III SA/Gl 523/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Asesor WSA Adam Pawlyta (spr.), Protokolant Nikola Bartosik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi I. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 21 marca 2025 r. nr BP.501.1310.2024.2408.GD11 w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę.

Zaskarżoną decyzją z 21 marca 2025 r. nr BP.501.1310.2024.2408.GD11, Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: organ odwoławczy; GITD), na skutek rozpatrzenia odwołania I.K. (I.K.; dalej: strona; skarżący), utrzymało w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Drogowego (dalej: organ pierwszej instancji; [...]WID) z 14 maja 2024 r. nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 500 zł. Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie sprawy. Dnia 07 lutego 2024 r. ok. godz. 12:00 w S. na pętli autobusowej przy Dworcu [...] przy ul. [...] zatrzymano do kontroli autobus marki Solaris o nr rej. [...] (nr VIN; [...]) wykonujący krajowy transport drogowy w zakresie przewozu osób - komunikacja miejska linia nr [...] na obszarze miasta S. (K. - [...]). Pojazdem kierował P.L. Przewóz realizowano na podstawie wypisu nr [...] dot. zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego osób nr [...] wystawionej na rzecz przedsiębiorstwa I Sp. z o.o. z siedzibą w S1. W toku kontroli stwierdzono naruszenie: niewyposażenie kierowcy w inny dokument, o którym mowa w art. 87 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. z 20 października 2025 r., Dz.U. z 2025 r. poz. 1490 ze zm.; dalej: u.t.d.). Z kontroli sporządzono protokół nr [...] z 7 lutego 2023 r., który został zgodnie podpisany przez pracownika organu i kierowcę – bez dodatkowych uwag i zastrzeżeń. Organ pierwszej instancji ustalił również, że w przedsiębiorstwie I Sp. z o.o. z siedzibą w S1 osobą zarządzającą transportem jest skarżący (vide: pismo GITD z 4 marca 2024 r. znak [...]). Pismem z 19 marca 2024 r. (doręczonym skarżącemu 22 marca 2024 r.) zatytułowanym jako "zawiadomienie" [...]WID poinformował stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia kary pieniężnej za stwierdzone uchybienie, tj. niewyposażenie kierowcy w inny dokument, o którym mowa w art. 87 u.t.d. W odpowiedzi pismem z 28 marca 2024 r. strona odniosła się do przedmiotu postępowania akcentując, że "kierowca pobrał tylko część niezbędnej dokumentacji natomiast z nieznanych spółce przyczyn nie pobrał zaświadczenia na wykonywanie publicznego transportu drogowego wraz z aktualnym rozkładem oraz zaświadczeniem na linię regularną nr [...]; (...) z uwagi na ilość wykonywanych codziennie kursów, a tym samym ilość autobusów niemożliwym pozostaje osobiste dopilnowanie każdego kierowcy i sprawdzenie przed rozpoczęciem przez niego kursu, czy posiada wymagane dokumenty, co pozostaje w zakresie jego obowiązków". Decyzją z 14 maja 2024 r. nr [...] organ pierwszej instancji orzekł o nałożeniu na stronę na podstawie art. 92a ust. 2 u.t.d. kary pieniężnej w wysokości 500 zł. W jej uzasadnieniu wskazano, że kierujący pojazdem nie okazał do kontroli zaświadczenia na wykonywanie publicznego transportu zbiorowego wraz z aktualnym rozkładem. Tymczasem zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 2 u.t.d. podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli wykonując przewóz drogowy osób przy wykonywaniu przewozów regularnych i regularnych specjalnych - odpowiednie zezwolenie lub wypis z zezwolenia wraz z obowiązującym rozkładem jazdy. Organ pierwszej instancji zwrócił uwagę, że kierowca "nie wiedział, że nie posiada w pojeździe zaświadczenia na linie regularną nr [...], ponieważ to jego pierwszy dzień w pracy". Dalej wskazano, że zgodnie z Ip. 1.7 zał. nr 4 do ustawy o transporcie drogowym, niewyposażenie kierowcy w inny dokument, o którym mowa w art. 87 u.t.d., wymagany w związku z realizowanym przewozem - za każdy dokument, podlega karze pieniężnej w wysokości 500 zł. Zdaniem organu pierwszej instancji odpowiedzialność (administracyjna) wynikająca z u.t.d. ma charakter obiektywny i nie jest oparta na zasadzie winy, lecz wywodzi się z faktu naruszenia obowiązujących przepisów. Jest to przy tym odpowiedzialność za skutek i służy przeciwdziałaniu zachowaniom naruszającym prawo. Natomiast dla zwolnienia się z odpowiedzialności, jak dalej argumentowano w uzasadnieniu decyzji, strona musi wykazać, że dołożyła należytej staranności, czyli uczyniła wszystko czego można od niej rozsądnie wymagać organizując przewóz, a jedynie wskutek jakichś nadzwyczajnych, nieprzewidywalnych okoliczności lub zdarzeń doszło do naruszenia przepisów prawa. Zatem brak wpływu na powstanie naruszenia musi realnie zaistnieć, nie wystarczy jedynie zakwestionować odpowiedzialności, lecz należy wskazać nadzwyczajne okoliczności i je udokumentować. Zdaniem organu pierwszej instancji taka sytuacja jednak nie wystąpiła w tej sprawie. Odwołanie od ww. decyzji z 14 maja 2024 r. wniósł skarżący formułując zarzuty naruszenia prawa procesowego i materialnego, w tym art. 92c ust. 1 u.t.d. i akcentując, że okoliczności sprawy nie wskazują, że strona nie miała wpływu na podstawie przedmiotowego naruszenia. W konsekwencji skarżący domagał się uchylenia decyzji i umorzenia postępowania administracyjnego – na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. z 7 listopada 2025 r., Dz.U. z 2025 r. poz. 1691; dalej: k.p.a.). Aktualnie zaskarżoną decyzją z 21 marca 2025 r. znak BP.501.1310.2024.2408.GD11 organ odwoławczy orzekł na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. o utrzymaniu w mocy rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego. W uzasadnieniu decyzji GITD wskazał, że na podstawie zebranego materiału dowodowego stwierdzono, że dokonana kontrola w dniu 7 lutego 2024 r. ujawniła, że wykonywany przewóz drogowy osób przebiegł bez dokumentu zaświadczenia na wykonywanie publicznego transportu zbiorowego wraz z aktualnym rozkładem. Zdaniem organu odwoławczego strona winna była upewnić się przed rozpoczęciem zadania przewozowego, że kierowca został wyposażony we wszystkie wymagane w związku z wykonywanym przewozem dokumenty, o których mowa w art. 87 u.t.d. Z akt sprawy wynika, że strona nie dopełniła swoich obowiązków w tym zakresie. Organ odwoławczy nie podzielił również zarzutów strony formułowanych w odwołaniu, aby decyzja organu pierwszej instancji była wadliwie uzasadniona lub też, aby nie zawierała prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych, zdaniem GITD, wynika, że kierowca nie dysponował wymaganym od niego prawem dokumentu – stan sprawy został ustalony w oparciu o niekwestionowany protokół kontroli, jak i ustalenia zawarte w piśmie strony z 28 marca 2024 r. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (WSA w Gliwicach) strona domagała się: (1) uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i umorzenia postępowania; (2) względnie uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i w tym zakresie orzeczenia co do istoty sprawy; (3) zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. Podniosła następujące zarzuty, a mianowicie naruszenie: 1. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez brak rozważenia całości okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności okoliczności przedstawionych w ramach wyjaśnień skarżących, w sytuacji gdy ich rozważenie skutkowałoby uznaniem, że zarządzający nie miał wypływu na powstanie naruszenia mimo zachowania należytej staranności i prawidłowego wypełnienia swoich obowiązków; 2. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art 76 § 1 i 3 k.p.a., poprzez nierozważenie w sposób należyty całego zebranego w sprawie materiału dowodowego i nie wzięcie pod uwagę kontekstu sytuacyjnego, czego skutkiem było błędne przyjęcie, że brak wniesienia zastrzeżeń do protokołu kontroli przez kontrolowanego i podpisanie protokołu stanowi dowód powstania naruszenia po stronie skarżącej; 3. art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niewskazanie w uzasadnieniu decyzji przyczyn, dla których organ odmówił wiarygodności i mocy dowodowej materiałowi dowodowemu przedstawionemu przez stronę skarżącą, przy jednoczesnym stwierdzeniu, iż z akt sprawy wynika, że strona ta nie dopełniła swoich obowiązków; 4. art. 92a ust. 2 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym poprzez błędne uznanie, że zarządzający transportem naruszył obowiązek przewozu drogowego, podczas gdy strona skarżąca wykonując nadzór w sposób prawidłowy nie miała wpływu na powstanie naruszenia, które wystąpiło wskutek okoliczności od niej niezależnych 5. art. 92c ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym poprzez błędne przyjęcie, że w niniejszej sprawie zachodzi brak przesłanek do zastosowania wyłączenia odpowiedzialności strony skarżącej, w sytuacji gdy przy zachowaniu należytej staranności nie miała ona wpływu na powstanie naruszenia, które powstało w ramach okoliczności od niej niezależnych. W uzasadnieniu skargi argumentowano, że organ popełnił błąd w ustaleniach faktycznych, nie uwzględniając pełnego zakresu okoliczności oraz całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Nadto, w odniesieniu do naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. strona zaznaczyła, że organ odwołuje się do protokołu kontroli, jednakże nie wskazuje dlaczego odmawia wiarygodności i mocy dowodowej dokumentom przedstawionym przez stronę skarżącą. Zarzut naruszenia art. 92a ust. 2 u.t.d., dotyczy błędnej interpretacji obowiązków zarządzającego transportem. Organ uznał, że zarządzający transportem rzekomo naruszył obowiązek przewozu drogowego, co w ocenie strony jest nieuzasadnione. Kolejnym z naruszonych na skutek powyższego przepisów materialnych jest art. 92c u.t.d. Organ w niniejszej sprawie uznał bowiem, że w sprawie zachodzi brak przesłanek do zastosowania wyłączenia odpowiedzialności. Zgodnie z treścią tego przepisu, odpowiedzialność zarządzającego transportem może zostać wyłączona, jeśli ten wykazał, że przy zachowaniu należytej staranności nie miał wpływu na zaistnienie naruszenia. Tymczasem w przedmiotowej sprawie strona, jak dalej przekonywano w uzasadnieniu skargi, działając zgodnie z obowiązującymi procedurami i wykazując należytą staranność w zakresie nadzoru nad działalnością transportową, nie miała wpływu na okoliczności, które doprowadziły do zaistnienia naruszenia. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie jako bezzasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej p.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie stanowi ocena, czy organy obu instancji prawidłowo nałożyły na stronę, jako zarządzającego transportem, karę pieniężną w wysokości 500 zł. Ustalenia faktyczne w zakresie czynu jaki stanowił podstawę ukarania są prawidłowe. Organy obu instancji ustaliły bowiem, że kierowca prowadzący pojazd w przedsiębiorstwie I Sp. z o.o. z siedzibą w S1 nie okazał do kontroli zaświadczenia na wykonywanie publicznego transportu zbiorowego wraz z aktualnym rozkładem jazdy. Nie może ujść uwadze, że ww. kluczowa dla tej sprawy okoliczność została ustalona nie tylko w protokole kontroli z 7 lutego 2024 r. zaakceptowanym przez kierowcę, ale również została wprost przyznana przez stronę w piśmie z 28 mara 2024 r. Stanowisko zajmowane obecnie przez pełnomocnika strony w skardze zmierzające do zakwestionowania prawidłowo ustalonego w sprawie stanu faktycznego sprawy jest chybione. Sąd akceptuje stanowisko organów obu instancji, że protokół czynności kontrolnych jest dokumentem urzędowym. Skarżący poza polemiką z jego ustaleniami nie zdołał podważyć jego ustaleń, a także przedstawić innych dowodów zaświadczających, że wyniki kontroli są inne, aniżeli ustalone w ww. dokumencie. Poza tym, w ocenie Sądu, organ odwoławczy prawidłowo uzasadnił zaskarżoną decyzję, tj. dokonał indywidualizacji sprawy, a także przedstawił wykładnię przepisów prawa materialnego mających znaczenie dla oceny odpowiedzialności skarżącego. Dlatego też, Sąd uznał, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania wskazane w pkt 1 – 3 petitum skargi są bezzasadne. Główną osią sporu pomiędzy stronami (biorąc pod uwagę treść skargi i stanowisko prezentowane w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji) jest zaistnienie przesłanki z art. 92c ust.1 pkt 1 u.t.d. wskazującym na możliwość umorzenia postępowania w sytuacji, gdy podmiot wykonujący przewóz nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Oczywistością jest przy tym, że w sprawie nie zachodzą okoliczności z art. 92c ust. 1 pkt 2 i 3 u.t.d., więc pozostają one poza zakresem rozważań Sądu. Słuszne jest stanowisko organu odwoławczego, że przesłanką stanowiącą podstawę do umorzenia postępowania lub odmowy jego wszczęcia są tylko okoliczności nadzwyczajne, które prowadzący działalność w zakresie transportu lub osoba transportem zarządzająca nie mógł przewidzieć pomimo zapewnienia maksymalnej staranności przy prowadzeniu działalności i takiemu naruszeniu zapobiec nie mógł. Jako takie okoliczności jawią się więc wszystkie zdarzenia, które możemy określić pojęciem siły wyższej, a więc takie którym przy zachowaniu kryteriów staranności oprzeć się nie można, czy też zdarzenia za które będą całkowicie odpowiadały osoby trzecie. Taka sytuacja w sprawie niniejszej nie zachodzi. Naruszenie przepisów nastąpiło z uwagi na zachowanie pracownika firmy I Sp. z o.o. z siedzibą w S1, zaś podmioty świadczące transport drogowy są zobowiązane w taki sposób zorganizować pracę przewoźnika, że przepisy związane z bezpieczeństwem przewozu nie będą przez kierowców czy innych zatrudnionych naruszane. Mogą to uczynić poprzez odpowiedni system zorganizowania pracy poprzez cykle szkoleń i zachęt wobec pracowników (w tym kierowców autobusów) motywujących ich do pracy zgodnej z prawem, bądź też odpowiedni system kar. Oprócz cyklu szkoleń, zachęt, czy kar przewoźnik może również stosować odpowiednie systemy nadzoru nad pracownikami – kierowcami sprawdzając przez odpowiednie o komórki firmy czy wszystkie dokumenty są prawidłowe, czy stan techniczny pojazdów jest prawidłowy. W przedmiotowej sprawie skarżący jednakże wskazywał na fakt, że – cyt.: "z uwagi na ilość wykonywanych codziennie kursów, a tym samym ilość autobusów niemożliwym pozostaje osobiste dopilnowanie każdego kierowcy i sprawdzenie przed rozpoczęciem przez niego kursu, czy posiada wymagane dokumenty, co pozostaje w zakresie jego obowiązków". Zatem strona przyznaje, że w sprawie nie kontrolowano uprawnień kierowców autobusów i kompletności posiadanych przez nich dokumentów. Oczywiście nie jest rolą Sądu dokonywać określania procedur w przedsiębiorstwie, jednak w sytuacji gdy przepisy prawa materialnego wymagają legitymowania się przez kierowcę autobusu określonego dokumentu, to obowiązek ten powinien być realizowany przez podmiot zobowiązany, a nie bagatelizowany – np. że duża ilość kursów autobusów uniemożliwia jej wykonywanie. Z takim stanowiskiem Sąd się nie zgadza i podziela wykładnię przepisów prawa materialnego dokonaną przez organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, tj. co do art. 92a i art. 93c u.t.d. Kara pieniężna w tej sprawie została ustalona w sposób prawidłowy i w należytej wysokości – stosownie do art. 92a ust. 2 u.t.d. i załącznika nr 4 do tej ustawy, l.p.1.7. niewyposażenie kierowcy w inny dokument, o którym mowa w art. 87 u.t.d. (tu: art. 87 ust. 1 pkt 2 lit. "a" u.t.d.: przy wykonywaniu przewozów regularnych i regularnych specjalnych - odpowiednie zezwolenie lub wypis z zezwolenia wraz z obowiązującym rozkładem jazdy). Organy obu instancji miały na uwadze, że tego typu odpowiedzialność ma charakter odpowiedzialności obiektywnej i powstaje w wyniku ziszczenia się zdarzenia. Organy administracji prawidłowo również ustaliły, że skarżący jest osobą zarządzającą transportem (art. 92a ust. 2 u.t.d.; pismo GITD z 4 marca 2024 r. znak [...]). W tych okolicznościach Sąd uznał, że nie zaistniały okoliczności niezależne od strony, których nie był on w stanie przewidzieć, że doszło do naruszenia przepisów, a tym samym brak podstaw do przyjęcia, że spełniła się okoliczność z art. 92c ust.1 pkt 1 u.t.d. Rozważania organów w tym zakresie nie naruszają prawa. Z tych względów sąd w myśl art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.