III SA/Gl 476/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 13 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. M. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu G. z dnia [...]r., nr [...] L. dz [...] w przedmiocie opłaty podwyższonej za wydobycie [...] bez wymaganej koncesji w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: 1. zwolnić skarżącego z obowiązku uiszczenia części każdorazowej opłaty sądowej, przekraczającej kwotę 50 (pięćdziesiąt) zł; 2. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy.

Wraz ze skargą na ww. decyzję Prezesa Wyższego Urzędu G., skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego z wyboru w osobie adwokata, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu nadesłanego urzędowego formularza PPF, strona oświadczyła, że nie stać jej na uiszczenie wpisu sądowego w tej sprawie, ponieważ jest skromnym rolnikiem, który żyje z rodziną dzięki pracy wykonywanej w swoim gospodarstwie. Skarżący i jego starszy syn są osobami niezdolnymi do pracy – mają przyznana skromną rentę. Pracę w gospodarstwie rolnym wykonuje żona skarżącego i ich młodszy syn. Sytuacja majątkowa i osobista rodziny wnioskodawcy jest bardzo ciężka, odnosi się to również do stanu ich zdrowia. W utrzymaniu rodziny i gospodarstwa dużym wsparciem są bracia i siostra skarżącego. Rodzeństwo skarżącego przekazuje środki finansowe na utrzymanie, bądź kupuje odpowiednie produkty. Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że prowadzi czteroosobowe gospodarstwo domowe, razem ze swoją żoną M. oraz synami: G. (27 lat) i P. (25 lat). Na majątek wnioskodawcy składa się: dom jednorodzinny o powierzchni około [...] m2 o wartości około 120.000 zł, nieruchomość rolna w Z. G. o powierzchni [...] ha (nieużytki, łąki i grunty rolne) wraz z budynkiem inwentarskim i ciągnik URSUS z 1982 r. Jednocześnie oświadczył, że nie posiada papierów wartościowych, ani przedmiotów o wartości przekraczającej kwotę 5.000 zł. W rubryce nr 10 urzędowego formularza PPF oświadczył, że na miesięczny dochód netto wspólnego gospodarstwa składa się: dochód z gospodarstwa rolnego – 2.100 zł i renta w kwocie 1.100 zł, syn G. M. pobiera rentę w wysokości 750 zł. Miesięczne wydatki wspólnego gospodarstwa domowego wnioskodawcy oszacowano następująco: 500 zł (spłata pożyczki); 1.000 zł (spłata kredytu); 70 zł (podatek od nieruchomości); 150 zł (woda); 100 zł (gaz); 200 zł (prąd); 540 zł (węgiel); 200 zł (telefon i internet na cztery osoby); 100 zł (ubezpieczenie domu i gospodarstwa rolnego); 70 zł (ubezpieczenie samochodu i ciągnika); 200 zł (wizyty lekarskie); 200 zł (lekarstwa); 1.500 zł (żywność); 200 zł (odzież i środki czystości); 350 zł (paliwo do samochodu prywatnego i w gospodarstwie domowym); 200 zł (pasza dla cieląt); 100 zł (weterynarz); 300 zł (nawozy i opryski). W tym stanie rzeczy, pismem z dnia 14 lipca 2017 r. referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę do nadesłania (w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania) szeregu dokumentów, mających zobrazować jego rzeczywisty i aktualny stan majątkowy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, do akt wpłynęły następujące materiały źródłowe: zaświadczenie z KRUS we W. o pobieraniu przez skarżącego renty w wysokości 923,73 zł netto; zaświadczenie ZUS Oddział w T. o pobieraniu przez G. M. (starszego syna) świadczenia rentowego w kwocie 724,40 zł netto; zaświadczenia z Banku A o braku środków pieniężnych na rachunku bankowym G. M. i P. M.; wyciąg z rachunku bankowego wnioskodawcy za okres od maja 2017 r. do lipca 2017 r.; poświadczenie zameldowania (z dnia 27 lipca 2017 r.) pod adresem wskazanym, jako miejsce zamieszkania skarżącego; akt notarialny z dnia 12 lipca 2016 r.; decyzja z dnia [...] r. w sprawie przyznania płatności obszarowych; decyzja w sprawie łącznego zobowiązania podatkowego; umowy kredytowe (z 2017 r. i z 2016 r.) wraz z harmonogramem spłat; rachunki opłat za telefonie komórkową i zakup otrębów pszennych. W dniu 28 sierpnia 2017 r. wpłynęło do akt sprawy oświadczenie Z. M., brata skarżącego, zgodnie z którym, udziela on pomocy finansowej wnioskodawcy w kwocie 500 zł miesięcznie, a w 2016 r. pożyczył bratu kwotę 6.000 zł, której to kwoty jeszcze nie zwrócił z uwagi na swoją ciężką sytuacje majątkową. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zmianami) – zwanej dalej P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) albo obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku J. M., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący zdołał wykazać, że spełnia przesłanki skutkujące uwzględnieniem jego wniosku, jednak nie w całości. Na wstępie stwierdzić należy, że w zakresie kompetencji referendarza sądowego nie znajduje się ustalanie wartości przedmiotu zaskarżenia w sprawie sądowoadministracyjnej. Jednak na potrzeby postępowania wpadkowego w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy należy wartość tę ustalić. Strona jest w postępowaniu sądowym reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata, który w skardze inicjującej postępowanie sądowe określił wartość przedmiotu zaskarżenia w tej sprawie na kwotę 472.826 zł. Ta sama wartość została wskazana na druku urzędowego formularza PPF. W tym stanie rzeczy, stwierdzić należy, że w sprawie, przedmiotem której jest naliczenie opłaty podwyższonej za wydobywanie bez wymaganej koncesji [...] bez wymaganej koncesji, pobierany jest wpis stosunkowy. W sprawie tej wpis sądowy od skargi wyniesie więc 4.729 zł. Kwota ta obliczona jest na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zmianami). Rozstrzygnięcie wniosku o przyznanie prawa pomocy musi być poprzedzone analizą przedłożonego przez wnioskodawcę materiału źródłowego, obrazującego jego aktualną i rzeczywistą kondycję finansową. Materiały te mają potwierdzać i uzupełniać dane zawarte w oświadczeniach wnioskodawcy składanych na druku urzędowego formularza PPF. W przedmiotowej sprawie, wnioskodawca reprezentowany w toku postępowania przez profesjonalnego pełnomocnika z wyboru w osobie adwokata przedstawił swój stan majątkowy w sposób dostatecznie jasny. Wnioskodawca prowadzi gospodarstwo rolne, a jego gospodarstwo domowe składa się łącznie z czterech osób. Wnioskodawca pobrał w bieżącym roku płatność obszarową za 2016 r., w ubiegłym roku zakupił łącznie z żoną, gospodarstwo rolne (transakcja opisana w akcie notarialnym z dnia 12 lipca 2016 r.). Jednocześnie skarżący zaciągnął dwa kredyty: w 2016 r. kredyt obrotowy "Dobry plon" na zakup nawozów mineralnych, środków ochrony pasz i roślin, kwalifikowanego materiału siewnego i szkółkarskiego do nowych nasadzeń i odnowień, zakup zwierząt hodowlanych, paliwa i opału na cele rolnicze i inne cele związane z działalnością rolniczą. Z kolei w czerwcu 2017 r. zaciągnął kredyt na zakup ładowarki teleskopowej. Z tytułu zaciągniętych kredytów, skarżący zobowiązany jest do ich spłaty. Należy uwzględnić istotne obciążenia gospodarstwa wnioskodawcy, w szczególności spłatę kredytów, które w ocenie rozpoznającego wniosek uznać należy za celowe (rozwój prowadzonej działalności rolniczej). Z zaświadczenia o zameldowaniu wynika, że wnioskodawca zamieszkuje także razem ze swoimi rodzicami M. i J. M. oraz córką E.. Z wyjaśnień strony wynika jednak, że córka przebywa obecnie w Anglii, natomiast z rodzicami skarżący faktycznie nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Rozpoznający wniosek dał wiarę temu oświadczeniu. O ciężkiej sytuacji wnioskodawcy świadczy pomoc udzielana regularnie przez jego krewnych – w aktach znajduje się stosowne oświadczenie jego brata Z. M.. Należy jednak uwzględnić fakt, że gospodarstwo rolne skarżącego funkcjonuje w stopniu co najmniej zadowalającym, a zakup ziemi w 2016 r. oraz zaciągnięte kredyty na prowadzenie i rozwój gospodarstwa rolnego wskazują na aktywność w prowadzeniu tego gospodarstwa i brak stagnacji w jego funkcjonowaniu. W ocenie rozpoznającego wniosek skarżący rzeczywiście nie jest w stanie uiścić pełnej kwoty wpisu sądowego od skargi, tj. kwoty 4.729 zł. Uiszczenie takiej kwoty faktycznie mogłoby narazić skarżącego i jego rodzinę na uszczerbek w ich koniecznym utrzymaniu. Wnioskodawca powinien być jednak w stanie uiścić wpis sądowy od skargi w drobnej części ww. kwoty, tj. w kwocie 50 zł, co stanowi nieco ponad 1 % kwoty, którą byłby zobowiązany uiścić w przypadku całkowitego nieuwzględnienia jego wniosku. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.