III SA/Gl 338/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.

Wnioskiem z 31 marca 2014 r., nadesłanym w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego w kwocie [...] zł, skarżący reprezentowany przez fachowego pełnomocnika procesowego domagał się zwolnienia od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podał, że z żoną jest w rozdzielności majątkowej od [...] r. Pozostaje jednak na jej utrzymaniu podobnie jak dwie jego córki ([...],[...] lat) oraz dwóch synów ([...],[...] lat). Wynagrodzenie za pracę skarżącego wynosi bowiem [...] zł brutto. Z kolei dochody najstarszej córki i starszego syna ze stosunku pracy kształtują się na poziomie po [...] zł brutto. Ponadto jako składniki posiadanego majątku wymienił nieruchomość rolną, która po zakończeniu prowadzonej działalności gospodarczej (vide: potwierdzenie złożenia wniosku do CEIDG) została zajęta przez komorników (vide: zawiadomienie o zajęciu nieruchomości z [...] r.). Dodatkowo do akt sprawy przedłożono wypis z rejestru gruntów należących do "A", których powierzchnia wynosi [...]ha, podczas gdy powierzchnia zabudowy to [...] m2, faktury VAT ponoszonych opłat za czynsz w wysokości [...] zł (wystawione przez sp. z o.o. "A" za pierwszy kwartał), zaświadczenie o zameldowaniu, wyciągi z rachunku bankowego żony z zerowym saldem końcowym, zaświadczenia o wynagrodzeniach oraz zeznania podatkowe za 2013 r. Postanowieniem z 27 maja 2014 r. referendarz sądowy odmówił prawa pomocy. Postanowienie to zostało zaskarżone sprzeciwem skarżącej datowanym na 26 czerwca 2014 r. W uzasadnieniu sprzeciwu zawarto polemikę z uzasadnieniem postanowienia referendarza, powołano się na rudna sytuację rodzinną skarżącego, rozdzielność majątkową z żoną i brak współpracy z jej strony. Sąd zważył, co następuje Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm) – zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a." – w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie takie przysługuje zażalenie. Zatem kwestia przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega rozpoznaniu przez Sąd. Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a . Stosownie do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 cyt. ustawy), następuje gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek, o którym mowa wyżej, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie może ona zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 137/05, Lex nr 1405477). Dlatego też prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym może być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Tylko bowiem w takim przypadku istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 478/04, Lex nr 393645). Odnosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. W treści urzędowego formularza (vide: druk PPF) skarżący zadeklarował bowiem dochód z wynagrodzenia za pracę (w Spółce z o.o. "A" w charakterze kierowcy) w kwocie [...] zł brutto, tj. [...] zł netto. Dodatkowo oświadczył, że zarobki jego syna i córki z wynagrodzenia za pracę (w tej samej Spółce) kształtują się na poziomie po [...] zł brutto, tj. po [...] zł netto. Tymczasem z dokumentów nadesłanych jako uzupełnienie złożonego wniosku ustalono, że syn skarżącego od stycznia 2014 r. pobiera zasiłek chorobowy. Wysokość tego dochodu do dnia dzisiejszego nie została w żaden sposób podana. Podobnie żona skarżącego, od [...] r. pobiera zasiłek chorobowy z ZUS, którego okres pobierania oraz wysokość nie jest znana (z nadesłanych dokumentów wynika jedynie, że [...] na jej konto wpłynęła kwota [...] zł, a [...] kwota [...] zł). Wprawdzie wskazano, że jej wynagrodzenie, jako prezesa zarządu Spółki z o.o"A", w styczniu 2014 r. wynosiło [...] zł brutto, tj. [...] zł netto, natomiast za luty 2014 r. kształtowało się na poziomie [...] zł brutto, tj. [...] zł netto, niemniej jednak powyższe nie mogło być uznane za wystarczające, skoro na jej rachunku bankowym w styczniu odnotowano operacje uznaniowe na kwotę [...] zł, natomiast w lutym na kwotę [...] zł, w marcu na kwotę [...] zł, a w kwietniu na kwotę [...] zł. Ponadto z zeznań podatkowych za 2013 r. ustalono, że poza dochodem ze stosunku pracy, który łącznie z dochodami z innych źródeł wynosił [...] zł w zeznaniu podatkowym PIT-36L wykazała ona przychody z działalności gospodarczej rzędu [...] zł. Podobnie córka skarżącego poza dochodami ze stosunku pracy uzyskała dodatkowe przychody z działalności wykonywanej osobiście, a nadto z pozarolniczej działalności gospodarczej. Te ostatnie kształtowały się na poziomie [...] zł. Dodatkowo posiada ona 90% udziałów w Spółce "A", a przychody tejże Spółki za ubiegły rok podatkowy wynosiły [...] zł. Analogicznie skarżący poza dochodami ze stosunku pracy uzyskał dochód z innych źródeł rzędu [...] zł. Co więcej prowadził też działalność gospodarczą, której przychód za ubiegły rok wynosił [...] zł. Wprawdzie ta, jak wyjaśnił, została zlikwidowana, niemniej jednak jest on jeszcze udziałowcem w Spółce cywilnej M. T. P. "A". Wobec powyższego uznać należało, że złożone przez skarżącego oświadczenie o sytuacji finansowej w jakiej się aktualnie znajduje nie można było uznać za kompletne i rzetelne (brak bowiem było jakichkolwiek danych o aktualnych dochodach żony i córki z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej). To oznacza, że zastosowanie w sprawie znalazł prezentowany w orzecznictwie sądowym pogląd, zgodnie z którym w przypadku, gdy strona uchyla się od przedstawienia wszelkich informacji na temat jej sytuacji rodzinnej bądź finansowej lub podaje takie fakty, które nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (vide: postanowienia NSA z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09, LEX nr 552404 oraz z dnia 24 maja 2013 r. sygn. akt I OZ 402/13, LEX nr 1318828). Skoro bowiem przedstawiono jedynie wybrane selektywnie informacje, które budziły wątpliwości, a nadto okazały się niewystarczające do uwzględnienia złożonego wniosku z uwagi na brak jednoznacznego wskazania wysokości dochodów wszystkich członków rodziny, brak było podstaw do uznania podanych przez skarżącego twierdzeń i oświadczeń za uprawdopodobnione. Oceniając zasadność przyznania prawa pomocy należy wszakże odnieść sytuację majątkową wnioskodawcy do wysokości kosztów, które jest on zobowiązany ponieść. Porównanie takie jest konieczne dla oceny możliwości finansowych partycypowania przez stronę w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego na zasadzie wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Tymczasem zaprezentowane przez skarżącego niekompletne dane nie pozwalały na uzyskanie pewności co do jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Również sprzeciw nie wniósł nowych okoliczności. Skarżący powołał się co prawda na fakt rozdzielności majątkowej z żoną, jednak okoliczność ta nie ma wpływu na wynikający z przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek wzajemnego wsparcia małżonków. W świetle powyższego, działając na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.