Sygnatura
III SA/Gl 1207/25
III SA/Gl 1207/25 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2026-06-23
Wynik
Oddalono skargę
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
- Data orzeczenia
- 23 czerwca 2026
- Prawomocne
- nie
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant Nikola Bartosik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi G. G. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia 13 października 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu oddala skargę.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 13 października 2025 r., nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. (dalej też: Dyrektor [...]OR), po rozpatrzeniu odwołania G. G. (dalej także: Wnioskodawca, Strona, Skarżący), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w J. (dalej: Kierownik ARiMR) z 6 sierpnia 2025 r., nr [...] o odmowie przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu. W uzasadnieniu wyjaśnił, że Wnioskodawca złożył 7 kwietnia 2025 r. za pośrednictwem systemu teleinformatycznego ARiMR do Biura Powiatowego ARiMR w J. "[...]" wraz z kopią protokołu nr [...] z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego. Protokół ten sporządzono 17 grudnia 2024 r. i dotyczył on powodzi z 15 września 2024 r. Dane zadeklarowane we wniosku przez Wnioskodawcę podlegały weryfikacji przez organ prowadzący postępowanie. Kierownik ARiMR powołał się na regulacje § 13zzza ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r., poz. 187, ze zm.; zwanego dalej: "rozporządzenie ws. zadań ARiMR") wskazując, że w 2025 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, poszkodowanemu w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi będącemu producentem rolnym, spełniającemu konkretnie wymienione warunki. Podkreślił, że organ I instancji ustalił, iż Strona do wniosku o udzielenie pomocy finansowej dołączyła kopię protokołu nr [...] z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego, sporządzonego 17 grudnia 2024 r. przez komisję gminną (gmina L.), powołaną przez Wojewodę [...]. Protokół dotyczy szkód wywołanych powodzią z 15 września 2024 r., które wystąpiły na terenie gminy L. (w protokole zaznaczono, że nie uwzględniono szkód z innej gminy). Informacja ta została także potwierdzona przez Wojewodę [...], który pismem z 1 lipca 2025 r. przekazał zestawienie producentów rolnych, dla których sporządzono potwierdzone protokoły szacowania szkód w związku z szacowaniem skutków powodzi z września 2024 r., a w piśmie z 18 lipca 2025 r. potwierdził, że Strona nie posiada gruntów w innych gminach. Wojewoda [...] zaznaczył, że protokół jest dokumentem podpisanym przez producenta rolnego i członków komisji pod odpowiedzialnością karną. Jednakże w związku z tym, że wniosek o przyznanie pomocy i protokół z szacowania strat nie obejmują działek położonych na obszarze, gdzie ogłoszono stan kieski żywiołowej, organ I instancji decyzją z 6 sierpnia 2025 r. odmówił przyznania pomocy finansowej przysługującej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych, w zapasach ziemiopłodów, w paszy dla zwierząt gospodarskich, w budynkach lub budowlach służących do produkcji rolnej, w maszynach, urządzeniach oraz wyposażeniu służących do produkcji rolnej łub w zwierzętach gospodarskich innych niż pszczoły spowodowane wystąpieniem powodzi, która miała miejsce we wrześniu 2024 r., w związku z którą wprowadzono stan klęski żywiołowej, które zostały oszacowane przez komisję. Strona nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem w odwołaniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania administracyjnego tj.: - art. 7 i 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 2024, poz. 575; dalej: "k.p.a.") przez naruszenie zasady praworządności oraz nieprowadzenia postępowania sposób budzący zaufanie uczestników do władzy publicznej, wyrażające się w wydaniu decyzji odmawiającej przyznania pomocy, pomimo tego, że w gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem powodzi, która miała miejsce we wrześniu 2024 r., w związku z którą wprowadzono stan klęski żywiołowej, zgodnie z rozporządzeniem ws. zadań ARiMR oraz zostały spełnione wszystkie wymagane rozporządzeniem warunki do jej uzyskania; - art. 77 i 80 k.p.a. przez ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego z przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów stanowiącej w istocie ich dowolną ocenę lub zebranie całości materiału dowodowego pozwalającego na stwierdzenie, że spełnione zostały wszystkie wymagane rozporządzeniem warunki do uzyskania pomocy; - naruszenie przepisu § 13zza ust. 1 pkt 1 i ust. 4 rozporządzenia ws. zadań ARiMR przez odmowę udzielenia pomocy pomimo tego, że w gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem powodzi, która miała miejsce we wrześniu 2024 r. i spełnienia wszystkich obligatoryjnych warunków do uzyskania pomocy z tytułu szkód w uprawach rolnych spowodowanych wystąpieniem powodzi, w związku z którą wprowadzono stan klęski żywiołowej. Organ odwoławczy rozpoznając sprawę nie uwzględnił powyższych zarzutów. Powołując się na art. 10 a ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2025 r. poz. 1363) oraz przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, wskazał na wymogi § 13zzza ust. 1 rozporządzenia ws. zadań ARiMR, zgodnie z którym w 2025 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, poszkodowanemu, w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi, będącemu producentem rolnym: 1. w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych, w zapasach ziemiopłodów, w paszy dla zwierząt gospodarskich, w budynkach lub budowlach służących do produkcji rolnej, w maszynach, urządzeniach oraz wyposażeniu służących do produkcji rolnej lub w zwierzętach gospodarskich innych niż pszczoły spowodowane wystąpieniem powodzi, która miała miejsce we wrześniu 2024 r., w związku z którą wprowadzono stan klęski żywiołowej, które zostały oszacowane przez komisję, o której mowa w § 5 ust. 5; 2. któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności; 3. który jest mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia 2022/2472. Podkreślono, że spór zasadniczo dotyczy kwestii wykładni przepisów § 13zzza ust. 1 pkt 1 rozporządzenia ws. zadań ARiMR. Organ I instancji odmówił przyznania pomocy finansowej, gdyż wniosek o przyznanie pomocy i protokół z szacowania strat nie obejmował działek położonych na obszarze, gdzie ogłoszono stan klęski żywiołowej. Natomiast zgodnie z treścią Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 września 2024 r. w sprawie wprowadzenia stanu klęski żywiołowej na obszarze części województwa dolnośląskiego, opolskiego oraz śląskiego (Dz. U. poz. 1365) w związku z powodzią we wrześniu 2024 r. w południowo-zachodniej części terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w celu zapobieżenia jej skutkom oraz w celu ich usunięcia, wprowadzono stan klęski żywiołowej na obszarze części województwa dolnośląskiego, opolskiego oraz śląskiego na okres 30 dni od dnia ogłoszenia rozporządzenia. Powyższe rozporządzenia nie wprowadziło stanu klęski żywiołowej na obszarze powiatu [...]. Dyrektor [...]OR nie zgodził się z argumentem Strony, że gdyby celem ustawodawcy było ograniczenie w przepisie § 13zzza ust. 1 pkt 1 rozporządzenia ws. zadań ARiMR zakresu podmiotowego wnioskodawców wyłącznie do tych producentów rolnych, których uprawy rolne znajdowały się na obszarze, na którym wprowadzono stan klęski żywiołowej, z pewnością dokonałby w tym zakresie stosownego wyłączenia. Skoro takiego wyłączenia nie dokonał, nie rozróżniając tym samym producentów rolnych z obszarów objętych stanem klęski żywiołowej, którzy jako jedyni mogliby być wnioskodawcami od pozostałych producentów rolnych dotkniętych skutkami powodzi z września 2024 r., w wyniku której wprowadzono stan klęski żywiołowej, to – zdaniem Strony – interpretacja powyższych przepisów nie powinna prowadzić do takiego rozróżnienia. Organ odwoławczy w tym zakresie wskazał, że wykładnia gramatyczna przepisu § 13zzza ust. 1 pkt 1 rozporządzenia ws. zadań ARiMR nie wskazuje bezpośrednio na udzielenie pomocy do gruntów rolnych położonych na obszarze klęski żywiołowej, jednak § 13zzza ust. 11 rozporządzenia ws. zadań ARiMR mówi, że łączna wysokość pomocy, o której mowa w ust. 1, nie może przekroczyć kwoty obniżenia dochodu produkcji rolnej obliczonego zgodnie z art. 37 ust. 8 rozporządzenia 2022/2472 oraz szkód w środkach trwałych, o których mowa w art. 37 ust. 9 rozporządzenia 2022/2472. Na mocy § 13zzza ust. 3 rozporządzenia ws. zadań ARiMR pomoc, o której mowa w ust. 1, jest udzielana na warunkach określonych w przepisach rozporządzenia 2022/2472 oraz zgodnie z przepisami o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publiczne. Zgodnie ze wskazanym powyżej art. 37 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) 2022/2472 z dnia 14 grudnia 2022 r. uznającego niektóre kategorie pomocy w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE. L 2022 Nr 327, s. 1; dalej rozporządzenie 2022/2472;) – określono tryb obliczania utraty dochodu. Dalej Dyrektor [...]OR podkreślił, że art. 37 rozporządzenia 2022/2472 wskazuje na pomoc na naprawienie szkód spowodowanych przez klęski żywiołowe w sektorze rolnym, a zgodnie z art. 37 ust. 1 rozporządzenia 2022/2472 programy pomocy na naprawienie szkód spowodowanych przez klęski żywiołowe są zgodne z rynkiem wewnętrznym w rozumieniu art. 107 ust. 2 lit. b) Traktatu i są wyłączone z wymogu zgłoszenia ustanowionego w jego art. 108 ust. 3, jeżeli spełniają warunki określone w niniejszym artykule i w rozdziale I niniejszego rozporządzenia. Zatem mając na względzie powyższe, w ocenie organu odwoławczego, celem ustawodawcy było ograniczenie zakresu podmiotowego wnioskodawców wyłącznie do tych producentów rolnych, których uprawy rolne znajdowały się na obszarze, na którym wprowadzono stan klęski żywiołowej i zapisem § 13zzza ust. 11 rozporządzenia ws. zadań ARiMR ustawodawca dokonał stosownego wyłączenia. Ponadto organ odwoławczy wskazał na zapisy raportu z konsultacji publicznych do projektu rozporządzenia Rady Ministrów zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa opublikowanego w dniu 25 września 2025 r. na stronie Rządowego Centrum Legislacji, w których zaakcentowano, że zgodnie z przepisami ww. rozporządzenia Komisji Europejskiej państwa członkowskie mogą uruchomić pomoc na naprawienie szkód spowodowanych przez klęski żywiołowe w sektorze rolnym, o ile właściwy organ państwa członkowskiego formalnie uznał dane zdarzenie za klęskę żywiołową. Organ stwierdził w konsekwencji, że nie jest w sprawie kwestionowane, że szkody w uprawach Strony zostały spowodowane powodzią, która miała miejsce we wrześniu 2024 r. i szkody te zostały oszacowane przez komisję. Jak wskazał bowiem Skarżący w uzasadnieniu odwołania, wszystkie te grunty orne położone są na obszarze (w czaszy) Zbiornika R., przez który przepływa rzeka O.. Zbiornik R. jest zlokalizowany w województwie [...] na terenie dwóch powiatów – [...] i [...]. W związku z zagrożeniem powodziowym 15 września 2024 r., celem przejęcia fali powodziowej i ochrony miejscowości położonych nad Odrą, zaczęto napełniać zbiornik, który na co dzień był zbiornikiem suchym, na którego terenie rolnicy uprawiali ziemię, by dwa dni później napełnienie zbiornika osiągnęło poziom 80% pojemności. Pomimo jednak takiego stanu rzeczy Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 września 2024 r. nie wprowadziło stanu klęski żywiołowej na obszarze powiatu [...]. Mając powyższe na względzie, organ I instancji nie pominął kwestii związanej z położeniem gruntów ornych gospodarstwa rolnego Skarżącego. Dyrektor [...]OR nie zgodził się z twierdzeniem Strony w odwołaniu, że: "Prawdą jest, że skarżący posiada grunty orne zarówno w powiecie [...], na którego obszarze wprowadzono stan klęski żywiołowej jak i w powiecie [...] (którego dotyczy przedmiotowy wniosek), którym nie był objęty rozporządzeniem z 16 września 2024 r." – i wyjaśnił, że z wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich wynika, że Wnioskodawca zadeklarował do płatności działki zlokalizowane jedynie w powiecie [...]. Zatem należy uznać, iż nieprawdą jest, że Strona posiada grunty orne w powiecie [...]. Odnosząc się do zarzutu, że Skarżący nie do końca rozumie argumentację organu I instancji, że w protokole nr [...] "nie zostały ujęte szkody z tych gmin", organ odwoławczy wyjaśnił, że w dołączonym do korekty wniosku z 25 lipca 2025 r. protokole nr [...] na stronie 4 zaznaczono m. im. że: rolnik nie posiada gruntów w innych gminach; w protokole nie zostały uwzględnione szkody z innej gminy. Protokół ten sporządzony był przez komisję gminną (w tym przypadku z gminy L.), powołaną przez Wojewodę [...] oraz podpisywany przez rolnika i członków komisji. Wyżej wymienionym podpisem osoby podpisujące oświadczały, "że wszystkie dane podane w protokole oraz w załącznikach do niego są prawdziwe i zgodne ze stanem faktycznym ". Natomiast na podstawie złożonego w aplikacji eWniosekPlus w 2024 r. wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich organ odwoławczy stwierdził, że były przez rolnika deklarowane działki z innych gmin niż L., co jest sprzeczne z ww. zapisami na stronie 4 protokołu nr [...]. Mimo powyższego, protokół z oszacowania szkód uwzględniał działki położone na terenie gminy L., a więc tereny nie objęte stanem klęski żywiołowej, dlatego rozbieżność pomiędzy protokołem nr [...] a wnioskiem o przyznanie płatności bezpośrednich nie miały wpływu na rozstrzygnięcie tej sprawy i nie było konieczności ich wyjaśnienia. Mając na względzie powyższe rozważania organ odwoławczy stwierdził, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie bowiem konsekwencje wynikające z konkretnego stanu faktycznego są określone przez przepisy prawa. Przepis regulujący prawo przyznawania płatności, jak również ewentualne sankcje mają charakter bezwzględnie obowiązujący, tzn. organ ma obowiązek ich zastosowania przy zaistnieniu określonych przesłanek; ich zastosowanie nie jest zależne od uznania organów ARiMR. Ponadto organy ARiMR są zobligowane do prowadzenia stałych kontroli, aby środki, o które występuje Strona, były rozdysponowane zgodnie z przepisami prawa z zastosowaniem zasady równości wobec wszystkich wnioskujących. Powyższe ma na celu zagwarantowanie wszystkim producentom równego traktowania w takim samym stanie faktycznym oraz zapobieganie uzyskiwaniu płatności nieuprawnionych. Kwestionując powyższą decyzję ostateczną Strona wniosła skargę żądając uchylenia decyzji obu instancji i zasądzenia kosztów postępowania. Zarzuciła naruszenie: 1. art. 80 k.p.a. przez brak wszechstronnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego; 2. art. 107 §3 k.p.a. przez nie podjęcie wszelkich niezbędnych kroków w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy - w zgodzie ze słusznym interesem strony, co znalazło wyraz w wadliwym uzasadnieniu faktycznym; 3. § 13zzza ust. 1 pkt 1 i ust. 4 rozporządzenia ws. zadań ARiMR przez odmowę udzielenia pomocy pomimo tego, że w gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem powodzi, która miała miejsce we wrześniu 2024 r. i spełnienia wszystkich obligatoryjnych warunków do uzyskania pomocy z tytułu szkód w uprawach rolnych spowodowanych wystąpieniem powodzi, w związku z którą wprowadzono stan klęski żywiołowej; 4. art. 37 rozporządzenia 2022/2472 przez jego niezastosowanie. W uzasadnieniu uargumentowano powyższe zarzuty; podtrzymano argumentację zawartą w odwołaniu; powołano się na wyrok z 16 lipca 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w sprawie I SA/Op 272/25. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie; podtrzymał dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym badana jest legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143; dalej: "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje poprzez uchylenie decyzji lub postanowienia w całości albo w części w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Z powyższego więc wynika, że jedynym kryterium rozpoznania sprawy jest zgodność zaskarżonej decyzji z prawem, jej legalność. Sąd przy tej ocenie kieruje się jedynie prawem, a nie zasadami celowości, czy słuszności albo sprawiedliwości społecznej. Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie można organom zarzucić naruszenia przepisów prawa. Na wstępie wskazać trzeba, że za podstawę wyroku Sąd przyjął ustalenia stanu faktycznego dokonane w zaskarżonym rozstrzygnięciu, albowiem nie stwierdził naruszenia prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zatem istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy organy zasadnie odmówiły Skarżącemu przyznania pomocy finansowej jako producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem powodzi w wrześniu 2024 r. Spór w tej sprawie dotyczy kwestii wykładni przepisów § 13zzza ust. 1 pkt 1 rozporządzenia ws. zadań ARiMR. Organ I instancji odmówił przyznania pomocy finansowej, gdyż wniosek o przyznanie pomocy i protokół z szacowania strat nie obejmował działek położonych na obszarze, gdzie ogłoszono stan klęski żywiołowej. Natomiast Skarżący nie zgadza się z tym stanowiskiem argumentując, że celem ustawodawcy nie było ograniczenie w przepisie § 13zzza ust. 1 pkt 1 rozporządzenia ws. zadań ARiMR zakresu podmiotowego wnioskodawców wyłącznie do tych producentów rolnych, których uprawy rolne znajdowały się na obszarze, na którym wprowadzono stan klęski żywiołowej. Rozstrzygając tak zakreślone ramy sporu przede wszystkim należy zauważyć, że w podobnych sprawach tut. Sąd w wyrokach z 26 marca 2026 r., o sygn. akt III SA/Gl 1204 i 1212/25, uwzględnił zarzuty skarg i uchylił decyzje organów obu instancji. Podsumował w uzasadnieniu, że z przepisów zarówno rozporządzenia unijnego (art. 37 ust. 5 rozporządzenia 2022/2472) jak i krajowego niewątpliwie wynika, że przy ustalaniu pomocy musi istnieć bezpośredni związek pomiędzy klęską żywiołową a poniesionymi szkodami przez rolnika. W okolicznościach wówczas rozpoznawanej sprawy zatem bardzo ważna, zdaniem Sądu, była wykładnia literalna spornego przepisu § 13 zzza ust. 1 rozporządzenia, który odwołuje się wprost do: (1) wystąpienia szkód, (2) spowodowanych wystąpieniem powodzi, która (3) miała miejsce we wrześniu 2024 r., (4) w związku z którą wprowadzono stan klęski żywiołowej, które (5) zostały następnie oszacowane przez komisję. Sąd stwierdził więc, że ww. przesłanki zostały spełnione, a mianowicie wystąpiły szkody w uprawach rolnych Strony, które zostały później oszacowane przez komisję w protokole nr [...] (gdzie wskazano, że szkody wynikają z powodzi). Zatem szkoda pozostawała w związku z powodzią, która miała miejsce we wrześniu 2024 r. a jej zakres/charakter determinował wprowadzenie przez ustawodawcę stanu klęski żywiołowej – który jednak nie obejmował gruntów rolnych skarżącego wskazanych w jego wniosku tj. położonych w miejscowości L., powiat [...]. Zdaniem zatem Sądu przepis § 13 zzza ust. 1 pkt 1 i ust. 8 rozporządzenia odnosi się do okoliczności wystąpienia powodzi w związku z którą ogłoszono stan klęski żywiołowej, a nie wprost do oznaczonego obszaru (terytorium), na którym ten stan ogłoszono. Komentowany przepis nie posługuje się przy tym pojęciem "obszaru" – jak wielokrotnie czyni to w rozporządzeniu w odniesieniu do zakresu innych form pomocy finansowej udzielanej przez Agencję. Użyta przez ustawodawcę przesłanka "powodzi, w związku z którą ogłoszono stan klęski żywiołowej" (§ 13 zzza ust. 1 pkt 1 i ust. 8 rozporządzenia) odwołuje się do powodzi "z powodu której", "odnośnie do której" lub "z uwagi na którą" ogłoszono stan klęski żywiołowej. Jest to zatem zwrot wskazujący jedynie na bezpośrednią przyczynę lub kontekst. Natomiast Skład rozpoznający niniejszą sprawę nie podziela powyższego poglądu. Spór w rozpatrywanej sprawie – podobnie jak objętej powyższymi wyrokami tut. Sądu - dotyczy zasadności odmowy przez organ przyznania pomocy finansowej na podstawie § 13 zzza ust. 1 pkt 1 pomimo, iż na działkach Skarżącego wystąpiły szkody w uprawach spowodowane zalaniem tych działek, gdyż były one zlokalizowane poza obszarami, na których ogłoszony został stan klęski żywiołowej w związku z powodzią we wrześniu 2024 r. Zdaniem Strony organ dokonał zawężającej wykładni przepisu, ponieważ przepis nie zawiera ww. ograniczenia i pomoc finansowa może zostać przyznana również do działek położonych na terenie gmin, na których stanu klęski żywiołowej nie wprowadzono. Oceniając zajęte przez organ stanowisko, zarzuty Strony skarżącej oraz biorąc pod uwagę stan prawny, skład tut. Sądu orzekający w niniejszej sprawie uznał wydaną w sprawie zaskarżoną decyzję oraz rozstrzygnięcie je poprzedzające jako prawidłowe z następujących przyczyn. Wskazać należy, że przepisy prawa materialnego znajdujące zastosowanie przy udzielaniu pomocy finansowej rolnikom, których uprawy dotknęły szkody spowodowane powodzią, zawarte są zarówno w aktach prawa krajowego jak i aktach prawa unijnego. Kwestia przyznawania pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody spowodowane wystąpieniem powodzi, która miała miejsce we wrześniu 2024 r., w związku z którą wprowadzono stan klęski żywiołowej uregulowana została w § 13zzza rozporządzenia ws. zadań ARiMR. Zgodnie z ww. § 13zzza ust. 1 w 2025 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, poszkodowanemu, w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi, będącemu producentem rolnym - w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych, w zapasach ziemiopłodów, w paszy dla zwierząt gospodarskich, w budynkach lub budowlach służących do produkcji rolnej, w maszynach, urządzeniach oraz wyposażeniu służących do produkcji rolnej lub w zwierzętach gospodarskich innych niż pszczoły spowodowane wystąpieniem powodzi, która miała miejsce we wrześniu 2024 r., w związku z którą wprowadzono stan klęski żywiołowej, które zostały oszacowane przez komisję, o której mowa w § 5 ust. 5. Z mocy ust. 3 - Pomoc, o której mowa w ust. 1, jest udzielana na warunkach określonych w przepisach rozporządzenia 2022/2472 oraz zgodnie z przepisami o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej. Natomiast artykuł 37 rozporządzenia 2022/2472 ustanawiając pomoc na naprawienie szkód spowodowanych przez klęski żywiołowe w sektorze rolnym w ust. 1 ustanowił, że programy pomocy na naprawienie szkód spowodowanych przez klęski żywiołowe są zgodne z rynkiem wewnętrznym w rozumieniu art. 107 ust. 2 lit. b) Traktatu i są wyłączone z wymogu zgłoszenia ustanowionego w jego art. 108 ust. 3, jeżeli spełniają warunki określone w niniejszym artykule i w rozdziale I niniejszego rozporządzenia. Ust. 2 stanowi, że pomoc spełnia następujące warunki: a) wypłaca się ją wyłącznie, gdy właściwy organ państwa członkowskiego formalnie uznał dane zdarzenie za klęskę żywiołową; b) gdy istnieje bezpośredni związek przyczynowy między klęską żywiołową a szkodami poniesionymi przez przedsiębiorstwo. Zatem w świetle powyższych uwarunkowań prawnych uprawnionym do uzyskania pomocy jest producent rolny, który posiada gospodarstwo rolne, w którym powstały szkody w wymienionych w ww. przepisie uprawach, a szkody te spowodowane były wystąpieniem powodzi, w związku z którą wprowadzono stan klęski żywiołowej. W tym zakresie należy mieć na względzie, że na gruncie prawa krajowego w zakresie klęsk żywiołowych obowiązuje ustawa z dnia 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowej (t. j. Dz.U. z 2025 r., poz. 112, ze zm., dalej: u.s.k.ż.), która określa tryb wprowadzenia i zniesienia stanu klęski żywiołowej, a także zasady działania organów władzy publicznej oraz zakres ograniczeń wolności i praw człowieka i obywatela w czasie stanu klęski żywiołowej. W art. 4 ust. 1 u.s.k.ż. uregulowano, że stan klęski żywiołowej może być wprowadzony na obszarze, na którym wystąpiła klęska żywiołowa, a także na obszarze, na którym wystąpiły lub mogą wystąpić skutki tej klęski. W ust. 2 ww. przepisu wskazano, że stan klęski żywiołowej wprowadza się na czas oznaczony, niezbędny dla zapobieżenia skutkom klęski żywiołowej lub ich usunięcia, nie dłuższy niż 30 dni. Z kolei art. 5 ust. 1 u.s.k.ż. przewiduje, że Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, może wprowadzić stan klęski żywiołowej z własnej inicjatywy lub na wniosek właściwego wojewody. W ust. 2 wskazano, że w rozporządzeniu, o którym mowa w ust. 1, określa się przyczyny, datę wprowadzenia oraz obszar i czas trwania stanu klęski żywiołowej, a także, w zakresie dopuszczonym niniejszą ustawą, rodzaje niezbędnych ograniczeń wolności i praw człowieka i obywatela. Stosownie do ust. 3 rozporządzenie, o którym mowa w ust. 1, ogłasza się w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, a ponadto podaje do publicznej wiadomości w drodze obwieszczenia właściwego wojewody przez rozplakatowanie w miejscach publicznych, a także w sposób zwyczajowo przyjęty na danym obszarze. Jak wynika z ww. przepisów, ustawodawca nie wprowadza ograniczeń co do obszaru, jaki może zostać objęty stanem klęski żywiołowej. Klęski żywiołowe mają na ogół zasięg miejscowy, lecz zdarzają się i takiego rodzaju zjawiska uzasadniające wprowadzenie stanu klęski żywiołowej, które obejmują cały nieomal obszar danego państwa lub paraliżują normalne życie jego ludności. Konstytucja dopuszcza wprowadzenie stanu klęski żywiołowej w zależności od potrzeb na części albo na całym terytorium państwa (art. 232 Konstytucji RP). Objęcie obszaru dotkniętego katastrofą stanem klęski żywiołowej umożliwia sprawniejsze i skuteczniejsze prowadzenie akcji ratowniczej oraz umożliwia osobom zamieszkałym na tym terenie szybsze uzyskiwanie pomocy ze strony powołanych do jej niesienia służb i instytucji, uzyskiwanie odszkodowań, pomocy materialnej itd. (P. Ruczkowski [w:] Stan klęski żywiołowej. Komentarz, LEX/el. 2002, art. 4). Podobne stanowisko przedstawił WSA we Wrocławiu w wyrokach z 10 i 11 września 2025 r., o sygn. akt III SA/Wr 133 i 134/25, które skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela. Właściwa zatem wykładnia § 13zzza ust. 1 pkt 1) rozporządzenia ws. zadań ARiMR winna uwzględniać okoliczność, że finalnie stan klęski żywiołowej ogłoszony formalnie w związku z powodzią, która miała miejsce we wrześniu 2024 r., nie został wprowadzony w całym kraju, lecz w jego poszczególnych obszarach. Stan klęski żywiołowej w związku z powodzią we wrześniu 2024 r. został uregulowany w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 września 2024 r. w sprawie wprowadzenia stanu klęski żywiołowej na obszarze części województwa dolnośląskiego, lubuskiego, opolskiego oraz śląskiego (t.j. Dz. U. poz. 1395 ze zm., dalej jako: rozporządzenie w sprawie klęski żywiołowej). W § 1 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia w sprawie klęski żywiołowej wskazano, że stan ten obejmuje w województwie śląskim - powiaty bielski, cieszyński, pszczyński i raciborski oraz miasto na prawach powiatu Bielsko - Białą. W żadnym z ww. obszarów nie znalazły się sporne działki objęte wnioskiem Skarżącego. Biorąc pod uwagę powyższe należy wskazać, że prawidłowa interpretacja § 13zzza ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, dotycząca wskazania podmiotów uprawnionych do pomocy, winna uwzględniać ww. okoliczność wprowadzenia stanu klęsk żywiołowej na poszczególnych obszarach kraju. Podkreślenia także wymaga, że stan klęski żywiołowej może być ogłoszony na obszarze, na którym wystąpiła klęska żywiołowa, a także na obszarze, na którym wystąpiły lub mogą wystąpić skutki tej klęski. W rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.s.k.ż., klęska żywiołowa to katastrofa naturalna lub awaria techniczna, której skutki zagrażają życiu lub zdrowiu dużej liczby osób, mieniu w wielkich rozmiarach albo środowisku na znacznych obszarach, a pomoc i ochrona mogą być skutecznie podjęte tylko przy zastosowaniu nadzwyczajnych środków, we współdziałaniu różnych organów i instytucji oraz specjalistycznych służb i formacji działających pod jednolitym kierownictwem. W komentowanej ustawie pod pojęciem klęski żywiołowej rozumie się katastrofę naturalną lub awarię techniczną, których skutki zagrażają życiu lub zdrowiu dużej liczby osób, mieniu w wielkich rozmiarach albo środowisku na znacznych obszarach, a pomoc i ochrona mogą być skutecznie podjęte tylko przy zastosowaniu nadzwyczajnych środków, we współdziałaniu różnych organów i instytucji oraz specjalistycznych służb i formacji działających pod jednym kierownictwem. Wynika stąd, iż dla ustalenia zakresu pojęcia klęska żywiołowa konieczne jest zdefiniowanie pojęć katastrofy naturalnej i awarii technicznej. Pod pojęciem katastrofy naturalnej ustawodawca rozumie zdarzenie związane z działaniem sił natury, wśród nich przykładowo wymienia: wyładowania atmosferyczne, wstrząsy sejsmiczne, silne wiatry, intensywne opady atmosferyczne, długotrwałe występowanie ekstremalnych temperatur, osuwiska ziemi, pożary, susze, powodzie, zjawiska lodowe na rzekach i morzu oraz jeziorach i zbiornikach wodnych itd. Katastrofa naturalna jest więc zdarzeniem wywołanym przez siły przyrody, nad którymi człowiek nie jest w stanie zapanować (P. Ruczkowski [w:] Stan klęski żywiołowej. Komentarz, LEX/el. 2002, art. 3). Z powyższego wynika rozróżnienie pojęć "katastrofa naturalna", "klęska żywiołowa" i "stan klęski żywiołowej", przy czym w § 13zzza ust. 1 pkt 1 rozporządzenia ustawodawca zawarł warunek wystąpienia szkód spowodowanych powodzią, w wyniku której ogłoszono stan klęski żywiołowej. Interpretacja przedstawiona przez Skarżącego, zgodnie z którą pomoc na podstawie § 13zzza rozporządzenia może przysługiwać producentowi, który poniósł szkody na obszarach, na których wystąpiła klęska żywiołowa i nie wprowadzono stanu klęski żywiołowej, jest interpretacją, która powodowałaby, że zapis użyty w ww. przepisie tj.: "(...)w związku z którą wprowadzono stan klęski żywiołowej" należałoby uznać za zbędny. Gdyby pomijać okoliczność wprowadzenia stanu klęski żywiołowej na poszczególnych obszarach kraju – którą to interpretację przepisu próbuje forsować Skarżący – to sporny przepis nie powinien odwoływać się do okoliczności wprowadzenia stanu klęski żywiołowej, lecz winien jedynie wskazywać na skutki, które powstały w wyniku powodzi, która miała miejsce w 2024 r. Na takie działanie nie zdecydował się jednak prawodawca i wprowadził uszczegółowiający zapis rozporządzenia uzależniający pomoc od wystąpienia szkód, które zostały spowodowane nie samą powodzą z 2024 r., lecz powodzią, w związku z którą wprowadzono stan klęski żywiołowej. Jak jednak wynika z akt sprawy, na działkach Skarżącego niewątpliwie wystąpiły szkody spowodowane powodzią – co też wynika z przedstawionego przez Skarżącego protokołu oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym. W protokole tym wyraźnie wskazano, że szkody wynikają z powodzi. Dla udzielenia pomocy na podstawie § 13zzza rozporządzenia jest to jednak okoliczność niewystarczająca bowiem w stosunku do powodzi, która spowodowała szkody w gospodarstwie skarżącego – nie został ogłoszony stan klęski żywiołowej. Sąd nie neguje zatem podnoszonych przez Skarżącego okoliczności, że na spornych działkach wystąpiła powódź, (która de facto mogła nosić znamiona klęski żywiołowej), natomiast należy stwierdzić, że na działkach tych nie wystąpił stan klęski żywiołowej, co jest okolicznością bezsporną. Odwołanie się w §13 zzza rozporządzenia do "powodzi, która miała miejsce we wrześniu 2024 r., w związku z którą wprowadzono stan klęski żywiołowej" wymaga zatem uwzględnienia obowiązującego w tym zakresie rozporządzenia w sprawie klęski żywiołowej i jednoznacznego wskazania w nim obszarów, na których stan wystąpił. Objęcie bowiem obszaru dotkniętego katastrofą stanem klęski żywiołowej umożliwia przyznawanie stosownej pomocy ze strony powołanych do jej niesienia służb i instytucji, uzyskiwanie odszkodowań, pomocy materialnej ze Skarbu Państwa. Tym samym mając na uwadze powołane rozporządzanie Rady Ministrów dotyczące stanu klęski żywiołowej w związku z powodzią we wrześniu 2024 r. należało stwierdzić, że organy obu instancji słusznie stwierdziły, że wniosek Strony w części dotyczącej spornych działek nie mógł być objęty pomocą, ponieważ sporny obszar nie był objęty stanem klęski żywiołowej. Z tego względu, działając na podstawie z art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach orzekł jak w sentencji.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 30 grudnia 2025
- Symbol z opisem
- 6550
- Skarżony organ
- Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
- Sędziowie
- Barbara Brandys-Kmiecik /przewodniczący sprawozdawca/
Powołane przepisy
- Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
par. 13 zzza ust. 1 pkt 1 i ust. 3 · Dz.U. 2015 poz. 187
- Ustawa z dnia 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowej
art. 4 ust. 1 · Dz.U. 2025 poz. 112
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny