III SA/Gl 683/17

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 11 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w B. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty za wydobywanie kopaliny bez koncesji w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.

Wnioskiem z dnia [...] r. skarżąca Spółka domagała się zwolnienia z kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków). W uzasadnieniu powyższego podała, że zajmuje się zarówno realizacją projektów budowlanych, jak i robotami budowlanymi. Wprawdzie poza kapitałem zakładowym wynoszącym 6.000,00 zł, zadeklarowała jeszcze kapitał zapasowy rzędu 3.992,30 zł, natomiast wartość środków trwałych oszacowała na kwotę 180.214,04 zł (vide: rubryka nr 7 formularza). Niemniej jednak dalej wskazała, że w ostatnim roku obrotowym poniosła stratę rzędu 26.178,13 zł. Nie posiada zatem dostępnych środków pieniężnych koniecznych do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, albowiem stan jej rachunku bankowego na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił 1.151,81 zł. Kwota ta nie jest wystarczająca na partycypowanie w kosztach postępowania, albowiem zobowiązania Spółki wynoszą 117.336,22 zł (vide: wykaz zobowiązań na dzień [...] r.). Do wniosku dołączono kserokopie bilansów wraz z rachunkami zysków i strat na dzień [...] r. oraz [...] r. Ponieważ podane wyżej dane uznano za niewystarczające do uwzględnienia złożonego wniosku, pismem z dnia [...] r. wezwano skarżącą Spółkę do uwierzytelnienia dołączonych do wniosku dokumentów w postaci bilansu wraz z rachunkiem zysków i strat sporządzonego na dzień [...] r. oraz na dzień [...] r., a nadto nadesłania w terminie siedmiu dni informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego Spółki za 2016 r., zeznania podatkowego za 2016 r., ewidencji środków trwałych, raportów kasowych i wyciągów z rachunków bankowych, a także deklaracji VAT składanych od stycznia do lipca 2017 r. Wezwanie to doręczono pod wskazany adres [...] r. Do dnia dzisiejszego pozostało ono bez odpowiedzi. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.) osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym miejscu należy zauważyć, iż przywołany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 ustawy p.p.s.a.), zatem jego stosowanie może mieć miejsce jedynie w takich sytuacjach, kiedy uzasadnione jest zapewnienie stronie skarżącej będącej osobą prawną – prawa do sądu, o ile ta wykaże, tj. udowodni, przedstawi w sposób przekonujący, unaoczni (por. Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego dostępny w wersji elektronicznej na stronie http://sjp.pwn.pl), że nie ma wystarczających środków na poniesienie kosztów zainicjowanego postępowania. Rozstrzygnięcie złożonego wniosku zależy więc od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione (por. J.P.Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, W-wa 2004 r., str. 319). Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżąca Spółka do dnia dzisiejszego nie wykonała wezwania z dnia [...] r. to jest nie przedłożyła informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego za 2016 r. Dodatkowo nie nadesłała zeznania podatkowego za ten okres oraz ewidencji środków trwałych, raportów kasowych, wyciągów z rachunków bankowych oraz deklaracji VAT choć mają one istotne znaczenie w sprawie. Wprawdzie do wniosku dołączyła nieuwierzytelnioną za zgodność z oryginałem kserokopię bilansu wraz z rachunkiem zysków i strat Spółki sporządzoną na dzień [...] r. i na dzień [...] r., niemniej jednak dokumenty te nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Należy bowiem zauważyć, że brak uwierzytelnionej kserokopii tego dokumentu spowodował, że ten należało oceniać w świetle całego materiału dowodowego (por. wyrok NSA z 21 sierpnia 2012 r. sygn. akt II GSK 1016/11, wyrok WSA z 6 października 2010 r. sygn. akt II OSK 1508/09, wyrok WSA z 31 stycznia 2014 r. sygn. akt I SA/Kr 1821/13, publik. na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl), a ten jak wskazano wyżej nie był kompletny. Sprawozdanie finansowe Spółki obejmuje bowiem nie tylko bilans wraz z rachunkiem zysków i strat ale również informację dodatkową, która nie została do akt dołączona. Podobnie jak raporty kasowe i wyciągi z rachunków bankowych Spółki. W tej sytuacji w ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym należało powtórzyć, że prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń, gdyż to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku (vide: postanowienia NSA z dnia 15 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 258/06 oraz z dnia 31 marca 2005 r. sygn. akt I FZ 63/05 publik. na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). To z kolei oznacza, że dopóki skarżąca Spółka nie nadeśle wszystkich żądanych dokumentów źródłowych jej wniosek nie będzie zasługiwał na uwzględnienie. Treść art. 255 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia bowiem wątpliwości co do tego, że odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam wnioskodawca. Dlatego też jego bierność w tym zakresie postrzegana jest jako nienależyte wykazanie przewidzianej w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przesłanki przyznania prawa pomocy (vide: postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, LEX nr 1405507). Tym bardziej, że od początku bieżącego roku Spółka nie poniosła straty tylko wypracowała dochód rzędu 19.237,14 zł. Powyższy stanowił nadwyżkę wypracowanego przychodu ze sprzedaży produktów, towarów i materiałów 519.558,15 zł oraz przychodów operacyjnych w kwocie 4.101,27 zł nad kosztami ich uzyskania, które kształtowały się na poziomie 504.422,28 zł. Wprawdzie jak ustalono z przedłożonego bilansu na dzień [...] r. wartość aktywów trwałych w porównaniu do 2016 r. jest mniejsza, a dotyczy to zarówno środków trwałych jak i środków transportu. Z uwagi jednak na to, że informacja dodatkowa do sprawozdania finansowego za 2016 r. nie została do akt przedłożona nie można było ustalić czy nastąpiła ich sprzedaż czy też doszło np. do ich zajęcia w toku ewentualnego postępowania egzekucyjnego. Co istotne zobowiązania długoterminowe w bilansie sporządzonym na dzień [...] r. nie zostały już wykazane, natomiast zobowiązania krótkoterminowe uległy zmniejszeniu, a zatem można domniemywać, że nastąpiła ich spłata. Podobnie wykazana w 2016 r. strata jako nadwyżka wydatków nad uzyskanym przychodem, które nie wpłynęły w negatywny sposób na kapitał zapasowy nie mogła stanowić o przyznaniu prawa pomocy w zakresie odpowiadającym żądaniu wnioskodawcy, skoro w doktrynie utrwalony został pogląd, zgodnie z którym spłata zobowiązań cywilnoprawnych nie korzysta z pierwszeństwa przed zobowiązaniami należnymi Skarbowi Państwa z tytułu należnych w sprawie kosztów sądowych. Te bowiem zalicza się do normalnych kosztów prowadzonej działalności gospodarczej, a dochodzenie roszczeń na drodze sądowej - jako element tej działalności - wymaga na równi z koniecznością zapewnienia środków na bieżącą działalność, także zapewnienia środków na ich dochodzenie (por. M. Kowalska, A. Malmuk-Cieplak, Stosowanie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Przegląd Sądowy 2006/9/44). Dlatego też na podstawie art. 258 § 2 pkt 7, art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.