III SA/Gl 423/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch, Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 września 2023 r. sprawy ze skargi I.T. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 marca 2023 r., nr 060000.71.139052.2021.WSA_2 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oddala skargę.

Pismem z 25 kwietnia 2023 r. I.T., za pośrednictwem pełnomocnika, złożył skargę na decyzję z 10 marca 2023 r. znak 060000.71.139052.2021.WSA_2 Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej "ZUS" lub "organ") który stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczących zwolnienia z opłacenia należności z tytułu skałek należnych za marzec, kwiecień, maj 2020 r. Podstawą prawną decyzji był art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 2000 z późn.zm.; dalej: k.p.a.) w związku z art. 83b ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1009 z późn.zm.; dalej: u.s.u.s.) oraz art. 31 zq ust. 8 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2091; dalej: ustawa o COVID). Rozstrzygnięcie nastąpiło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Pełnomocnik skarżącego 8 kwietnia 2020 r. złożył wniosek o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za marzec, kwiecień i maj 2020 r. Wcześniej, bo 19 listopada 2018 r. do ZUS zostało złożone pełnomocnictwo udzielone przez skarżącego uprawniające pełnomocnika do załatwiania wszelkich spraw w ZUS, w tym dostępu do Platformy Usług Elektronicznych ZUS (PUE ZUS) do roli płatnika składek, ubezpieczonego i świadczeniobiorcy. Pismem z 29 maja 2020 r., doręczonym elektronicznie skarżącemu, ZUS powiadomił go o brakach w złożonym wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Pismo to pozostało bez odpowiedzi. W konsekwencji decyzją z 16 czerwca 2020 r. ZUS odmówił zwolnienia z opłacania składek za wskazane wcześniej okresy. Decyzja ta została skierowana przez PUE ZUS bezpośrednio do skarżącego. Z dołączonego wydruku zrzutu ekranu systemu elektronicznego wynika, że decyzja została doręczona/uznana za doręczoną skarżącemu 1 lipca 2020 r. Pełnomocnik skarżącego złożył do ZUS 26 marca 2021 r. trzy pisma: - wniosek o doręczenie kopii pism i informacji wraz z decyzją; - odwołanie od decyzji ZUS; - wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji ZUS. W odpowiedzi na te pisma ZUS pismem z 31 marca 2021 r. powiadomił pełnomocnika skarżącego, że do 30 czerwca 2020 r. nie został złożony poprawnie wypełniony wniosek o zwolnienie z opłacania składek i że wszelka korespondencja ZUS była kierowana poprzez PUE ZUS, a w sprawie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania zostanie pełnomocnik poinformowany odrębnym pismem. Wobec tego, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został złożony o 257 dni za późno organ stwierdził uchybienie terminu do jego złożenia. Nie odniósł się przy tym do kwestii wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. WSA w Gliwicach wyrokiem z 22 lutego 2022 r. sygn. akt III SA/Gl 660/21 uchylił zaskarżoną decyzję i zlecił, aby ponownie rozpoznając sprawę organ w pierwszej kolejności rozpoznał wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez pryzmat art. 58 k.p.a. i odniósł się do powołanych tam twierdzeń. Realizując powyższe zalecenia Sądu, ZUS przeprowadził postępowanie wyjaśniające, w efekcie którego decyzjami z 15 czerwca 2022 r. odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. Wyrokiem z 16 stycznia 2023 r. (sygn. akt III SA/Gl 629/22) Sąd uchylił decyzję w przedmiocie stwierdzenia naruszenia uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od marca do maja 2020 r. z uwagi na uchylenie decyzji z 15 czerwca 2022 r. nr [...] (sygn. akt III SA/Gl 630/22) o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Po ponownej weryfikacji Prezes ZUS wydał 10 marca 2023 r. decyzje, gdzie ponownie odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. Pismem z 25 kwietnia 2023 r. pełnomocnik skarżącego zaskarżył powyższe decyzje organu zarzucając im: 1) naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a to: - art. 46 § 5 k.p.a. w brzmieniu z 18 lutego 2020 r. poprzez stwierdzenie prawidłowego doręczenia korespondencji stronie, z zastosowaniem fikcji doręczenia, pomimo braku w aktach sprawy powtórnego przesłania zawiadomienia o możliwości odebrania pisma, - art. 123 u.s.u.s. w zw. z art. 222 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez uznanie pisma pełnomocnika płatnika z 29 marca 2021 r. wyłącznie za wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku ZUS RDZ o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okresy od kwietnia do maja 2020 r., podczas gdy z jego treści wynika, że zarówno decyzja z 16 czerwca 2020 reprezentowanej zastępowanej przez pełnomocnika prawidłowo doręczone, a zatem wydano decyzję z rażącym naruszeniem prawa w postaci niedoręczenia prawidłowo pisma oraz decyzji stronie, co winno skutkować potraktowaniem pisma jako wniosku o wznowienie postępowania bowiem strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu; - art. 123 u.s.u.s. w zw. z art. 40 § 1 i 2 k.p.a.. w zw. z art. 46 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, ze doręczenie korespondencji płatnikowi, jako adresatowi zastępuje doręczenie korespondencji bezpośrednio pełnomocnikowi, bowiem pełnomocnik jest uprawniony do dostępu do PUE ZUS płatnika na mocy udzielonego pełnomocnictwa, podczas gdy z uprawnienia do dostępu do PUE ZUS płatnika, a także złożonego pełnomocnictwa ogólnego nie wynika uprawnienie pełnomocnika do odbioru korespondencji adresowanej bezpośrednio do płatnika, a nadto adresatem korespondencji winien być pełnomocnik, a nie strona i to niezależnie od tego czy pełnomocnik posiada upoważnienie do odbioru korespondencji kierowanej do strony; - art. 15 zzzzzn2 ust. 1 pkt 4 i 5 oraz ust. 2 i 3 ustawy o Covid-19 poprzez zaniechanie zawiadomienia strony o nieuzupełnieniu braków formalnych wniosku oraz nie wyznaczeniu stronie terminu 30 dniowego na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych ; 2) sprzeczność istotnych ustaleń organu rentowego z treścią zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a to: - ustalenie, że pełnomocnik płatnika był uprawniony do odbioru korespondencji adresowanej do płatnika na podstawie udzielonego pełnomocnictwa, podczas gdy udzielone pełnomocnictwo ogólne obejmowało uprawnienie pełnomocnika do dostępu do platformy PUE ZUS, nie zaś do obioru korespondencji adresowanej do płatnika; - pominięcie faktu zaniechania przesłania powtórnego zawiadomienia o możliwości odebrania pisma, - nieustalenie braku doręczenia korespondencji pełnomocnikowi, jako adresatowi korespondencji. 3) naruszenie przepisów prawa materialnego, a to: - art. 31 zq ust. 1 - 4 ustawy o Covid poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że płatnik nie spełnił warunków zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za marzec, kwiecień i maj 2020 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn przedstawionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę poinformował w pierwszej kolejności o zastosowaniu się do wskazań WSA w Gliwicach zawartych w wyroku z 1 grudnia 2022 r. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ poinformował w pierwszej kolejności o zastosowaniu się do wskazań WSA w Gliwicach zawartych w wyroku z 1 grudnia 2022 r., z którego wynikało zobowiązanie ZUS do wyjaśnienia wątpliwości, dotyczących prawidłowości doręczenia pełnomocnikowi skarżącego za pośrednictwem PUE korespondencji związanej ze złożonym wnioskiem o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek oraz decyzji z dnia 16 czerwca 2020 r. W dalszej kolejności organ zaznaczył, że wniosek o zwolnienie ze składek złożył pełnomocnik skarżącego (płatnika) przez PUE ZUS, natomiast korespondencja na PUE ZUS dotycząca skarżącego nie może być kierowana bezpośrednio na profil pełnomocnika skarżącego. Pełnomocnik, który posiada uprawnienia do profilu płatnika otrzymał wiadomości e-mailowe o zamieszczeniu korespondencji do płatnika na jego profilu. Dlatego, zdaniem organu, pełnomocnik ustanowiony w postępowaniu administracyjnym posiadał wiedzę o treści pisma z 29 maja 2020 r., gdyż zostało ono przesłane przez platformę PUE ZUS. Informacja o zamieszczeniu korespondencji na profilu płatnika została wysłana na adres e-mailowy pełnomocnika (wskazany w pełnomocnictwie). Dokument ten został odczytany czego dowodem jest fakt, że 1 czerwca 2020 r. poprzez platformę PUE został podpisany odbiór dokumentu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie Sąd wskazuje, że istotne znaczenie dla rozpoznania niniejszej sprawy ma fakt, że sprawa była przedmiotem oceny tutejszego Sądu, który orzekał już dwukrotnie. Zdaniem Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swojej właściwości sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego. Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 - dalej "p.p.s.a."), w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie rozważań podkreślić należy, że zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma okoliczność, iż sprawa była wcześniej przedmiotem rozpoznania przed Wojewódzkim Sąd Administracyjny w Gliwicach pod sygn. akt III SA/Gl 629/22. Wyrokiem z 16 stycznia 2023 r. tutejszy Sąd uchylił decyzję organu o stwierdzeniu naruszenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. z uwagi na uchylenie decyzji o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wyrokiem z 1 grudnia 2022 r. z uwagi na niewykazanie w aktach sprawy prawidłowego doręczenia decyzji z 16 czerwca 2022 r. (sprawa zarejestrowana pod sygn. akt III SA/Gl 630/22). A skoro uchylona decyzja przestała wywoływać skutek prawny, to brak było podstaw do stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia wniosku w niniejszej sprawie. Dlatego też skutkuje to koniecznością zastosowania art. 153 oraz art. 170 p.p.s.a. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w tej sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Wskazać należy, że pomimo użycia w art. 153 p.p.s.a. określenia "orzeczenie" chodzi w nim nie o sentencję, lecz o uzasadnienie. Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem w pierwszym rzędzie z wykładnią prawa, a ta może mieścić się jedynie w uzasadnieniu wyroku (por. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 1998 r. sygn. II SA 1560/97 niepubl.). Ocena prawna, o której stanowi analizowany przepis, może dotyczyć zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. W orzecznictwie podkreśla się, iż działania naruszające tę zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych, już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także i samego sądu administracyjnego (por. wyroki NSA: z dnia 21 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1681/97 i z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, LEX 745376). Zatem ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Podsumowując, stwierdzić należy, zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 21 marca 2014 r., sygn. akt I GSK 534/12 ), że: "Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania." Rolą obecnie kontrolującego zaskarżoną decyzję Sądu jest zatem ponowna ocena tejże decyzji z uwzględnieniem wskazań i oceny prawnej zawartej w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 16 stycznia 2022 r. o sygn. akt III SA/Gl 629/22. W związku z powyższym Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie organ przeprowadził postępowanie nie naruszając przepisów postępowania, w tym art. 153 i art. 170 p.p.s.a., jak również przepisów prawa materialnego. Organ odwoławczy bowiem, ponownie przeprowadzając ocenę niniejszej sprawy, będąc związanym oceną Sądu w myśl art. 153 p.p.s.a., ponownie dokonał ustaleń stanu faktycznego sprawy w oparciu o niezakwestionowany materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, a następnie dokonał wszechstronnej oceny tych ustaleń zgodnie ze wskazaniami Sądu zawartymi w prawomocnym wyroku z dnia 16 stycznia 2023 r. Zatem stwierdzić należy, że postępowanie organu rentowego zostało przeprowadzone prawidłowo, materiał dowodowy został uzupełniony o dokumenty potwierdzające dokonane ustalenia, a jego argumentację należy uznać za spójną i logiczną. Mając powyższe na uwadze skargę jako niezasadną Sąd oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.