiedzi na pozew), a sentencją zaskarżonego orzeczenia. Jeżeli zatem skarżący twierdzi, że uzasadnienie wyroku Sądu Rejonowego w Z. z 10 czerwca 2025 r., [...] narusza jego uprawnienia np. poprzez uznanie/ustalenie, że umowa darowizny pojazdu z 19 kwietnia 2021 r. jako pozorna jest nieważna powinien był rozważyć wniesienie środka zaskarżenia akcentując swoje pokrzywdzenie (gravamen) wydanym orzeczeniem sądu powszechnego i wskazanymi w nim motywami (takie stanowisko nie jest a limine wykluczone w orzecznictwie Sądu Najwyższego i sądów powszechnych – por. np. postanowienie SN z 24 lipca 2013 r., V CZ 44/13, Legalis nr 738140; wyrok SN z 22 listopada 1969 r., I CR 538/68, orzeczenie SN z 1 grudnia 1961 r., Legalis nr 14208; IV CR 212/61, Legalis nr 1099670; wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 29 grudnia 2023 r., I ACa 1163/22, Legalis nr 3166938). W uzasadnieniu uchwały Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z 15 maja 2014 r., III CZP 88/13, Legalis nr 864626, SN stwierdził, że pokrzywdzenie orzeczeniem (gravamen) zachodzi wtedy, gdy zaskarżone orzeczenie jest obiektywnie w sensie prawnym niekorzystne dla skarżącego, gdyż z punktu widzenia jego skutków związanych z prawomocnością materialną skarżący nie uzyskał takiej ochrony prawnej, którą zamierzał osiągnąć przez procesowo odpowiednie zachowanie w postępowaniu poprzedzającym wydanie orzeczenia, a w razie jego braku zaskarżone orzeczenie (np. wyrok zaoczny lub nakaz zapłaty) per se wywołuje takie skutki. Gravamen, będąc warunkiem istnienia interesu prawnego w zaskarżeniu orzeczenia, jest przesłanką dopuszczalności środka zaskarżenia, chyba że interes publiczny wymaga merytorycznego rozpoznania tego środka. Tak ujęte pokrzywdzenie orzeczeniem nie musi wynikać tylko z samej sentencji orzeczenia. Przykładem tej tezy, w okolicznościach rozważanych obecnie przez WSA w Gliwicach, jest sytuacja skarżącego, który występując jako pozwany w procesie cywilnym w sprawie o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli, wygrywa ten proces – powództwo zostaje oddalone – ale nie na skutek zasadności podejmowanej przez niego obrony w tym procesie, ale w wyniku najdalej idącego zarzutu rozważanego przez sąd powszechny z urzędu, tj. ustalenia nieważności umowy darowizny jako zawartej dla pozoru. Zgodnie z art. 83 § 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jedn. z 27 maja 2026 r., Dz.U. z 2026 r. poz. 795; dalej: k.c.), nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru. Jeżeli oświadczenie takie zostało złożone dla ukrycia innej czynności prawnej, ważność oświadczenia ocenia się według właściwości tej czynności. Z przywołanej regulacji na gruncie prawa cywilnego wynika, że czynności, których rzeczywisty cel i zamiar stron są inne niż deklarowane, są czynnościami pozornymi. Pozorność oświadczenia woli (art. 83 § 1 k.c.) może zatem zachodzić zarówno wtedy, gdy pod pozorowaną czynnością nie kryje się inna czynność prawna (pozorność zwykła), jak i wtedy, gdy pod oświadczeniem pozornym ukrywa się inna czynność prawna (pozorność kwalifikowana). W przypadku pozorności kwalifikowanej rzeczywistym zamiarem stron jest wywołanie innych skutków prawnych niż wynikałoby to z treści ujawnionych oświadczeń. Zawarcie umowy dla pozoru (zgodnie z art. 83 k.c.) oznacza, że strony składają oświadczenie woli wiedząc, że nie wywoła ono skutków prawnych, i robią to za zgodą drugiej strony. Taka umowa jest bezwzględnie nieważna od samego początku, co organ administracji po myśli art. 6 k.p.a. (zasada praworządności) jest obowiązany uwzględnić. Zdaniem WSA w Gliwicach ww. fakt w postaci zawarcia umowy darowizny dla pozoru skutkującej jej nieważnością z mocy prawa (argument z art. 83 k.c. w zw. z art. 6 k.p.a.), który, mimo że nie był znany organowi pierwszej instancji rozpoznającego wniosek strony o rejestrację pojazdu z 4 maja 2021 r., to jednak istniał w dniu wydania decyzji ostatecznej z 19 maja 2021 r. – stanowi zatem nową i istotną okoliczność faktyczną w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 ab initio k.p.a. Mianowicie pod pojęciem nowych okoliczności faktycznych judykatura rozumie obiektywnie istniejące elementy rzeczywistości, zdarzenia faktyczne, które miały miejsce przed wydaniem decyzji ostatecznej, a ujawnione zostały po jej wydaniu (gdyż nie wynikały ze zgromadzonego i znanego organowi materiału dowodowego); pod pojęciem istotnych okoliczności faktycznych dla sprawy zaś rozumie okoliczności dotyczące przedmiotu sprawy i mające znaczenie prawne, tj. mające wpływ na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych (por. m.in. wyrok NSA z 9 grudnia 2015 r., II FSK 2701/13, Legalis nr 1396349; wyrok NSA z 13 listopada 2013 r., II FSK 2675/12, Legalis nr 806806). Wykładnia przepisu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. dokonana przez SKO w tej sprawie i przedstawiona w uzasadnieniu kontrolowanej decyzji odwoławczej, zdaniem Sądu, jest zatem prawidłowa. W związku z powyższym, zgodnie z art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić.