III SA/Gl 552/17

Starszy referendarz w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 16 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. H. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...], [...], [...] w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie z kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.

Wnioskiem z 27 kwietnia 2017 r. skarżący reprezentowany przez fachowego pełnomocnika procesowego domagał się zwolnienia z kosztów sądowych. W uzasadnieniu powyższego podał, że jest ojcem dwóch małoletnich córek, które pozostają na utrzymaniu byłej żony. Ponieważ od 30 sierpnia 2016 r. przebywa w Zakładzie Karnym w R., nie osiąga żadnych dochodów. Nie może też podjąć jakichkolwiek czynności w celu zgromadzenia stosownych środków pieniężnych na opłacenie należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego. Posiada wprawdzie 100% udziałów w Sp. z o.o. A, 50% udziałów w Sp. z o.o. B, 4% udziałów w klubie piłkarskim C oraz 100% udziałów w s.c. D. Te jednak nie mają wartości rynkowej. Dodatkowo w piśmie z dnia 14 lipca 2017 r. pełnomocnik wyjaśnił, że odnośnie Sp. z o.o. A, której głównym udziałowcem jest skarżący Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 13 stycznia 2016 r. o sygn. akt III SA/Gl 1342/14 wydał postanowienie o zwolnieniu jej z kosztów sądowych. Z dokumentacji, którą dołączono do tego postępowania wynikało, że Spółka nie posiada wartości rynkowej. W przypadku pozostałych trzech Spółek przedstawienie stosownej dokumentacji źródłowej z przyczyn niezależnych od skarżącego, pobyt w zakładzie karnym, nie jest możliwe. Jednakże organom ścigania znany jest fakt posiadania przez skarżącego w/w udziałów i gdyby miały one określoną wartość rynkową wówczas zostałyby zajęte przez Prokuraturę Okręgową w R. na poczet zabezpieczenia roszczeń w sprawie karnej i karnej skarbowej prowadzonej przeciwko skarżącemu. Ponadto przy piśmie z dnia 28 lipca 2017 r. pełnomocnik przedłożył zaświadczenie z Zakładu Karnego w R., z którego ustalono, że osadzony nie jest zatrudniony przy pracach odpłatnych. Posiada jednak środki pieniężne do własnej dyspozycji, które wynoszą 18.810,40 zł i 989,06 zł (tzw. akumulacja na podstawie art. 126 § 1 Kodeksu karnego wykonawczego). Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."). Stosownie do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 cyt. ustawy), następuje gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy w tym miejscu zauważyć, że przez uszczerbek, o którym mowa wyżej, rozumie się zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie może ona zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym może być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Tylko bowiem w takim przypadku istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 478/04, Lex nr 393645). Ponieważ w rozpoznawanej sprawie skarżący, mimo osadzenia w Zakładzie Karnym w R., gdzie nie jest zatrudniony przy pracach odpłatnych, posiada do własnej dyspozycji kwotę 18.810,40 zł plus 989,06 zł jako tzw. akumulacja, o której mowa w art. 126 § 1 Kodeksu karnego wykonawczego, które to środki w treści urzędowego formularza nie zostały podane, a które w ocenie rozpoznającego wniosek są w zupełności wystarczające do uiszczenia należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego w kwocie 500,00 zł, a także innych mogących się pojawić w przyszłości opłat sądowych i wydatków, złożony wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Nie można również tracić z pola widzenia faktu, że skarżący posiada udziały w czterech Spółkach, których wartość, poza Spółką z o.o. A zwolnioną z kosztów sądowych na mocy postanowienia z dnia 13 stycznia 2016 r. sygn. akt III SA/Gl 1342/14, nie została do dnia dzisiejszego w żaden sposób podana, choć użyte w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. pojęcie "wykazać" oznacza udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić. Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie, albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257). Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów, w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że wnioskodawca nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Tymczasem poza nadesłanym zaświadczeniem z Zakładu Karnego i odesłaniem do lektury dokumentów znajdujących się w aktach o sygn. III SA/Gl 1342/14 odnoszących się do Sp. z o.o. A, pełnomocnik skarżącego nie uczynił nic aby wykazać, że rzeczywiście posiadane przez jego mocodawcę udziały (vide: rubryka nr 7.2.2. formularza) nie przedstawiają żadnej wartości rynkowej. Wprawdzie w piśmie z dnia 14 lipca 2017 r. poinformował, że skarżący jest osobą osadzoną w Zakładzie Karnym w R., co utrudnia zgromadzenie wskazanego w wezwaniu z dnia 27 czerwca 2017 r. materiału źródłowego, niemniej jednak powyższe nie może być uznane za wystarczające w sytuacji, gdy reprezentowany jest przez fachowego pełnomocnika procesowego. Dlatego też na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.