III SA/Gl 1074/17

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w Z. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty eksploatacyjnej w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie z wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie [...] zł postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.

W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżąca Spółka domagała się zwolnienia z wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 2.390,00 zł. W motywach powyższego podała, że zajmuje się [...] i [...] oraz [...]. Z tego tytułu w ubiegłym roku odnotowała zysk rzędu 288.032,59 zł. Ten jednak, podobnie jak posiadane składniki majątku, których wartość oszacowana została na kwotę 18.731.701,88 zł nie są wystarczające na spłatę zobowiązań Spółki, jako że miesięczne wydatki obejmują raty zaciągniętego kredytu (3.000.000,00 zł) i pożyczki (250.000,00 zł), a nadto podatki od nieruchomości (ok. 13.000,00 zł i 10.000,00 zł – raty), dochodowy (60.971,00 zł i 2.174,00 zł opłata prolongacyjna) oraz VAT (12.085,00 zł i 391,00 zł – opłata prolongacyjna). Dlatego też na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku stan środków w kasie był zerowy. Natomiast saldo na rachunkach bankowych wynosiło: 5.199,20 zł i (-) 136,33 zł. Do wniosku dołączono: wprowadzenie do sprawozdania finansowego za 2017 r. wraz z rachunkiem zysków i strat oraz bilansem Spółki, umowę pożyczki oraz decyzje w sprawie rozłożenia na raty zapłaty podatku od nieruchomości za 2017 i 2018 r. oraz podatku dochodowego i podatku VAT za 2017 r. Ponieważ powyższe uznano za niewystarczające do uwzględnienia złożonego wniosku, pismem z dnia [...] r. wezwano działającego w sprawie pełnomocnika do nadesłania w terminie siedmiu dni: - potwierdzonych za zgodność z oryginałem kserokopii deklaracji dotyczących podatku od towarów i usług za ostatni kwartał; - bilansu wraz z rachunkiem zysków i strat za pierwsze półrocze 2018 r.; - raportów kasowych za ostatni kwartał oraz wyciągów bądź wydruków z kont bankowych obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy; - potwierdzonej za zgodność z oryginałem kserokopii ewidencji środków trwałych obrazującej ich stan na koniec ubiegłego miesiąca. Jeżeli figurujące w tej ewidencji środki trwałe uległy zajęciu w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, fakt ten należało udokumentować przedkładając np. zawiadomienia o zajęciu bądź stosowne zaświadczenia organu egzekucyjnego; - zeznania podatkowego Spółki za 2017 r. Wezwanie to jak wynika z akt sprawy zostało skutecznie doręczone [...] r. Do dnia dzisiejszego pozostało ono bez odpowiedzi. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Powyższe może zostać przyznane dopiero wtedy, gdy osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Należy w tym miejscu zauważyć, że użyte w powyższym przepisie pojęcie "wykazać" należy rozumieć jako udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić (por. Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego dostępny w wersji elektronicznej na stronie http://sjp.pwn.pl). Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257 ze zm.). Wymienia on szeroko pojęte dokumenty księgowe, które obrazują stan podmiotu funkcjonującego w obrocie gospodarczym od strony księgowej, czyli bilans Spółki, rachunek zysków i strat oraz informację dodatkową. Są to dokumenty sprawozdawcze, sporządzane zgodnie z wymogami przewidzianymi w ustawie o rachunkowości. Niezależnie od tych dokumentów przedsiębiorca dysponuje także dokumentami bieżącymi, które wskazują na jego realne i rzeczywiste możliwości finansowe. Do dokumentów tych należą: deklaracje VAT, wydruki z rachunków bankowych przy pomocy, których dokonywane są operacje gotówkowe i bezgotówkowe, jak również raporty kasowe wskazujące na środki pieniężne znajdujące się w kasie danego podmiotu. W rozpoznawanej sprawie do wniosku dołączono jedynie sprawozdanie finansowe za 2017 r. Dlatego też w piśmie z dnia [...] r. wezwano wnioskodawcę do nadesłania pozostałych dokumentów źródłowych. Ponieważ wezwanie to pozostało bez odpowiedzi uznać należało, że skarżąca Spółka nie wykazała w sposób wystarczająco przekonujący jakoby zasługiwała na dofinansowanie z budżetu państwa, gdyż prawo pomocy jest właśnie taką formą dotowania. Niedostarczenie żądanych dokumentów źródłowych musi mieć bowiem wpływ na dokonywaną przez rozpoznającego wniosek ocenę. Nie zasługuje przecież na aprobatę stanowisko strony, która uchyla się od zaprezentowania stosownej dokumentacji potwierdzającej jej aktualny stan majątkowy i możliwości płatnicze. Z treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. wynika wszakże, że to strona ma wykazać istnienie przesłanek przemawiających za słusznością przyznania prawa pomocy. Tymczasem w niniejszej sprawie skarżąca Spółka uznając za bezcelowe wykonanie wezwania z dnia [...] r. pozbawiła rozpoznającego wniosek możliwości dokonania wnikliwej i rzetelnej oceny jej kondycji finansowej. W tej sytuacji przyjąć należało, że złożony wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Prawo pomocy może bowiem zostać przyznane dopiero wtedy, gdy podane przez stronę dane nie budzą żadnych zastrzeżeń. Ponieważ taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła, brak było podstaw aby przyjąć złożony wniosek za zasadny. Tym bardziej, że w judykaturze ugruntowany został pogląd, zgodnie z którym w przypadku, gdy strona uchyla się od przedstawienia wszystkich informacji na temat sytuacji finansowej, w której się znajduje lub podaje takie fakty, które nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSAiWSA 2005/1/8, z dnia 3 lipca 2008 r. sygn. akt II FZ 225/08, LEX nr 493657 oraz z dnia 17 maja 2006 r. sygn. akt II OZ 522/06, LEX nr 299447). Okoliczności tej nie zmienia fakt, iż przychylono się do wniosku Spółki o rozłożenie na raty jej zaległości z tytułu podatku VAT, podatku dochodowego czy podatku od nieruchomości (vide: dokumenty dołączone do wniosku). Należy bowiem zauważyć, że zaległości te znacznie przekraczają wysokość należnego od wniesionej skargi kasacyjnej wpisu sądowego, który jak ustalono nie przekracza spłacanych rat. Co więcej ubieganie się o tego rodzaju ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych stanowi pomoc de minimis. Pomoc ta przyznawana jest w oparciu o inne kryteria, które określone zostały w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i art. 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L 352, str. 1). Ponieważ ta pozwoliła Spółce na spłatę pożyczki zaciągniętej u A. W. (vide: akt notarialny z dnia [...] r.) nie sposób było przyjąć jakoby przesłanki przemawiające za zwolnieniem z wpisu sądowego od skargi kasacyjnej wynoszącego 2.390,00 zł zostały spełnione. W postępowaniu przed sądami administracyjnymi wierzytelności o charakterze cywilnoprawnym, do których zalicza się spłacone pożyczki nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed wierzytelnościami Skarbu Państwa wynikającymi z obowiązku finansowania przez stronę kosztów prowadzonego postępowania (tak postanowienia NSA z dnia 22 marca 2011 r. sygn. akt II FZ 83/11, z dnia 3 czerwca 2013 r. sygn. akt I FZ 40/13, z dnia 27 stycznia 2015 r. sygn. akt II GZ 629/15). Tym bardziej, że posiadane przez Spółkę na koniec 2017 r. środki pieniężne wynosiły 92.212,96 zł, a wypracowany zysk kształtował się na poziomie 288.032,59 zł przy przychodach netto rzędu 2.355.044,57 zł. Dzięki czemu fundusze rezerwowe odnotowały wzrost i wynoszą obecnie 1.706.823,84 zł, przy kapitale (funduszu) własnym rzędu 19.993.561,43 zł oraz posiadanych środkach trwałych o wartości 18.731.701,88 zł. Mając zatem na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 oraz art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.