III SA/Gl 596/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędzia WSA Beata Machcińska (spr.), Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2026 r. sprawy ze skargi B. R. (R.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 18 kwietnia 2025 r. nr SKO.K/41.3/295/2025/4308/EŚ w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu naruszenia obowiązku złożenia wniosku o rejestrację pojazdu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia 20 lutego 2025 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz skarżącego 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Przedmiotem skargi B.R. (dalej: skarżący) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej: organ odwoławczy, SKO) z dnia 18 kwietnia 2025 r. nr SKO.K/41.3/295/2025/4308/EŚ, utrzymująca w mocy decyzję Prezydent Miasta P. (dalej również jako organ I instancji) z dnia 20 lutego 2025r. nr [...] nakładająca na skarżącego karę pieniężną w wysokości 500 zł z tytułu niezłożenia wniosku o rejestrację samochodu osobowego marki MINI Clubman Cooper o numerze VIN: [...] oraz numerze rejestracyjnym [...], w terminie 30 dni od dnia jego nabycia. Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: 1. Skarżący 3 stycznia 2025 r. nabył pojazd marki MINI Clubman Cooper. Wniosek o jego rejestrację złożył w Wydziale Komunikacji Urzędu Miasta P. 3 lutego 2025 r. 2. Prezydent Miasta P. stwierdził, że przedmiotowy wniosek został złożony z uchybieniem ustawowego 30-dniowego terminu i decyzją z dnia 20 lutego 2025 r. nr [...] nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 500 zł za niedopełnienie obowiązku złożenia wniosku o rejestrację pojazdu w terminie. Jako podstawę materialnoprawną wskazał art. 140mb ust. 1 i 7 w zw. z art. 73aa ust. 1 pkt 1 oraz art. 140n ust. 1,2,3,5 i 6 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1251, dalej: p.r.d.). 3. Skarżący we wniesionym odwołaniu podniósł, że trzydziesty dzień ustawowego terminu wypadał w niedzielę 2 lutego 2025 r. i był dniem wolnym od pracy, zatem zgodnie z art. 57 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 572, dalej: k.p.a.) termin na zgłoszenie nabycia pojazdu uległ przedłużeniu i upływał następnego dnia po dniu wolnym od pracy tj. 3 lutego 2025 r. Oznacza to, że skarżący uczynił zadość ciążącemu nie nim obowiązkowi i we właściwym terminie zgłosił fakt nabycia pojazdu. 4. Zaskarżoną decyzją z 18 kwietnia 2025 r. SKO utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P.. Organ odwoławczy, tak jak i organ I instancji, stwierdził, że skarżący nie dotrzymał 30-dniowego terminu na złożenie wniosku o rejestrację pojazdu nabytego 3 stycznia 2025 r. Uzasadniając motywy rozstrzygnięcia, organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 73aa ust. 1 pkt 1 p.r.d. właściciel pojazdu jest obowiązany złożyć wniosek o jego rejestrację w terminie 30 dni od dnia nabycia pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Niewykonanie tego obowiązku w terminie podlega administracyjnej karze pieniężnej. Wysokość kary określa art. 140mb ust. 1 p.r.d., zgodnie z którym niezłożenie wniosku o rejestrację pojazdu w terminie, o którym mowa w art. 73aa ust. 1 p.r.d., sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 500 zł. Kara ta nakładana jest w drodze decyzji administracyjnej przez starostę i stanowią dochód powiatu (art. 140n ust. 1-3 p.r.d.). Do kar tych nie stosuje się przepisów art. 189d-189f (art. 140n ust. 6 p.r.d.). Organ odwoławczy zwrócił jednocześnie uwagę, że decyzje o nałożeniu kary należą do kategorii aktów związanych, czyli takich, w których organ w określonym stanie faktycznym musi wydać decyzję o określonej treści. Wysokość kary została sztywno określona w przepisach prawa, a z uwagi na treść art. 140n ust. 6 p.r.d. do wskazanych kar pieniężnych nie znajdują zastosowania przepisy o możliwości odstąpienia od nałożenia kary. Zdaniem SKO w rozpatrywanej sprawie wystąpiła przesłanka nałożenia na skarżącego kary pieniężnej z tytułu niewykonania w terminie obowiązku wskazanego w art. 73aa ust. 1 pkt 1 p.r.d. skarżący złożył bowiem wniosek o rejestrację pojazdu jeden dzień po upływie ustawowego terminu, a to zgodnie z art. 140 mb i 140n obligowało organ do nałożenia na właściciela pojazdu kary pieniężną w wysokości 500 zł. Odnosząc się natomiast do zarzutów zawartych w odwołaniu, SKO wskazało, że termin 30 dni na złożenie wniosku o rejestrację pojazdu wskazany w art. 73aa ust. 1 pkt 1 p.r.d. jest terminem materialnoprawnym i nie stosuje się do niego art. 57 § 4 k.p.a., zgodnie z którym jeżeli koniec terminu do wykonania czynności przypada na dzień uznany ustawowo za wolny od pracy lub na sobotę, termin upływa następnego dnia, który nie jest dniem wolnym od pracy ani sobotą. Przepis art. 57 § 4 k.p.a. dotyczy terminów procesowych. Natomiast w przypadku terminów materialnoprawnych co do zasady przepisy prawa nie przewidują możliwości ich przywrócenia bądź przedłużenia, może się to zdarzyć tylko wyjątkowo i jedynie wówczas, gdy taką możliwość przewidują przepisy określające dany termin. Niezachowanie zatem przez skarżącego wskazanego w art. 73aa ust. 1 pkt 1 p.r.d. terminu na złożenie wniosku o rejestrację pojazdu do dnia 2 lutego 2025 r. w świetle przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym wywołuje dla strony negatywny skutek wynikający z obowiązku wszczęcia i przeprowadzenia przez organ z urzędu postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej. Organ odwoławczy wyjaśnił także, że z uwagi na związany charakter decyzji w sprawie nałożenia kary na podstawie art. 73aa ust. 1 pkt 1 p.r.d. nie mógł uwzględnić odwołania i odstąpić od nałożenia kary. 4. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, jak również zasądzenia od organu kosztów postępowania. Nie kwestionując ustaleń faktycznych, skarżący zarzucił organowi zarzucił błędną wykładnię art. 57 § 4 k.p.a. Następnie odwołując się do orzecznictwa sądowoadministracyjnego wskazał, że wbrew stanowisku wyrażonemu w zaskarżonej decyzji, przepis ten znajduje zastosowanie również do terminów materialnych w sytuacji, gdy obowiązek może być zrealizowany wyłącznie przez złożenie dokumentów w urzędzie. Skarżący zwrócił ponadto uwagę, że zaskarżona decyzja narusza zasadę proporcjonalności i zaufania obywatela do organów administracji, gdyż dochowanie terminu było niemożliwe ze względu na zamknięcie urzędu 2 lutego 2025 r. (niedziela). 5. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skargę okazała się zasadna. Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: "p.p.s.a."), stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a). Przy czym, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja SKO utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji, którą nałożono na skarżącego karę pieniężną w związku z niedopełnieniem przez niego obowiązku złożenia wniosku o rejestrację pojazdu w terminie 30 dni od daty jego nabycia. W sprawie bezspornym jest, że skarżący nabył pojazd marki MINI Clubman Cooper, a wniosek o jego rejestrację złożył w Wydziale Komunikacji Urzędu Miasta P. 3 lutego 2025 r. Zgodnie z art. 73aa ust. 1 p.r.d. właściciel pojazdu jest obowiązany złożyć wniosek o jego rejestrację w terminie 30 dni od dnia nabycia pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Z kolei, w myśl art. 140mb ust. 1 p.r.d., kto będąc właścicielem pojazdu obowiązanym do złożenia wniosku o rejestrację pojazdu w terminie, o którym mowa w art. 73aa ust. 1 albo 2, nie złoży tego wniosku w terminie, podlega karze pieniężnej w wysokości 500 zł. Zgodnie z art. 140n ust. 1 p.r.d. kary pieniężne, w sprawach określonych w art. 140ma i art. 140mb, są nakładane w drodze decyzji administracyjnej. Dodatkowo w myśl art. 140n ust. 6 p.r.d. do kar pieniężnych, o których mowa w art. 140ma i art. 140mb, przepisów art. 189d-189f k.p.a. nie stosuje się. A contrario więc, do kar pieniężnych mają odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.a., a w tym przepis art. 57 § 4 k.p.a. Zatem do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, a w tym zasady dotyczące liczenia terminów. Sąd nie podziela poglądu organu, że termin ten ma charakter materialnoprawny. Terminem materialnym jest okres, w którym może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki w ramach administracyjnoprawnego stosunku materialnego. Terminem procesowym jest okres do dokonania czynności procesowej zarówno przez organ prowadzący postępowanie, jak i inne podmioty uczestniczące w postępowaniu (zob. B. Adamiak (w) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks..., 2017, s. 353-354). O charakterze terminu nie decyduje okoliczność, w jakim akcie prawnym został umiejscowiony (...). Nie decyduje o tym także długość terminu; decydujące znaczenie ma rodzaj uprawnienia realizowanego w terminie wskazanym przez ustawodawcę. Rozróżnienia terminu należy więc dokonywać z uwagi na sferę prawną, w której realizują się skutki prawne powiązane z tym terminem. "Jeżeli termin (jego niezachowanie) ma wpływ na sytuację materialnoprawną podmiotu, którego dotyczy, przez to, że np. powoduje wygaśnięcie lub ograniczenie jego praw lub obowiązków o charakterze materialnoprawnym, to mamy do czynienia z terminem materialnym. Z kolei, terminy procesowe są terminami dotyczącymi czynności procesowych, podejmowanych przez podmioty postępowania administracyjnego (sądowego), w celu wywołania określonych skutków dla tego postępowania (procesu)" (por. uchwała NSA (7) z 29 października 2012 r., II GPS 3/12, LEX nr 1222967). Należy więc podkreślić, że upływ terminu materialnego wywołuje nieodwracalne skutki, najczęściej prowadzi do wygaśnięcia prawa. W tym natomiast przypadku uchybienie terminu nie pozbawia nabywcy pojazdu prawa do rejestracji, natomiast ustawodawca przewidział środek dyscyplinujący do przestrzegania tego terminu w postaci właśnie kary pieniężnej. Kwestia ta nie została samodzielnie uregulowana w p.r.d., a zatem w braku szczególnej, odmiennej regulacji, przy liczeniu biegu trzydziestodniowego terminu z art. 73aa ust. 1 p.r.d. ma zastosowanie przepis art. 57 § 4 k.p.a. przewidujący, że do terminu nie wlicza się ustawowo wolnego od pracy, jeżeli wypada on w ostatnim dniu terminu. Takie rozwiązanie jest przyjęte nie tylko w art. 57 § 4 k.p.a. a także w art. 115 Kodeksu cywilnego dla liczenia terminów z prawa materialnego oraz - odpowiednio w Kodeksie postępowania cywilnego (art. 165 § 1). Nie może mieć miejsca sytuacja, w której nabywca pojazdu z uwagi na dni wolne od pracy, które czasem kumulują się z różnymi dniami świątecznymi jest faktycznie pozbawiony możliwości dopełnienia koniecznych urzędowych formalności w terminie 30 dni (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia z dnia 2 lipca 2025 r., sygn. akt III SA/Gl 643/24). W ocenie Sądu organy nieprawidłowo zastosowały w sprawie przepis art. 140mb ust. 1 p.r.d., w wyniku czego nałożono na skarżącego karę pieniężną w wysokości 500 zł z tytułu uchybienia terminu określonego w art. 73aa. ust. 1 p.r.d. do złożenia wniosku o rejestrację pojazdu. Skarżący zachował termin do złożenia wniosku, bowiem uczynił to w pierwszym dniu po dniu wolnym od pracy na który przypadał upływ 30 dniowego terminu do dokonania tej czynności. Wykładnia art. 57 § 4 k.p.a., jaką przyjął organ stwierdzając, że przepis ten znajduje zastosowanie wyłącznie do przepisów procesowych, w praktyce powodowałby bezpodstawne skrócenie terminów do dokonania czynności nawet o kilka dni. Przepis ten bowiem stanowi, że jeżeli koniec terminu do wykonania czynności przypada na dzień uznany ustawowo za wolny od pracy lub na sobotę, termin upływa następnego dnia, który nie jest dniem wolnym od pracy ani sobotą. Reasumując, skoro w rozpoznawanej sprawie, termin do złożenia wniosku o rejestrację pojazdu upływał w niedzielę 2 lutego 2025 r., to złożenie tego w wniosku w pierwszym dniu powszednim następującym po tym dniu, tj. w poniedziałek 3 lutego 2025 r. nastąpiło bez uchybienia terminowi i ta ocena jest dla organu wiążąca. Mając na uwadze powyższe, Sąd, na podstawie art. 145 § pkt 1 lit. a i c) p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a., uchylił decyzje obu instancji. Na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a. Sąd zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania (100 zł).