III SA/Gd 950/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Felicja Kajut po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu K. O. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 stycznia 2018 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi K. O. na ustawę z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży postanawia: zmienić postanowienie referendarza sądowego z dnia 19 stycznia 2018 r., sygn. akt III SA/Gd 950/17 i przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.

Skarżący K. O. złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy żądając zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Skarżący, urodzony w 1999 r., zainicjował postepowanie przed tutejszym Sądem w 2017 r., już jako osoba pełnoletnia. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wyjaśnił, że jest osobą bezrobotną, zaś skarga kasacyjna obciążona jest przymusem adwokacko-radcowskim. Prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z matką (M. M. – O., ur. 1974 r.), siostrą (W. O., ur. 2000 r.) oraz małoletnim bratem (J. O., ur. 2013 r.). Łączne miesięczne dochody matki i siostry wnioskodawcy wynoszą 1873 zł. Posiada zadłużenie za nieuprawnione przejazdy komunikacją miejską i PKP oraz zadłużenie wynikające z naruszania regulaminu biblioteki. Według oświadczenia nie posiada żadnych zobowiązań ani też wydatków stałych, a nadto nie posiada żadnego majątku nieruchomego ani też ruchomego, jak również oszczędności, papierów wartościowych, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych, w tym pojazdów mechanicznych o wartości ponad 5000 zł. W związku z tym, że oświadczenia zawarte w formularzu PPF były niewystarczające do dokonania oceny aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 22 grudnia 2017 r. zobowiązał wnioskodawcę, w terminie 14 dni od daty doręczenia wezwania, do przedłożenia następujących dodatkowych oświadczeń i dokumentów: a) odpisów wszystkich zeznań podatkowych wnioskodawcy oraz jego matki i siostry – W. O.za 2016 rok bądź stosownych zaświadczeń z właściwego urzędu skarbowego w przedmiocie wysokości wszystkich dochodów osiągniętych przez wnioskodawcę i jego matkę w 2016 roku; b) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę oraz jego matkę i siostrę rachunków bankowych (w tym rachunków lokat terminowych oraz rachunków dewizowych), na których gromadzone są środki pieniężne, obrazujących historię (wszystkie wpłaty i wypłaty) oraz salda tych rachunków, w okresie ostatnich sześciu miesięcy, a jeżeli wnioskodawca ani jego matka i siostra nie posiadają rachunków bankowych – oświadczenia w tym zakresie; c) kopii dokumentów potwierdzających aktualną wysokość uzyskiwanych przez osoby wspólnie z wnioskodawcą gospodarujące (matka, siostra) miesięcznych dochodów ze wszystkich tytułów w postaci kopii zaświadczenia od pracodawcy lub zleceniodawcy; d) zaświadczenia z właściwego powiatowego urzędu pracy o posiadanym przez wnioskodawcę statusie osoby bezrobotnej z informacją, czy wnioskodawcy przysługuje, czy tez nie prawo do zasiłku dla bezrobotnych; e) oświadczenia, czy wnioskodawca oraz osoby wspólnie z nim gospodarujące korzystały ze świadczeń z pomocy społecznej w okresie ostatnich sześciu miesięcy, a jeżeli tak do przedłożenia stosownych zaświadczeń w tym zakresie od właściwego ośrodka pomocy społecznej; f) kopii dokumentów obrazujących wysokość wszystkich ponoszonych przez wnioskodawcę i osoby z nim wspólnie gospodarujące miesięcznych wydatków związanych z kosztami utrzymania (czynsz, opłaty za energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, wodę, odbiór nieczystości, telefon, telewizję, internet, inne). Wezwanie zostało prawidłowo doręczone skarżącemu w dniu 2 stycznia 2018 r. Na powyższe wezwanie w zakreślonym terminie skarżący nie udzielił żadnej odpowiedzi. Wobec braku możliwości ustalenia rzeczywistej sytuacji majątkowej strony, referendarz sądowy na mocy postanowienia z dnia 19 stycznia 2018 r., sygn. akt III SA/Gd 950/17 odmówił przyznania prawa pomocy skarżącemu. Skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego. Wyjaśnił, że nie przesłał wcześniej wymaganych dokumentów, ponieważ miał trudności z uzyskaniem informacji o sytuacji finansowej od pozostałych członków rodziny, a następnie zapomniał o wystosowanym do niego przez Sąd wezwaniu. O konieczności dostarczenia dodatkowych dokumentów skarżący przypomniał sobie jednak w związku z doręczeniem mu w dniu 25 stycznia 2018 r. postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy. Skarżący stanął na stanowisku, że wniesiony przez niego sprzeciw powinien zostać uwzględniony przez Sąd, mając na uwadze powyższe okoliczności, niewiążący w ocenie skarżącego charakter terminów sądowych oraz przede wszystkim to, że składając sprzeciw skarżący załączył wszystkie wymagane dokumenty źródłowe. Do sprzeciwu dołączono: - zaświadczenie Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w G. o zrealizowanych w okresie od 1 lipca 2017 r. do 31 grudnia 2017 r. na rzecz rodziny skarżącego świadczeniach z pomocy społecznej; - pismo komornika sądowego z dnia 13 grudnia 2017 r. informujące M. M. – O., o planowanym umorzeniu prowadzonego wglądem niej postepowania egzekucyjnego; - kserokopię umowy zlecenia, na podstawie której zleceniodawca wypłacił W. O. wynagrodzenie w kwocie 445 zł za wykonywanie w okresie od 1 grudnia 2017 r. do 31 grudnia 2017 r. pracy sprzedawcy. Skarżący złożył dwa Zaświadczenia z Pierwszego US w G. z których wynika, że: matka skarżącego M. M.- O. za rok 2016 wykazała dochód w wysokości 9 242,00 zł, zaś skarżący nie złożył zeznania podatkowego za 2016 r. brak jest tez informacji od płatnika o uzyskanych przez skarżącego dochodach za ten rok. Nadto przedłożono kopię decyzji z dnia 15 lutego 2018 r. o uznaniu skarżącego z ww. dniem za osobę bezrobotną i odmowie przyznania mu prawa do zasiłku dla bezrobotnych oraz rachunek za zużycie energii elektrycznej za okres od 12.10.2017 r. do 19.12.2017 r. w wysokości 219,53 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W świetle art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. – dalej: "p.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego sąd wydaje postanowienie, w którym postanowienie referendarza zmienia lub utrzymuje w mocy. Ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez nią, że spełnia ustawowe przesłanki. W interesie strony leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena zdolności płatniczych nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że wnioskodawca uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r. GZ 71/04, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze dodatkowe dokumenty źródłowe przedłożone przez skarżącego, Sąd stwierdza, że skarżący w wystarczający sposób wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla swojego koniecznego utrzymania. Dopiero bowiem na tym etapie skarżący wykazał istotne dla kwestii przyznania prawa pomocy okoliczności dotyczące sytuacji materialnej w jakiej się znajduje. W ustalonym stanie faktycznym przyjąć należało, że skarżący nie ma realnych możliwości poniesienia kosztów postępowania, jak również kosztów zastępstwa procesowego z wyboru. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że sytuacja majątkowa skarżącego wypełnia określone w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z tych względów Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 245 § 2 oraz art. 260 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.