III SA/Gl 33/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.), Protokolant Specjalista Agnieszka Górecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego [...] w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 30 września 2022 r. nr SKO.FD/41.4/94/2022/13663 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu dotacji oddala skargę.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: SKO) decyzją z 30 września 2022 r. nr SKO.FD/41.4/94/2022/13663, po rozpoznaniu odwołania C. spółka z o.o. (dalej: spółka) uchyliło decyzję Prezydenta Miasta S. z 22 czerwca 2022 r. nr [...] i umorzyło postępowanie w sprawie zwrotu dotacji. Z akt administracyjnych wynika, że w okresie od 24 sierpnia 2020 r. do 28 grudnia 2021 r. Prezydent Miasta prowadził wobec spółki jako organu prowadzącego Niepubliczną Szkołę Policealną postępowanie administracyjne w sprawie określenia wysokości przypadającej do zwrotu dotacji oświatowej pobranej w 2016 r. Decyzją z 22 czerwca 2022 r. Prezydent Miasta określił wysokość dotacji w 2016 r. w kwocie 90.836,99 zł wraz z odsetkami do zwrotu jako pobranej w nadmiernej wysokości oraz wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem. W wyniku rozpoznania odwołania spółki, SKO zaskarżoną decyzją z 30 września 2022 r. uchyliło rozstrzygnięcie I instancji i umorzyło postępowanie w sprawie zwrotu dotacji. W uzasadnieniu decyzji SKO wskazało, że termin przedawnienia zobowiązań dotacyjnych rozpoczyna swój bieg z końcem roku, w którym beneficjent otrzymał i miał wykorzystać dotację. Tym samym, skoro dotacja została przyznana i przekazana spółce to termin przedawnienia winien być liczony od końca 2016 r. Uwzględniając przepisy wprowadzone "specustawą koronawirusową" w zakresie zawieszenia terminu przedawnienia w okresie obowiązywania stanu epidemii albo stanu zagrożenia epidemicznego, skutkujące spoczywaniem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego przez okres 72 dni, (art. 15 zzr ust. 1 pkt 3 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1842), termin przedawnienia upłynął 14.03.2022 r. Decyzję tę zaskarżył do sądu administracyjnego Prokurator, zażądał jej uchylenia, zarzucając naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, to jest art. 70 § 1 ustawy z 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm., dalej: O.p.) w zw. z art. 60 pkt. 1, art. 67 ust. 1 i, art. 251 ust. 1 i art. 252 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1634 ze zm., dalej: u.f.p.) polegające na przyjęciu, że doszło do przedawnienia zobowiązania dotyczącego zwrotu dotacji za 2016 rok z uwagi na upływ pięcioletniego terminu przedawnienia liczonego od końca roku kalendarzowego, w którym przekazano dotację, co w konsekwencji doprowadziło do umorzenia postępowania, podczas gdy nie doszło do przedawnienia opisanego wyżej zobowiązania publicznoprawnego z uwagi na to, że bieg terminu przedawnienia do zwrotu dotacji przyznanej przez Prezydenta Miasta wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem oraz pobranej w nadmiernej wysokości rozpoczyna się dnia 31 stycznia roku następnego w stosunku do roku, na który dotacja została udzielona. W uzasadnieniu skargi Prokurator zaakcentował, że art. 252 ust. 1 ustawy o finansach publicznych określa termin do zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem lub pobranej w nadmiernej wysokości. Jest nim termin 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2. Jednocześnie, termin do rozliczenia przedmiotowej dotacji wynika z § 9 ust. 1 uchwały Rady Miejskiej w S. z 17 grudnia 2015 r. numer [...] w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji dla szkół i placówek oświatowych niepublicznych oraz publicznych prowadzonych przez organy inne niż jednostka samorządu terytorialnego oraz trybu i zakresu kontroli prawidłowości pobierania i wykorzystywania udzielonej dotacji, podjętej na podstawie art. 90 ust. 4 ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j.: Dz.U. z 2017 r. poz. 2198 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie przyznania dotacji. Został on określony na 15 stycznia roku następującego po roku udzielenia dotacji. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne Prokurator wskazał, że "bieg terminu przedawnienia powstałego z mocy prawa obowiązku zwrotu dotacji, przy odpowiednim stosowaniu art. 70 O.p., nie może się rozpocząć przed ostatecznym rozliczeniem dotacji podmiotowej, która ma charakter roczny, a jej rozliczenie zwykle następuje po upływie roku. Zatem bieg terminu przedawnienia obowiązku zwrotu tej części rocznej dotacji podmiotowej, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem lub została pobrana w kwocie wyższej od należnej rozpoczyna się od końca roku następującego po roku, za który dotacji udzielono." (Tak wyroki WSA z: 22 marca 2022 r. sygn. akt I SA/Gd 1708/21, 21 czerwca 2018 r., sygn. akt I SA/Sz 235/18, 22 listopada 2017 r., sygn. akt I SA/Ol 415/17, publ.: CBOSA). W tym stanie rzeczy, zdaniem Prokuratora, w dacie wydania zaskarżonej decyzji organu odwoławczego nie doszło do przedawnienia zobowiązania do zwrotu dotacji i brak było podstaw do umorzenia postępowania w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Na wstępie podkreślić należy, iż na podstawie art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, zasadniczo sprawowana w oparciu o kryterium zgodności z prawem (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.), obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a.). W myśl zaś art. 145 § 1 P.p.s.a. w razie stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, sąd, uwzględniając skargę, uchyla decyzję bądź postanowienie, stwierdza nieważność decyzji bądź postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, względnie stwierdza wydanie rozstrzygnięcia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Jeżeli natomiast sąd nie stwierdzi wskazanych wyżej naruszeń prawa, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddala skargę w całości lub części. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem, które nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w tak zakreślonych granicach i według wymienionych kryteriów, Sąd nie dopatrzył się tego rodzaju naruszeń prawa, które nakazywałyby jej uchylenie. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy prawidłowo stwierdziło SKO, że doszło do przedawnienia zobowiązania spółki w przedmiocie zwrotu dotacji za 2016 r. Kwestia ta była już przedmiotem orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny, który w uzasadnieniu wyroku z 12 października 2022 r. sygn. akt I GSK 2886/18 (publ.: CBOIS) orzekł, że: "przedawnienie zobowiązań podatkowych regulują przepisy Rozdziału 8 Działu III Ordynacji podatkowej. Wynika z nich, że sposób liczenia terminu przedawnienia jest uzależniony zasadniczo od sposobu powstania zobowiązań podatkowych, które mogą powstać albo na skutek zaistnienia zdarzenia, z którym ustawy podatkowe wiążą powstanie zobowiązań podatkowych (art. 21 § 1 pkt 1), albo na skutek doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego (art. 21 § 1 pkt 2). Powszechnie przyjmuje się, że decyzja orzekająca o zwrocie dotacji ma charakter deklaratoryjny, a w związku z tym do obliczenia terminu przedawnienia, podobnie jak w przypadku zobowiązań powstających z mocy prawa, powinien mieć zastosowanie art. 70 § 1 O.p. W myśl którego – zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Okolicznością powodującą uruchomienie biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych jest więc upływ terminu płatności podatku. Zgodnie z art. 252 ust. 1 pkt 1 u.f.p. – dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości – podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2 (...). W myśl art. 252 ust. 5 u.f.p. – zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, nienależnie udzielona lub pobrana w nadmiernej wysokości. Stosowanie zaś do art. 252 ust. 6 pkt 2 u.f.p. – odsetki od dotacji podlegających zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego nalicza się począwszy od dnia następującego po upływie terminów zwrotu określonych w ust. 1 i 2 w odniesieniu do dotacji pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości. Podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, iż pięcioletni termin przedawnienia, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności, w przypadku wykorzystania środków niezgodnie z przeznaczeniem, rozpoczyna swój bieg od dnia otrzymania tych środków przez beneficjenta. W takich więc przypadkach wydanie i doręczenie decyzji winno nastąpić w ciągu pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym dotacja była przyznana i powinna zostać wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem (por. wyroki NSA: z 5 września 2018 r., sygn. akt I GSK 2583/18 i z 14 stycznia 2019 r., sygn. akt I GSK 2656/18). Skoro zatem w przypadku wykorzystania środków niezgodnie z przeznaczeniem termin przedawnienia rozpoczyna swój bieg od dnia otrzymania tych środków przez beneficjenta, to tym bardziej w przypadku dotacji pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości termin ten powinien rozpocząć swój bieg od dnia otrzymania tych środków przez beneficjenta. Na podstawie powyższych rozważań przyjąć należy, że termin przedawnienia bieg rozpoczyna niezależnie od wydania decyzji w przedmiocie stwierdzenia obowiązku zwrotu i jedynie przed jego upływem możliwe jest jej skuteczne prawnie doręczenie beneficjentowi. W konsekwencji zastosowanie art. 70 § 1 O.p. prowadzi w tym wypadku do konkluzji, że pięcioletni termin przedawnienia, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności, w przypadku dotacji udzielonej z budżetu jednostki samorządu terytorialnego pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości, rozpoczyna swój bieg od dnia otrzymania tych środków przez beneficjenta. W takich więc przypadkach wydanie i doręczenie decyzji winno nastąpić w ciągu pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym dotacja była przyznana i powinna zostać wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem. Wskazać ponadto należy, że zobowiązanie podatkowe (w niniejszej sprawie zwrot dotacji) przedawnia się jeżeli termin przewidziany w art. 70 § 1 O.p. upłynął przed wydaniem decyzji organu odwoławczego (por. uchwała składu 7 sędziów NSA z 6 października 2003 r., sygn. akt FPS 8/03). Stanowisko wyrażone w tej uchwale nie budzi wątpliwości w orzecznictwie sądowoadministracyjnym." Sąd w składzie orzekającym podziela to stanowisko. Skoro w rozpoznawanej sprawie dotacja była przyznana i przekazana w 2016 r. to termin przedawnienia winien być liczony od końca 2016 r. i winien upłynąć wraz z końcem 2021 r., stosownie do regulacji art. 70 § 1 O.p. W tym miejscu zauważyć przyjdzie także, że uchwałą z 27 marca 2023 r. sygn. akt I FPS 2/22 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Art. 15 zzr ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, ze zm., dalej: ustawa COVID-19) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 568, ze zm.) nie dotyczy wstrzymania, rozpoczęcia i zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych." (publ.: CBOSA). Oznacza to, że SKO nieprawidłowo uwzględniło w sprawie zawieszenie terminu przedawnienia w okresie obowiązywania stanu epidemii albo stanu zagrożenia epidemicznego, przez okres 72 dni, w oparciu o art. 15 zzr ust. 1 pkt 3 ustawy COVID-19, wskazując, że termin przedawnienia upłynął 14 marca 2022 r. Jednakże nie ma to wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, albowiem w dacie wydania decyzji obu instancji zobowiązanie spółki uległo przedawnieniu. Słusznie zatem w oparciu o art. 105 § 1 K.p.a. umorzył postępowanie w sprawie, albowiem wobec przedawnienia zobowiązania spółki do zwrotu dotacji za 2016 r. stało się ono bezprzedmiotowe. W tym stanie rzeczy zarzuty skargi okazały się niezasadne i na mocy art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.