III SA/Gl 684/17

Starszy referendarz w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. L.-N. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty podwyższonej za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie z kosztów sądowych postanawia: zwolnić W. L.-N. od kosztów sądowych.

Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 2.000,00 zł skarżąca domagała się zwolnienia z kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podała, iż jest w ciężkiej sytuacji finansowej, gdyż jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Tymczasem na jej utrzymaniu pozostaje małoletnia córka lat 8, na którą przyznano alimenty w kwocie 500,00 zł. W tej sytuacji skarżąca podejmuje się prac dorywczych, za które uzyskuje dochody rzędu 700,00 zł do 800,00 zł, albowiem ponoszone wydatki to kwota od 1.250,00 zł do 1.300,00 zł. Obejmuje ona opłaty za energię elektryczną (200,00 zł), gaz (100,00 zł), internet (50,00 zł), mieszkanie (200,00 zł), żywność (500,00 zł), leki (od 50,00 zł do 100,00 zł), środki czystości (100,00 zł) oraz telefon (50,00 zł). W uzupełnieniu powyższych danych do akt sprawy przedłożono kserokopie następujących dokumentów źródłowych: - decyzję Starosty L. z dnia [...] r. o uznaniu skarżącej za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku; - wyrok Sądu Okręgowego w R. z dnia [...] r., na mocy którego małżeństwo skarżącej zostało rozwiązane, a na małoletnią córkę przyznano alimenty w kwocie 500,00 zł; - zeznanie podatkowe PIT-36L za 2016 r., gdzie wykazano przychód z prowadzonej działalności rzędu 273.800,00 zł, koszty jego uzyskania w kwocie 74.791,09 zł oraz dochód w wysokości 199.008,91 zł; - wydruk z CEIDG, gdzie wskazano datę zaprzestania wykonywania prowadzonej przez skarżącą działalności; - zaświadczenie z ZUS potwierdzające, iż W. L.-N. nie figuruje w systemie jako osoba zgłoszona do ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej; - decyzję z dnia [...] r., na mocy której przyznano skarżącej świadczenie wychowawcze na córkę w kwocie 500,00 zł. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.) prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje - stosownie do treści art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznaje się je takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Użyte w cytowanym wyżej przepisie pojęcie "wykazać" należy rozumieć jako udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić. Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, która powinna wyjaśnić w sposób nie budzący żadnych wątpliwości swoją sytuację finansową i możliwości płatnicze. Instytucja prawa pomocy ma bowiem charakter wyjątkowy dlatego też może być stosowana jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Tylko bowiem w takim przypadku istnieją racjonalne powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 478/04, LEX nr 393645). Dokonana w tym kontekście analiza stanu rodzinnego i majątkowego wnioskodawcy przemawia za uwzględnieniem zgłoszonego żądania. Zasadność złożonego wniosku rozpatruje się bowiem w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej strony z uwzględnieniem wysokości środków, którymi dysponuje po uiszczeniu niezbędnych wydatków związanych z utrzymaniem. Ponieważ należny w rozpoznawanej sprawie wpis sądowy wynosi 2.000,00 zł, a skarżąca jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku (vide: zaświadczenie z dnia [...] r. wystawione w tym przedmiocie), której jedynym źródłem utrzymania są alimenty przyznane na małoletnią córkę Klarę rzędu 500,00 zł (vide: wyrok Sądu Okręgowego w R. z dnia [...] r.), a nadto otrzymywane od [...] r. świadczenie wychowawcze w tej samej kwocie, gdyż uzyskiwane wcześniej z tytułu prac dorywczych dochody wynosiły od 700,00 zł do 800,00 zł (vide: rubryka nr 10 formularza), przyjąć należało, że złożony wniosek zasługuje na uwzględnienie. Wprawdzie ponoszone z tytułu koniecznego utrzymania wydatki nie zostały należycie udokumentowane, niemniej jednak z uwagi na fakt, iż skarżąca zamieszkuje w domu należącym do matki, gdzie zajmuje jeden pokój (vide: odpowiedź na wezwanie z dnia [...] r.) nie sposób uznać jakoby kwoty wynikające z rachunków, które przedłożyła były w całości przez skarżącą regulowane. Tym bardziej, że te różnią się od kwot wymienionych w treści formularza, co oznacza, że w ich opłacaniu skarżąca partycypuje w określonej części. Mając zatem na uwadze powyższe, w tym ponoszone dodatkowo na żywność, środki czystości, leki oraz edukację małoletniej córki wydatki, przyjąć należało, że uiszczenie należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego, a także innych mogących się pojawić w przyszłości opłat sądowych i wydatków rzeczywiście przekracza możliwości finansowe strony skarżącej. Dlatego też działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 oraz art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.