III SA/Gl 26/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Protokolant referent - stażysta Katarzyna Czabaj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 marca 2023 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 24 listopada 2022 r. nr 020000/71/RDZ-ODW-2981/2022-RED w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję.

Zaskarżoną decyzją z 24 listopada 2022r., nr 020000/71/RDZ-ODW-2981/ 2022-RED, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: Prezes ZUS), po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy E.S., uchylił decyzję ZUS z 12 sierpnia 2020r. nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku z 16 kwietnia 2020r. o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. oraz odmówił prawa do w/w zwolnienia. W podstawie prawnej powołał się na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.; dalej: kpa) oraz art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.; dalej: ustawa COVID-19). W uzasadnieniu organ wskazał, że powyższa decyzja zakończyła postępowanie, które uwzględniło wskazania zawarte w wyroku WSA w Gliwicach z 17 sierpnia 2022 r., o sygn. akt III SA/GI 32/22. Opisał zasady obsługi dokumentacji wpływającej do organu, obsługę dokumentacji składanej do urny znajdującej się w holu inspektoratu organu w C., formy przekazywania przez płatników dokumentacji do organu, jak również ich dalsze procedowanie. Podkreślił, że postępowanie nie potwierdziło złożenia przez Skarżącą wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. W dniu 27 kwietnia 2020 r. złożyła jedynie wniosek z pełnomocnictwem PEL oraz wniosek o świadczenie postojowe RSP-D, które zostały zaewidencjonowane w systemie organu. Odnosząc się do możliwości zastosowania przez organ przepisu art. 15 zzzzzn2 ustawy COVID-19 wyjaśnił, że termin na złożenie wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek jest terminem materialnym, który nie podlega przywróceniu. W takim przypadku - do wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek nie będzie miał zastosowania przepis art. 58 k.p.a. z tego względu, iż dotyczy on wyłącznie przywracania terminów procesowych. W skardze do tutejszego Sądu Strona podkreśliła, że niesłusznie organ odmówił zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za w/w okres bowiem wniosek został w obowiązującym terminie wrzucony do urny ZUS, jednak nie ma na to żadnych dowodów rzeczowych, gdyż na taką okoliczność ZUS nie wydawał potwierdzeń. Po upływie kilku miesięcy okazało się, iż wniosek został zagubiony. Skoro więc wniosek się nie odnalazł, a intencją Ustawodawcy była pomoc dla wszystkich przedsiębiorców, dodatkowo potwierdza ten fakt wprowadzony później przepis umożliwiający przywrócenie terminów jeśli jakieś okoliczności doprowadziły do tego iż termin nie został zachowany to domaga się aby organ wziął to pod uwagę i wyznaczył termin do złożenia wniosku aby mogła skorzystać ze zwolnienia . W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie; przedstawił argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023r., poz. 259 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c ustawy). Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Zauważyć należy, że sporna sprawa była już analizowana przez tut. Sąd w wyroku 17 sierpnia 2022r., o sygn. akt III SA/Gl 32/22, który uchylając poprzednią decyzję organu w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku z 16 lipca 2020r. o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. wskazał, że organ odwoławczy naruszył prawo utrzymując w mocy wadliwą decyzję organu I instancji. Podniósł, że w sentencji decyzji powołał się na wniosek z "16.04.2020r.", podczas gdy wniosek o odszukanie RDZ został złożony "16.07.2020r." Ta rozbieżność została wyjaśniona w odpowiedzi na skargę omyłką pisarską, która jednak nie została sprostowana. Pozostaje zatem istotna wątpliwość co do stanu faktycznego: czy strona złożyła jakiś wniosek z 16 kwietnia 2020r. czy też nie, gdyż w takim razie należałoby wyjaśnić czego dotyczył. Zatem ponownie rozpoznając sprawę organ ustali stan faktyczny sprawy: czy strona złożyła wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania składek z zachowaniem terminu 30 czerwca 2020r. czy też nie i wyda rozstrzygnięcie odpowiednie do dokonanych ustaleń, przy czym uwzględni, że nieterminowe wniesienie takiego wniosku nie skutkuje bezprzedmiotowością postępowania, lecz ewentualnie uzasadnia wydanie decyzji odmownej. Rozważy też zastosowanie w sprawie art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19, który wszedł w życie 16 grudnia 2020r., jednak z uwagi na brak przepisu przejściowego znajduje zastosowanie w całym okresie epidemii. Spór w niniejszej sprawie koncentruje się na niedopełnieniu – jak twierdzi organ - przez Stronę obowiązku terminowego złożenia deklaracji rozliczeniowych za okres, za który ubiegała się o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek. Skarżąca wskazuje złożenie wniosku poprzez wrzucenie do urny co było związane z istnieniem pandemii. Organ w decyzji podtrzymuje stanowisko, że wniosek nie został złożony na dzień 30 czerwca 2020r., a art. 15zzzzzn2 nie ma zastosowania do terminów materialnych. Rozpoznając sprawę w powyższych ramach zauważyć należy, że organ nie wyjaśnił jaki wniosek z pełnomocnictwem PEL został złożony 27 kwietnia 202r. z datą 16 kwietnia 2020r. skoro z datą z 20 kwietnia 202r. został złożony wniosek o świadczenie postojowe RSP-D. Nie poczynił też żadnych ustaleń co do spornego wniosku. Wskazane powyżej uchybienia wymagały więc uchylenia zaskarżonej decyzji celem ponownego przeprowadzenia postępowania przez organ zgodnie z wymogami wynikającymi z naczelnych zasad procesowych i przepisów prawa ustawy COVID. Nadto organ zwróci także uwagę na nowelizację ustawy COVID dokonaną ustawą z dnia 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 2255). Na mocy ustawy nowelizującej do ustawy COVID dodany został przepis art. 15zzzzzn2, którego ust. 1 pkt 2 i ust. 2 stanowi, że w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Przepis ten znajdzie zatem zastosowanie w niniejszej sprawie skoro sprawa będzie rozpoznawana ponownie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a wskazana wyżej ustawa nowelizująca nie zawiera przepisu przejściowego, który wyłączyłby zastosowanie art. 15zzzzzn2 w niniejszej sprawie. Tym samym chybione jest twierdzenie organu o niemożliwości zastosowania przez organ przepisu art. 15 zzzzzn2 ustawy COVID-19, gdyż termin na złożenie wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek jest terminem materialnym, który nie podlega przywróceniu i w takim przypadku do wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek nie będzie miał zastosowania przepis art. 58 k.p.a. z tego względu, iż dotyczy on wyłącznie przywracania terminów procesowych. W związku z powyższym Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.