III SA/Gl 410/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu Prezesa Sądu Rejonowego w Z. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w G. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie informacji publicznej postanawia: odrzucić sprzeciw.

Pismem z dnia 24 czerwca 2020 r. Prezes Sądu Rejonowego w Z. złożył sprzeciw od decyzji Prezesa Sądu Okręgowego w G. z dnia [...] r., nr [...] uchylającej decyzję Prezesa Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] r., w całości i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji obligując ten organ do ponownej analizy wniosku Z.S. z dnia [...] r., złożonego w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej i prawidłowego przeprowadzenia postępowania mającego na celu ustalenie czy wnioskowane informacje stanowią informację publiczną przetworzoną. W odpowiedzi na sprzeciw Prezes Sądu Okręgowego w G. wniósł o jego odrzucenie z uwagi na brak legitymacji procesowej Prezesa Sądu Rejonowego w Z. do wniesienia sprzeciwu do sądu administracyjnego od decyzji kasatoryjnej organu drugiej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W sprawie tej wnoszącym sprzeciw od decyzji Prezesa Sądu Okręgowego w G. jest Prezes Sądu Rejonowego w Z., który jako organ pierwszej instancji, orzekał w sprawie rozstrzygniętej skarżoną do sądu decyzją. Kwestia ta ma przesądzające znaczenie i czyni wniesienie sprzeciwu w niniejszej sprawie niedopuszczalnym. Na wstępie wskazać należy, że w dniu 1 czerwca 2017 r. weszła w życie nowelizacja ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dokonana ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935). W dziale III po rozdziale 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi został dodany rozdział 3a w brzmieniu "Sprzeciw od decyzji", zawierający artykuły 64a-64e. Zgodnie z art. 64a P.p.s.a., od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Stosownie do art. 64b § 1 P.p.s.a., do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm. – dalej: P.p.s.a.) uprawnionym do wniesienia skargi (sprzeciwu) jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Uprawnienie to przysługuje także innym podmiotom, jeżeli ustawy tak stanowią. Wskazana regulacja daje podstawę do wyróżnienia dwóch kategorii podmiotów mających legitymację do wniesienia skargi. Pierwszą z nich stanowią te podmioty, których legitymacja ma charakter materialny, czyli służy dla ochrony ich interesu prawnego. Drugą stanowią podmioty instytucjonalne, którym zostało przyznane prawo do wniesienia skargi w cudzej sprawie. Jeżeli sprzeciw (skarga) jest wnoszona przez podmiot, który z istoty nie może posiadać legitymacji skargowej, wówczas podlega on odrzuceniu jako niedopuszczalny. Takim podmiotem, który nie może wykazać w postępowaniu swej legitymacji, jest organ administracji, który wydał decyzję w pierwszej instancji (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 11 kwietnia 2005 r., sygn. OPS 1/04, ONSA i WSA z 2005 r., nr 4, poz. 62). Organ, który orzekał w sprawie jako organ administracji, nie jest uprawniony do wnoszenia sprzeciwu (skargi), albowiem rozstrzygnięcie wydane przez organ wyższego stopnia nie dotyczy sfery uprawnień organu niższej instancji, nie stanowi władczego wkroczenia w jego sferę uprawnień, lecz w ramach podziału kompetencji, jest aktem skierowanym do podmiotu zewnętrznego, pozostającego poza strukturą organów administracji publicznej. Wniesienie sprzeciwu (skargi) przez nieuprawniony podmiot stanowi przyczynę jej odrzucenia, jeżeli skarga pochodzi od podmiotu, który nie może być skarżącym. Odnosząc się zatem do kluczowego z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy zagadnienia, czy Prezes Sąd Rejonowego w Z. (wydający decyzję w tej sprawie, jako organ pierwszej instancji), może zaskarżyć podjętą na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w G., wydaną w wyniku rozpatrzenia odwołania od decyzji Prezesa Sądu Rejonowego w Z. w przedmiocie odmowy udzielenia informacji publicznej Z.S. należy wskazać, że w judykaturze jednolicie przyjmuje się pogląd, że w jednym postępowaniu nie może mieć miejsca łączenie funkcji procesowych organu prowadzącego postępowanie i strony tego postępowania. Postępowanie sądowoadministracyjne nie może zostać więc wszczęte z inicjatywy organu administracji publicznej, nie może być też zainicjowane z urzędu. Postępowanie takie nie może być wykorzystywane w celu rozstrzygania sporów na tle odmiennych poglądów między organami różnych szczebli (por. T. Woś, Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 1996, str. 103). Wynika stąd, że odrzuceniu podlegają m.in. skargi wniesione przez organ, który rozpoznawał sprawę w postępowaniu administracyjnym w pierwszej lub w drugiej instancji lub przez jednostkę samorządu terytorialnego, której organ wydał decyzję w pierwszej instancji. Mając to na uwadze Sąd uznał, że powyższe stanowisko w pełni odnosi się do sytuacji, jaka zaistniała w niniejszej sprawie. Sprzeciw jest niedopuszczalny z uwagi na brak legitymacji skargowej, określonej w art. 50 § 1 P.p.s.a. Biorąc powyższe pod uwagę sprzeciw podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. w zw. z art. 64b § 1 P.p.s.a. W tym stanie rzeczy, Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.