III SA/Gl 642/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Protokolant St. sekr. sąd. Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi P.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 19 czerwca 2023 r. nr SKO.PSW/41.5/2775/2023/13151 w przedmiocie odmowy przyznania refundacji podatku VAT za dostarczone paliwo gazowe uchyla zaskarżoną decyzję.

Zaskarżoną decyzją z 19 czerwca 2023 r. Nr SKO.PSW/41.5/2775/2023/ 13151 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: SKO, organ odwoławczy), po rozpatrzeniu odwołania P. K. (dalej: Strona, Skarżący) od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta G. przez Zastępcę Kierownika Działu Świadczeń Ośrodka Pomocy Społecznej w G. (dalej: OPS) nr [...] z 24 kwietnia 2023 r. o odmowie przyznania prawa do refundacji podatku VAT, o którym mowa w ustawie o szczególnej ochronie niektórych odbiorców paliw gazowych w 2023 r. w związku z sytuacją na rynku gazu - postanowiło utrzymać w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie. W podstawie prawnej SKO wskazało na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 poz. 775 ze zm.; dalej K.p.a.) oraz art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 570). W uzasadnieniu przedstawiło stan faktyczny i argumentacje prawną. Podkreśliło, że OPS decyzją z 24 kwietnia 2023 r. odmówił wnioskowanego przez Stronę prawa do refundacji podatku VAT. Wskazał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania ustalono, że w centralnej ewidencji emisyjności budynków (CEEB) w dniu 30 stycznia 2023 r. dokonano wpisu urządzeń grzewczych zasilanych paliwami gazowymi, o których mowa w art. 3 pkt 3a ustawy - Prawo energetyczne. Wcześniej, 21 lutego 2022 r. dokonano wpisu w formie pieca kaflowego na paliwo stałe, kotła na paliwo stałe, ogrzewanie elektryczne/bojler elektryczny. Zgodnie z pismem z ZBM II TBS z 8 marca 2023r., lokal przy ul. [...] w G. ogrzewany jest paliwem gazowym. Pierwotna deklaracja CEEB została złożona błędnie 21 lutego 2022 r., natomiast skorygowana została w styczniu 2023 r. Tym samym w ocenie organu I instancji źródło ciepła zasilane gazem nie zostało wpisane/zgłoszone do CEEB w terminie do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 15 grudnia 2022 r. o szczególnej ochronie niektórych odbiorców paliw gazowych w 2023 r. w związku z sytuacją na rynku gazu (Dz. U z 2022 r. poz. 2687; dalej ustawa), tj. do dnia 21 grudnia 2022 r. Od tej decyzji, w terminie ustawowym, odwołanie wniosła Strona kwestionując jej zasadność. Wskazała, że brak prawidłowego wpisu do CEEB nastąpił z powodu rażącego zaniedbania właściciela lokalu tj. ZBM II TBS G. Rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym SKO nie uwzględniło zarzutów Strony i zaskarżoną decyzją utrzymało w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie. Cytując uregulowania w/w ustawy dotyczące ustalenia prawa do wnioskowanej refundacji SKO wyjaśniło, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek strony z 9 lutego 2023 r. Z akt sprawy wynika, że deklaracja dotycząca źródeł ciepła i źródeł spalania na budynek przy ul. [...] w G. została złożona do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków w terminie 21 lutego 2022 r. ale dotyczyła ona źródła ogrzewania w formie pieca kaflowego na paliwo stałe, kotła na paliwo stałe, ogrzewanie elektryczne/bojler elektryczny. Deklaracja korygująca do CEEB została złożona 30 stycznia 2023 r. i wskazywała ona na źródło ogrzewania takie jak: kocioł gazowy/bojler gazowy/podgrzewacz gazowy przepływowy/kominek gazowy. W aktach sprawy brak jest zatem wpisu, który zostałby dokonany w terminie do dnia 21 grudnia 2022 r. Dalej powołując się na przepisy ustawy SKO podkreśliło, że ustawodawca w treści art. 18 pkt 1 wiąże skutki prawne z datą dokonania wpisu lub zgłoszenia głównego źródła ogrzewania do centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia wejścia w życie ustawy, albo po tym dniu - w przypadku głównego źródła ogrzewania wpisanego lub zgłoszonego po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy, to zgłoszenie to (wpis) powinno zostać dokonane w terminie do dnia 21 grudnia 2022 r. Dopiero po spełnieniu tego warunku strona może ubiegać się o prawo do refundacji podatku VAT za gaz. Kwestionując prawidłowość powyższej decyzji ostatecznej Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W odpowiedzi na skargę, SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U z 2023 r., poz. 1634; dalej p.p.s.a.) Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kpa lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. Nadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1). Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem rozstrzygnięcie w tej sprawie nastąpiło z naruszeniem przepisów prawa procesowego i w konsekwencji materialnego. W przedmiotowej sprawie spór sprowadza się do zasadności odmowy skarżącej wnioskowanej refundacji i ustalenia faktycznie spełnionych przesłanek warunkujących jej przyznawanie. Wskazać należy, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 15 grudnia 2022 r. o szczególnej ochronie niektórych odbiorców paliw gazowych w 2023 roku w związku z sytuacją na rynku gazu. Powołana ustawa reguluje zasady i tryb przyznawania i wypłacania refundacji podatku VAT za dostarczone paliwa gazowe w 2023 roku. Stosownie do art. 18 ust. 1 pkt 1-2 tej ustawy w przypadku gdy odbiorca paliw gazowych w gospodarstwie domowym, o którym mowa w art. 62b ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy - Prawo energetyczne: 1) wykorzystuje jako główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego urządzenia grzewcze zasilane paliwami gazowymi, o których mowa w art. 3 pkt 3a ustawy - Prawo energetyczne, wpisany lub zgłoszony do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia wejścia w życie ustawy, albo po tym dniu - w przypadku głównego źródła ogrzewania wpisanego lub zgłoszonego po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy; 2) jest osobą w gospodarstwie domowym jednoosobowym, w którym wysokość przeciętnego miesięcznego dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615, 1265 i 2140) nie przekracza kwoty 2100 zł, lub osobą w gospodarstwie domowym wieloosobowym, w którym wysokość przeciętnego miesięcznego dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych nie przekracza kwoty 1500 zł na osobę - przysługuje mu refundacja kwoty odpowiadającej podatkowi VAT wynikającej z opłaconej faktury i informacji, o których mowa w art. 18a, dokumentujących dostarczenie paliw gazowych od dnia 1 stycznia 2023 roku do dnia 31 grudnia 2023 roku do tego odbiorcy paliw gazowych, zwana dalej "refundacją podatku VAT". Wniosek o refundację podatku VAT składa się na piśmie lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej wójtowi, burmistrzowi albo prezydentowi miasta, w gminie właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej wniosek, nie później niż do dnia 29 lutego 2024 roku, lub w terminie 30 dni od dnia otrzymania faktury dokumentującej dostarczenie paliw gazowych (art. 19 ust. 1-2 powołanej ustawy). Wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje weryfikacji wniosku w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania gospodarstwa domowego w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (art. 20 ust. 2 powołanej ustawy). Przy czym weryfikacja zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania gospodarstwa domowego w centralnej ewidencji emisyjności budynków oraz wysokości przeciętnego miesięcznego dochodu, dokonuje się jednorazowo przy złożeniu pierwszego wniosku o refundację podatku VAT (art. 20 ust. 4 pkt 1-2 ustawy). Przyznanie refundacji podatku VAT nie wymaga wydania decyzji. Odmowa przyznania refundacji podatku VAT, uchylenie lub zmiana wysokości refundacji podatku VAT oraz rozstrzygnięcie w sprawie nienależnie pobranej refundacji podatku VAT wymagają wydania decyzji (art. 20 ust. 5 ustawy). W sprawach refundacji podatku VAT nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 21 ust. 3 ustawy). Skoro więc ustawodawca uznał, że odmowa przyznania refundacji podatku VAT wymaga działania w formie decyzji administracyjnej, to tym samym zaktualizował ustanowiony w art. 21 ust. 3 ustawy nakaz bezpośredniego stosowania przepisów ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (K.p.a.). Przyjmuje się, że decyzja administracyjna to jednostronna czynność (oświadczenie woli) z zakresu prawa administracyjnego (A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2023, art. 104). Przypomnieć więc należy, że organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, co poprzedza postępowanie prowadzone przed tymi organami w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych (art. 104 § 1 w związku z art. 1 pkt 1 K.p.a.). Dodać zatem należy, że decyzja administracyjna, jako jednostronna czynność prawna organu administracji publicznej ma być wynikiem realizacji obowiązków procesowych, do których należą miedzy innymi dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz załatwienie sprawy, mające na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.), a także wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.). Ustalenia faktyczne mają być wynikiem oceny przeprowadzonej na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 107 § 3 w związku z art. 80 K.p.a.). Przy czym fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu, lecz wystarczające jest ich zakomunikowanie stronie ( art. 77 § 4 K.p.a.). Natomiast analiza dokumentów załączonych do skargi oraz pismo ZBM znajdujące się w aktach doprowadziło Sąd do przekonania, że decyzje organów obu instancji zostały wydane z ewidentnym naruszeniem powołanych powyżej reguł procesowych właściwych dla załatwienia sprawy administracyjnej w formie decyzji, co poprzedza przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego. Organy obu instancji w sposób nieuprawniony ograniczyły zakres postępowania wyjaśniającego do weryfikacji deklaracji złożonej do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB) oraz weryfikacji wysokości przeciętnego miesięcznego dochodu w gospodarstwie domowym. Tymczasem taki zakres "wyjaśnienia sprawy" dotyczącej refundacji podatku VAT wiązać należy z przypadkiem uwzględnienia wniosku. Do przyznania refundacji podatku VAT nie jest wymagane wydanie decyzji, lecz wójt, burmistrz lub prezydent miasta przesyła wnioskodawcy informację o przyznaniu refundacji. Stąd w przypadku przyznania refundacji podatku VAT dla załatwienia sprawy administracyjnej wystarczająca jest tylko weryfikacja wniosku obwarowana odpowiedzialnością karną za składanie fałszywych oświadczeń (art. 20 ust. 6 w związku z art. 21 ust. 4 ustawy). Natomiast w niniejszej sprawie analiza zgromadzonych dokumentów, jak też okoliczności podnoszonych przez Skarżącego wskazują, że pierwotna deklaracja ZBM z 21 lutego 2022r. dotyczyła lokali mieszkalnych w budynku przy ul. [...] wykazując w nich funkcjonowanie 3 różnych, zainstalowanych w poszczególnych mieszkaniach źródeł ciepła. Następna deklaracja z 31 stycznia 2023r. podawała już wyłącznie źródła gazowe we wszystkich lokalach. Poza tym w aktach znajduje się protokół z 20 czerwca 2022r. odbioru montażu wewnętrznej instalacji centralnego ogrzewania w lokalu nr [...] przy ul. [...]. Jednakże analiza zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że organy podejmujące rozstrzygnięcie zupełnie pominęły te podstawowe dokumenty. SKO zaniechało wyjaśnienia sprawy w zakresie podnoszonym w odwołaniu oraz pominęło fakt istnienia obu deklaracji w kontekście w/w protokołu montażu kotła gazowego. W tym bowiem kontekście uznać należało, że pierwotna deklaracja nie była błędna bo odzwierciedlała stan źródeł ciepła na luty 2022r., a druga deklaracja miała charakter aktualizacyjny wobec wykonanej modernizacji systemu grzewczego w budynku przez ZBM. Tym samym przedwczesne było twierdzenie przez SKO o niedopełnieniu ustawowego terminu 21 grudnia 2022r. na złożenie spornej deklaracji skoro organy nie zbadały daty zakończenia procesu instalowania nowych źródeł ciepła w budynku i całościowego oddania instalacji do użytku lokatorów. Okoliczność ta ma decydujące znaczenie dla oceny spełnienia ustawowych przesłanek do przyznania świadczenia w przypadku głównego źródła ogrzewania wpisanego lub zgłoszonego po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków. W tym stanie rzeczy uznać należało, że kwestionowana skargą decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i § 4, art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a. w związku z art. 18 pkt 1, art. 20 ust. 5 zdanie drugie oraz art. 21 ust. 3 ustawy o szczególnej ochronie niektórych odbiorców paliw gazowych w 2023 roku w związku z sytuacją na rynku gazu. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy SKO obowiązane jest uwzględnić przedstawioną powyżej wykładnię przepisów prawa. Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a., Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. ----------------------- 6