III SA/Gl 1566/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędzia WSA Adam Gołuch, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lipca 2022 r. sprawy ze skargi D. spółka jawna w U. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 8 września 2021 r. nr UP-2483/2021 (020000/71/UP-2483/2021-RED) w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę.

Zaskarżoną decyzją z 8 września 2021 r. nr 020000/71/UP-2483/2021-RED, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z 24 maja 2021 r., nr [...], odmawiającą D D. T., J. T. sp. jawna (dalej spółka, strona, skarżący) wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie w części finansowanej przez ubezpieczonych. W podstawie powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256, ze zm.; dalej k.p.a.) oraz art. 83 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423; dalej u.s.u.s.). W uzasadnieniu wskazał, iż rozpoznając wniosek spółki z 8 kwietnia 2021r. w sprawie umorzenia zadłużenia z tytułu składek ustalił, że zadłużenie obejmuje m. in. składki w części finansowanej przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek. Zgodnie zaś z art. 30 u.s.u.s. do tych należności nie stosuje się art. 28 tej ustawy, na podstawie którego Zakład Ubezpieczeń Społecznych umarza należności z tytułu składek. Wobec powyższego organ stwierdził, iż wskazane należności wyłączone są spod możliwości umorzenia na podstawie powołanych przepisów prawnych, a zatem zachodzi bezprzedmiotowość postępowania. W skardze na powyższą decyzję ostateczną spółka przedstawiła problemy spłaty zobowiązań, zadłużenie oraz problemy zdrowotne wspólnika. Zaakcentowała skutki pandemii i konsekwencje jakie spowoduje konieczność uiszczenia należności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej jako p.p.s.a.), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), lit. b) i lit. c) p.p.s.a. Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Przy rozstrzyganiu spraw Sąd nie kieruje się zasadami słuszności, sprawiedliwości społecznej, wyjątkowymi, w ocenie skarżącej spółki, okolicznościami, które miałyby uzasadniać uchylenie decyzji. Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie można organom zarzucić naruszenia przepisów prawa. Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Prezesa ZUS, którą organ utrzymał w mocy decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o umorzenie składek w części dotyczącej składek za ubezpieczonych nie będących jednocześnie płatnikami składek, na podstawie art. 30 w zw. z art. 28 u.s.u.s. W myśl art. 28 ust. 1 u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Jednakże z art. 30 u.s.u.s. wynika, iż do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek, nie stosuje się przepisu pozwalającego ZUS-owi umorzyć należności z tytułu składek w całości lub w części ("nie stosuje się przepisu art. 28"). Sąd zaznacza, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji w obrocie prawnym funkcjonował już wyjątek od zasady opisanej w art. 30 u.s.u.s. (art. 30 został zmieniony przez art. 1 pkt 9 ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. z 2021 poz. 1621). Zgodnie ze znowelizowanym brzmieniem art. 30 u.s.u.s., do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się przepisu art. 28, z wyłączeniem ust. 3 pkt 4c. Jako że opisany wyjątek dotyczy ogłoszenia upadłości, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe - nie ma znaczenia w sprawie. Zatem możliwość umarzania składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami została wyłączona, z wyjątkiem który w kontrolowanej sprawie nie występuje. Płatnikowi składek nie przysługuje prawo domagania się ich umorzenia, gdyż to nie on, a ubezpieczony poniósł rzeczywisty ciężar finansowy tych składek. Płatnik jest jedynie pośrednikiem, który odprowadza składki do ZUS, a zatrzymanie tych składek lub rozporządzenie nimi stanowi w istocie naruszenie przepisów u.s.u.s. Z powyższego wynika w sposób jednoznaczny, że w przypadku składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących ich płatnikami, a także w przypadku składek ubezpieczonych nie będących jednocześnie płatnikami składek ustawodawca co do zasady nie przewiduje możliwości ich umarzania, rozkładania na raty, czy odraczania terminu płatności. Innymi słowy, co do zasady nie istnieją podstawy prawne do merytorycznego rozpoznania takiego wniosku. Organ zobligowany był więc do odmowy wszczęcia postępowania w tym zakresie. Zaskarżana w tej sprawie decyzja obejmowała zadłużenie z tytułu składek w części dotyczącej składek za ubezpieczonych nie będących jednocześnie płatnikami składek (finansowane przez ubezpieczonych nie będących jednocześnie płatnikami składek). Zasadnie zatem ZUS odmówił wszczęcia postępowania, w części dotyczącej składek finansowanych przez osoby ubezpieczone, niebędące płatnikami tych składek na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 30 u.s.u.s. Jest to bowiem rozstrzygnięcie formalne. Zgodnie bowiem z art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W konsekwencji więc Sąd stwierdza, że ZUS zasadnie odmówił wszczęcia postępowania, skoro wniosek dotyczył zaległości w zakresie składek za ubezpieczonych nie będących jednocześnie płatnikami składek. Jest to rozstrzygnięcie formalne bowiem przepis prawa: art. 30 u.s.u.s. wprost nie pozwala na realizację wniosku skarżącego w tym zakresie. Tym samym zarzuty skargi nie mogły odnieść skutku. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił