II SA/Po 688/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu D. C. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [...] czerwca 2020 r. sygn. akt II SA/Po [...] o odmowie przyznania wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu postanawia: zmienić postanowienie referendarza sądowego z dnia [...] czerwca 2020 r. w ten sposób, że przyznać adwokatowi J. R. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu przed sądem drugiej instancji opłatę w wysokości [...] zł (słownie: [...] złotych), podwyższoną o kwotę podatku od towarów i usług w wysokości [...] zł (słownie: [...] złotych [...]). /-/ B. Drzazga

Zaskarżonym postanowieniem z [...] czerwca 2020 r. referendarz sądowy tutejszego Sądu odmówił przyznania wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu, z uwagi na niezłożenie przez pełnomocnika przy wniosku o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu oświadczenia, iż opłata nie została zapłacona w całości lub w części. Wnosząc w zakreślonym 7-dniowym terminie sprzeciw pełnomocnik skarżącego podniósł, iż [...] czerwca 2020 r. złożył w biurze podawczym Sądu trzy pisma: - pismo przewodnie z [...] czerwca 2020 r., - wniosek o przyznanie kosztów pomocy prawnej z [...] czerwca 2020 r., - opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej z [...] czerwca 2020 r. Zaznaczył, że wniosek o przyznanie kosztów pomocy prawnej został sporządzony prawidłowo, w szczególności zawiera sformułowanie: "Oświadczam, że koszty nie zostały do tej pory pokryte w żadnej części". Ów zwrot odnosi się- jak wynika ze zdania poprzedniego wniosku – do opłaty za sporządzenie opinii. Dlatego dla pełnomocnika skarżącego niezrozumiałe jest zaskarżonej rozstrzygnięcie referendarza sądowego, że wniosek nie zawierał stosownego oświadczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 P.p.s.a., sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z art. 250 § 1 P.p.s.a. wyznaczony adwokat lub radca prawny (...) otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach i opłatach za czynności adwokatów lub radców prawnych (...) w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu reguluje obecnie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2016 roku w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz. U. z 2019 roku, poz. 18). Według § 3 ww. rozporządzenia wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej zawiera oświadczenie, że opłata nie została zapłacona w całości lub w części. Ów przepis statuuje podstawową zasadę zawartości wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, w myśl której warunkiem sine qua non ich przyznania jest złożenie oświadczenia, że nie zostały one pokryte w całości lub części. Takie oświadczenie stanowi materialny i konstrukcyjny element wniosku (jego uzasadnienia) o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, gdyż wystąpienie okoliczności w nim przewidzianych t.j. zapłata w całości lub w części należnych kwot za podjęte przez pełnomocnika czynności, następuje stosownie do treści złożonego wniosku i skutkuje przewidzianą przez ustawodawcę możliwością ich zasądzenia w całości lub w części. Zdaniem referendarza sądowego wyrażonym w zaskarżonym postanowieniu adw. J. R. składając [...] czerwca 2020 r. wniosek o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu nie złożył wymaganego oświadczenia określonego w § 3 ww. rozporządzenia. Stanowiska tego nie można podzielić. Zważyć należy, że na skutek uchybień sekretarskich do akt sprawy włączono: 1) pismo przewodnie z [...] czerwca 2020 r. mówiące o przekazaniu opinii prawnej o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej oraz o wniosku o przyznaniu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, a także 2) opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Złożone zaś w biurze podawczym Sądu 3 czerwca dokumenty zawierały również (poza wymienionymi pismami – przewodnim i opinią o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej) również wniosek o przyznanie kosztów pomocy prawnej. Ów wniosek został potraktowany omyłkowo jako "odpis" i nie wszyty do akt sprawy, lecz umieszczony wraz z innymi odpisami w kopercie, na końcu akt. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że wniosek ten zawiera oświadczenie pełnomocnika, że koszty nie zostały do tej pory pokryte w żadnej części. W związku z powyższym należy uznać, że wniosek spełnia niezbędne wymogi do jego merytorycznego rozpoznania. Zgodnie z 21 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu opłaty wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi: 1) w pierwszej instancji: a) w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna - opłatę obliczoną na podstawie § 8, b) za sporządzenie skargi i udział w rozprawie w sprawie skargi na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego - [...] zł, c) w innej sprawie - [...] zł; 2) w drugiej instancji: a) za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym - [...]% opłaty określonej w pkt 1, a jeżeli w drugiej instancji sprawy nie prowadził ten sam adwokat - [...]% tej opłaty, w obu przypadkach nie mniej niż [...] zł, b) za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - [...]% opłaty określonej w pkt 1, a jeżeli w drugiej instancji sprawy nie prowadził ten sam adwokat - [...]% tej opłaty, w obu przypadkach nie mniej niż [...] zł, c) za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym - [...]% opłaty określonej w pkt 1, a jeżeli w drugiej instancji sprawy nie prowadził ten sam adwokat, nie sporządził i nie wniósł kasacji - [...]% tej opłaty, w obu przypadkach nie mniej niż [...] zł, d) w postępowaniu zażaleniowym - [...] zł. A. J. Reimus został ustanowiony pełnomocnikiem dla skarżącego w pierwszej instancji (postanowienie z [...] listopada 2019 r.), lecz do dnia wydania wyroku z [...] marca 2020 r. w niniejszej sprawie nie podjął jakichkolwiek działań, które zmierzałyby do udzielenia skarżącemu efektywnej pomocy prawnej. Pierwszymi działaniami było złożenie wniosku o sporządzenie przez Sąd uzasadnienia wyroku, a następnie – po doręczeniu mu odpisu wyroku z uzasadnieniem – złożenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. W związku z powyższym mając na uwadze stopień zawiłości sprawy (sprawa procesowa dotycząca stwierdzenia niedopuszczalności odwołania) oraz nakład pracy poniesiony przez pełnomocnika z urzędu czynności procesowe podjęte przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu, zgodnie z § 4 ust. 1-2 rozporządzenia z 2016 r., należało ustalić opłatę za czynności adwokata podejmowane przed sądem drugiej instancji w wysokości opłaty maksymalnej wskazanej w § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia z 2016 r., czyli w wysokości [...] zł. Stosownie do § 4 ust. 3 rozporządzenia z 2016 r. opłatę za udzielenie pomocy prawnej stronie skarżącej podwyższa się o stawkę podatku od towarów i usług, przewidzianą dla tego rodzaju czynności, obowiązującą w dniu orzekania o niej, tj. w kwocie [...]zł. Pełnomocnikowi należało zatem przyznać tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu przed sądem drugiej instancji wynagrodzenie w łącznej wysokości [...] zł. Z tych względów, na podstawie art. 260 § 1 i 3 w zw. z art. 250 § 1 P.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 2 lit b) oraz § 4 ust. 1-3 rozporządzenia z 2016 r., orzeczono, jak w sentencji postanowienia. /-/ B. Drzazga