Sygnatura
III SA/Gd 73/26
Wyrok WSA w Gdańsku z 23 kwietnia 2026 r., III SA/Gd 73/26 – obowiązek meldunkowy
Wynik
Uchylono decyzję II i I instancji
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
- Data orzeczenia
- 23 kwietnia 2026
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Asesor sądowy WSA Adam Osik Protokolant: Starszy sekretarz sądowy Wioleta Gładczuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 28 listopada 2025 r., nr WSO-III.621.1.67.2025.KS w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 29 września 2025 r. nr WSO-I.5343.318.2025.JP; 2. zasądza od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącej J. B. kwotę 597 ( pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 28 listopada 2025 r. Wojewoda Pomorski (dalej: "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 roku o ewidencji ludności (Dz.U. z 2025r. poz. 274 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania J. B. ("skarżąca" lub "wnioskodawczyni") od decyzji Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 29 września 2025 r., nr WSO-I.5343.318.2025.JP orzekającej o odmowie wymeldowania D. R. (dalej: "strona") z pobytu stałego z lokalu przy ulicy [...] w G. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że Prezydent Miasta Gdańska prowadził postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania D. R. z pobytu stałego z lokalu przy ulicy [...] w G. We wniosku o wymeldowanie wskazano, że strona nie przebywa w spornym lokalu i wnioskodawczyni nie utrzymuje z nią kontaktu oraz, że wygasł termin umowy przedwstępnej sprzedaży spornej nieruchomości. Organ odwoławczy wskazał, że Prezydent Miasta Gdańska w toku postępowania wyjaśniającego przeprowadził dowód z przesłuchania stron postępowania oraz oględzin spornego lokalu i załączył do akt sprawy dokumenty złożone przez strony postępowania. J. B. podczas przesłuchania wyjaśniła, że wraz z córką i zmarłym już A. N. w 2015 r. zawarła z D. R. przedwstępną umowę sprzedaży spornego lokalu z terminem sprzedaży do 24 kwietnia 2025 r. Do zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości nie doszło, ponieważ D. R. nie stawiła się u notariusza i nie jest zainteresowana kupnem domu. D. R. wraz z synem i J. (obecnie M.) P. zamieszkała w tym lokalu w 2015 r., a wyprowadziła się w 2018 r. prawdopodobnie na skutek konfliktu z konkubentem. J. P. złożył do urzędu wniosek o jej wymeldowanie, ale sprawa nie została wszczęta, bo nie miał tytułu prawnego do tego lokalu. W 2022 r. skarżąca złożyła wniosek o wymeldowanie strony i jej syna. Syn został wymeldowany, a strona nie. Zdaniem skarżącej nieruchomość jest opuszczona, okna są zamknięte, rolety opuszczone, z zewnątrz dom wygląda na zaniedbany. Od 2017 r. w sądzie toczy się sprawa dotycząca unieważnienia przedwstępnej umowy sprzedaży. Wnioskodawczyni podała, że obecnie nie posiada kluczy do lokalu. Zamierza wystąpić do sądu z wnioskiem o eksmisję strony. W lokalu była ostatni raz podczas oględzin w 2022 r. i nie wie, czy strona posiada w domu swoje rzeczy. W dniu 4 lipca 2025 r. D. R. wyjaśniła, że do 2018 r. mieszkała w spornym lokalu na stałe. Od tamtej pory mieszka i w spornym lokalu, i w mieszkaniu w O. W spornym lokalu mieszka razem z byłym konkubentem M. P. Dzielą przestrzeń domu w ten sposób, że ona zajmuje dwa pokoje na piętrze, on jeden pokój, a kuchnia i salon są wspólne. On zajmuje też przestrzeń biurową. Wszystkie rachunki za dom opłaca M. P. Pod adresem przy ul. [...] w G. posiada swoje rzeczy osobiste, rzeczy letnie, zimowe, pościel, garnki, zastawę stołową, rower elektryczny, akty notarialne, biżuterię w sejfie. Wspólnie przeprowadzili remont domu, a wyposażenie pomieszczeń należy do nich. D. R. wyjaśniła, że pracuje w W., ale ma możliwość pracy hybrydowej, dlatego przebywa też w G. Na dzień 22 sierpnia 2025 r. zaplanowano oględziny spornego lokalu. Na posesji zastano M. P., który wyjaśnił, że D. R. będzie nieobecna i nie zgadza się na oględziny. Dodał, że nieprzebywanie strony w spornym lokalu związane jest z jej pracą w W. Czasami przebywa w spornym lokalu dwa razy w tygodniu, a czasami nie ma jej przez miesiąc. Strona posiada klucze do lokalu, ma do niego swobodny dostęp i posiada w lokalu swoje rzeczy. On też pomieszkuje w tym lokalu pomiędzy wyjazdami służbowymi. Dodał, że strona złożyła do sądu wniosek o zawarcie umowy przeniesienia własności domu w związku z upływem terminu umowy przedwstępnej. Właścicielki unikają sprzedaży domu i nie stawiły się na podpisanie umowy sprzedaży u notariusza. Prezydent Miasta Gdańska uznał, że w odniesieniu do D. R. nie doszło do spełnienia przesłanek wynikających z art. 35 ustawy o ewidencji ludności i wydał decyzję o odmowie jej wymeldowania z pobytu stałego. Z wydaną decyzją nie zgodziła się J. B. i wniosła odwołanie, wskazując na jej krzywdzący charakter. Wojewoda Pomorski wyjaśnił, że rozpatrując niniejszą sprawę miał za zadanie ustalić, czy D. R. mieszka w miejscu pobytu stałego, bądź czy opuściła je w sposób dobrowolny i trwały, zaniechała posiadania tego lokalu poprzez zrezygnowanie z prawa do przebywania w nim i zerwała więzi łączące ją z tym lokalem. Organ odwoławczy po przeanalizowaniu całego zgromadzonego materiału dowodowego zgodził się ze stanowiskiem organu pierwszej instancji. Zdaniem Wojewody Pomorskiego z materiału dowodowego wynika bezspornie, że wnioskodawczyni nie przedstawiła żadnych dowodów na potwierdzenie swojego stanowiska, że przedmiotowy lokal przestał być centrum życiowym strony, że zerwała ona więzi ze spornym lokalem i zrezygnowała z prawa do zamieszkiwania w tej nieruchomości. Strona mieszkała w spornym lokalu do 2018 r. w sposób stały. Obecnie pracuje w W., ale jak wynika z jej wyjaśnień oraz wyjaśnień jej byłego konkubenta dzielą wspólnie przedmiotową nieruchomość, choć z powodu pracy nie przebywają w tej nieruchomości w sposób ciągły. Strona pracuje w W., ale z uwagi na pracę hybrydową ma możliwość przebywania w tym lokalu. Co prawda, nie doszło do oględzin spornego lokalu, jednak z wyjaśnień M. P. i D. R. wynika, że strona posiada w spornym lokalu swoje rzeczy, meble, sprzęty, zainwestowali wspólnie w remont tej nieruchomości oraz spłatę kredytu. Wnioskodawczyni natomiast wyjaśniła, że od 2022 r. nie była w spornym lokalu (ostatni raz była w trakcie oględzin przeprowadzonych w poprzednim postępowaniu o wymeldowanie strony zakończone wydaniem decyzji o odmowie wymeldowania i widziała tam rzeczy należące do strony), nie ma kluczy do nieruchomości, zatem nie miała podstaw aby podważyć stanowisko strony oraz jej byłego konkubenta, że lokal jest przez nią zamieszkały. Nikt z nich także nie potwierdził, że strona kiedykolwiek deklarowała, że zamierza opuścić sporny lokalu w sposób trwały. Strona zajmowała sporny lokal na podstawie przedwstępnej umowy sprzedaży nieruchomości z terminem 10 lat na zawarcie umowy kupna-sprzedaży. Na nią były przepisane liczniki prądu, gazu, wody, strony umówiły się na to, że D. R. będzie opłacała koszty kredytu, podatku od nieruchomości, ubezpieczenia. Strona przyznała, że nie opłacała podatku, a wnioskodawczyni twierdziła, że także nie opłacała umowy ubezpieczenia, jednak wspólnie twierdziły, że przez stronę, a raczej przez jej byłego konkubenta, opłacane były w znacznej części raty kredytu zaciągnięte przez Panie B. na zakup tej nieruchomości. W ocenie Wojewody Pomorskiego z powyższego wynika, że pomiędzy stronami jest głęboki konflikt związany z przedmiotową nieruchomością, jednak nie wynika bezspornie, że strona zerwała więzi z tym lokalem i zrezygnowała z prawa do przebywania w nim. Od ponad 10 lat wspólnie z byłym konkubentem partycypowali w kosztach utrzymania spornej nieruchomości, czemu wnioskodawczyni nie zaprzeczała, a obecna sytuacja związana z brakiem możliwości zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości doprowadziła do sytuacji, że niepewna jest sytuacja nieruchomości, bo w sądzie toczy się sprawa o stwierdzenie nieważności pierwotnej umowy przedwstępnej. Nie dziwi więc fakt, że od maja 2025 r. strona zrezygnowała w inwestowanie w nieruchomość, poprzez spłatę kolejnych rat kredytu, bo zapewne wcześniej sądziła, że do 24 kwietnia 2025 r. nieruchomość, zgodnie z pierwotną umową, zostanie przez nią kupiona. Jednak z jej zachowania nie wynika, aby zrezygnowała z posiadania przedmiotowej nieruchomości, a sam fakt, że z uwagi na wykonywanie pracy w innym mieście nie przebywa w niej w sposób ciągły nie stanowi wyłącznej przesłanki do jej wymeldowania. Organ odwoławczy podniósł, że strona ma prawo pracować poza miastem swojego zameldowania i jednocześnie nie utracić zameldowania w spornym lokalu. Wynika to z faktu, że praca poza miejscem pobytu stałego nie potwierdza opuszczenia lokalu dopóki osoba z własnej woli nie wyprowadzi się z zamiarem stałego opuszczenia lokalu i nie zerwie więzi z tym lokalem. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy tego nie potwierdził. Zdaniem Wojewody Pomorskiego fakt, że strona nie ma tytułu prawnego do tego lokalu nie stanowi przesłanki do jej wymeldowania w drodze decyzji administracyjnej. Strona nie musi posiadać tytułu prawnego do tego lokalu, żeby posiadać w nim zameldowanie. Organ odwoławczy podkreślił, że tylko ustalenie, że strona nie mieszka w spornym lokalu i opuściła je dobrowolnie i trwale mogłoby stanowić przesłankę do jej wymeldowania w drodze decyzji administracyjnej, a tego zebrany materiał dowodowy nie potwierdził. Zresztą wnioskodawczyni oświadczyła, że wystąpiła do sądu o eksmisję strony z przedmiotowej nieruchomości, zatem potwierdziła tym samym, że strona znajduje się w posiadaniu tego lokalu. Jeżeli sąd orzeknie na korzyść wnioskodawczyni i nakaże stronie opuścić przedmiotowy lokal, a strona wykona wyrok sądu i wyprowadzi się z nieruchomości, to będzie oznaczać dobrowolne i trwałe opuszczenie miejsca pobytu stałego. Wtedy też wnioskodawczyni będzie mogła ponownie wystąpić z wnioskiem o jej wymeldowanie, a gdy organ prowadzący potwierdzi dobrowolne i trwałe opuszczenie miejsca pobytu stałego to wyda decyzję o wymeldowaniu. W ocenie Wojewody Pomorskiego obecnie jednak dowody zebrane w sprawie nie wskazują, aby wszystkie powyższe przesłanki zostały spełnione. W ocenie organu odwoławczego nie sposób zgodzić się z zarzutami skarżącej, że organ meldunkowy niewystarczająco wyjaśnił przedmiotową sprawę. Wojewoda Pomorski podniósł, że słuszny interes społeczny i słuszny interes obywateli nie może być wyprowadzany z własnego przekonania obywatela lub strony, które jest oparte na subiektywnym poczuciu krzywdy i nierówności, a nawet gdyby takie twierdzenie było słuszne, w żadnym razie nie może być sprzeczne z jasno brzmiącymi przepisami. Przesłanka wynikająca z art. 7 k.p.a., która mówi, że organ administracji zobowiązany jest do załatwiania sprawy mając na względzie słuszny interes społeczny i słuszny interes obywateli oznacza, że organ meldunkowy w niniejszej sprawie powinien wziąć pod uwagę nie tylko interes skarżącego, ale też obowiązujące przepisy meldunkowe i interes drugiej strony postępowania. W rozpatrywanej sprawie nie sposób było uznać, że strona opuściła miejsce pobytu stałego w sposób dobrowolny i trwały, bowiem z materiału dowodowego wynikało, że sporny lokal jest jej centrum życiowym, a zatem niesłuszne jest stanowisko skarżącej, że skoro wydana decyzja nie była dla niej korzystna to naruszała obowiązujące przepisy meldunkowe i została wydana z naruszeniem art. 7 i art. 8 k.p.a. W konkluzji Wojewoda Pomorski stwierdził, że mając na uwadze, że D. R. nie opuściła miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności, to decyzja Prezydenta Miasta Gdańska o odmowie jej wymeldowania z pobytu stałego znajduje uzasadnienie faktyczne i prawne. W skardze na powyższą decyzję wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, J. B. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, w szczególności: 1.art. 7 k.p.a., to jest podstawowej zasady, która obowiązuje organ pierwszej instancji jak i organ odwoławczy poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej; 2.art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., przez rozpatrzenie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie sposób sprzeczny z zasadami logiki, dokonanie ustaleń faktycznych na niepełnej podstawie i bezzasadne odmówienie wiarygodności dowodom bez należytego uzasadnienia takiego stanowiska, co doprowadziło do błędnego ustalenia faktycznego przyjętego za podstawę wydania zaskarżonej decyzji, polegającego na przyjęciu, iż "w przypadku Pani D. R. nie doszło do spełnienia przesłanek wynikających z treści art. 35 ustawy o ewidencji ludności" mimo, że z przeprowadzonych dowodów wynika w sposób jednoznaczny, że D. R. opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W związku z tym wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że zaskarżona decyzja Wojewody Pomorskiego jest nietrafna, gdyż narusza przepisy prawa procesowego, a ponadto przepis prawa materialnego, tj. art. 35 ustawy o ewidencji ludności, poprzez jego niezastosowanie. Skarżąca wskazała, że za podstawę wydania decyzji organu pierwszej instancji zostało przyjęte ustalenie, że "zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala potwierdzić, że doszło do trwałego opuszczenia przez D. R. lokalu przy ul. [...] w G.". Na wadliwość oceny dowodów zgromadzonych w toku postępowania przed Prezydentem Miasta Gdańska wskazała w odwołaniu. Zasadniczymi zarzutami podniesionymi w odwołaniu były pominięte całkowicie przy ocenie dowodów przez organ pierwszej instancji, istotne sprzeczności pomiędzy twierdzeniami samej D. R., że "do roku 2018 mieszkała w lokalu przy ul. [...] na stałe, a od roku 2018 zamieszkuje w "dwóch miejscach", w tym mieszkaniu w O. należącym jej cioci", z zeznaniami złożonymi do protokołu przez świadka M. P., że D. R. "nie ma swojego mieszkania i przebywa u swojego ojca". Ponadto wskazała, że w toku oględzin nieruchomości przy ulicy [...] w G. upoważnieni urzędnicy nie stwierdzili, aby w przedmiotowej nieruchomości znajdowały się jakiekolwiek przedmioty należące do D. R., a zamiast obiektywnego ustalenia tej okoliczności jako dowód zostało wskazane "oświadczenie" M. P., że "wymieniona D. R. ma do domu swobodny dostęp i posiada w domu swoje rzeczy", które to oświadczenie nie zostało w żaden sposób potwierdzone jakimkolwiek innym obiektywnym dowodem. Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda Pomorski utrzymał decyzję Prezydenta Miasta Gdańska. W ocenie skarżącej przy rozpatrzeniu odwołania organ odwoławczy powinien ponownie rozważyć wszystkie zebrane dowody z osobna jak i w ich wzajemnej relacji, dokonać ich szczegółowej analizy w kontekście zarzutów podniesionych w odwołaniu, a następnie należycie uzasadnić zajęte stanowisko, zarówno w odniesieniu do przyjętych ustaleń faktycznych, jak i dokonanej subsumcji prawnej zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. Zdaniem skarżącej organ odwoławczy w sposób oczywisty nie spełnił wymogów określonych w omawianych przepisach kodeksu, w szczególności w zakresie prawidłowości rozważenia wszystkich zebranych dowodów oraz oceny ich wiarygodności. Skarżąca wskazała, że na stronie trzeciej uzasadnienia zaskarżonej decyzji Wojewoda Pomorski powtarza ustalenie poczynione przez Prezydenta Miasta Gdańska, że "wymieniona mieszkała w spornym lokalu do 2018 roku w sposób stały". Na stronie piątej uzasadnienia tej decyzji, nie odnosząc się w żaden sposób do zarzutów podniesionych w odwołaniu, Wojewoda Pomorski wskazuje, "że w rozpatrywanej sprawie nie sposób było uznać, że wymieniona opuściła miejsce pobytu stałego w sposób dobrowolny i trwały, bowiem z materiału dowodowego wynikało, że sporny lokal jest jej centrum życiowym". To ostatnie twierdzenie Wojewody Pomorskiego jest całkowicie sprzeczne z innymi ustaleniami, wynikającymi między innymi z twierdzeń samej D. R. oraz świadka M. P. Jej interesy życiowe skoncentrowane są poza tym lokalem, wbrew niezasadnym twierdzeniom zawartym w końcowej części uzasadnienia decyzji Prezydenta Miasta Gdańska oraz na stronie piątej uzasadnienia zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swe dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Kryterium kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określa art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), który stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola sądów administracyjnych polega zatem na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że sąd administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu, tj. weryfikuje czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2026 r., poz. 143 - dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j.: Dz. U. z 2025 r., poz. 274 ze zm. – dalej jako "u.e.l."), a w szczególności przepis art. 35 tej ustawy, stanowiący, że organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Jak wynika z treści art. 25 ust. 1 u.e.l. pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Na pojęcie zamieszkiwania składają się zatem dwa elementy, tj. faktyczne przebywanie (corpus) i zamiar (animus). Opuszczenie miejsca pobytu stałego cechować musi zatem zarówno element faktyczny, polegający na stałym nieprzebywaniu w mieszkaniu, jak i element wolicjonalny, łączony z dobrowolnością zmiany miejsca pobytu. Dla zaistnienia przesłanki opuszczenia miejsca pobytu konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu niż miejsce pobytu stałego towarzyszył zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego (por. wyroki NSA: z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00 i z dnia 19 grudnia 2018 r., sygn. akt II OSK 637/18). Zamiar taki określa się na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Przez pojęcie "zamiar" w przypadku opuszczenia miejsca pobytu należy rozumieć nie tylko wolę wewnętrzną, ale także wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Z wymienionego przepisu wynika zatem, że miejscem pobytu stałego jest lokal, w którym dana osoba zamieszkuje, w którym znajduje się jej centrum życiowe i w którym skoncentrowane są jej sprawy rodzinne, osobiste i majątkowe. Zamieszkiwanie w lokalu polega natomiast na korzystaniu z jego urządzeń, nocowaniu, spędzaniu wolnego czasu oraz zaspakajaniu swoich funkcji życiowych. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - przez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany - przez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Nadto, zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych, przez opuszczenie lokalu rozumie się fizyczne nieprzebywanie w nim połączone z zamiarem opuszczenia danego lokalu i skoncentrowanie swoich interesów osobistych i majątkowych w nowym miejscu. Opuszczenie lokalu musi być oczywiste i trwałe. Innymi słowy chodzi o sytuację, w której osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby. Trwałe opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego związane jest zazwyczaj z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z dotychczasowym lokalem i brakiem woli powrotu do miejsca swojego dotychczasowego zameldowania. Z kolei opuszczenie lokalu można uznać za dobrowolne, jeżeli wynikało ono z nieskrępowanej woli przeniesienia swoich interesów życiowych w inne miejsce. O dobrowolności decyduje więc samodzielna rezygnacja z przebywania pod danym adresem. W orzecznictwie wskazuje się także, że rozstrzygając wątpliwości co do charakteru pobytu, organ administracji publicznej nie może ograniczyć się do bezkrytycznego przyjęcia oświadczenia osoby, której dotyczy wniosek o wymeldowanie. O kwalifikacji pobytu określonej osoby w konkretnym lokalu mieszkalnym decyduje bowiem całokształt okoliczności faktycznych sprawy wykazujących jaki jest rzeczywisty zamiar osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu (por. wyrok NSA z dnia 6 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 2408/12). Obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie o wymeldowanie jest zatem wyjaśnienie, czy osoba wymeldowywana przebywa czy nie przebywa w danym miejscu, a jeśli w lokalu nie przebywa, to jakie były przyczyny jej wyprowadzenia się oraz czy całokształt okoliczności wskazuje, że wyprowadzenie to ma charakter trwały (por. wyrok NSA z dnia 17 lipca 2020 r., sygn. akt II OSK 391/20). W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie nie wyjaśniły wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla jej rozstrzygnięcia. Należy przede wszystkim wskazać, że istotne znaczenie dla oceny stanu faktycznego w rozpoznawanej sprawie mogą mieć dowody przeprowadzane przez organ meldunkowy w prowadzonym uprzednio (wniosek z 2022r.) postępowaniu dotyczącym wymeldowania skarżącej i jej syna. Materiałów dowodowych zgromadzonych w takim postępowaniu, o którym wspomniano w decyzji organu I instancji i ich ocena dokonana przez organ administracji mogły mieć istotne znaczenie dla ustalenia stanu faktycznego sprawy, skoro dotyczyć musiały także i okresu analizowanego przez organy w niniejszej sprawie (po 2018 roku). Podkreślenia wymaga, że w polskim systemie prawnym, w którym utrzymywana jest instytucja obowiązku meldunkowego nie jest możliwe posiadanie dwóch lub więcej centrów życiowych. Rzeczą organu meldunkowego jest przeprowadzenie postępowania dowodowego pozwalającego na jednoznaczne ustalenie miejsca, w którym koncentruje się większość istotnych życiowych spraw danej osoby. W rozpoznawanej sprawie organy meldunkowe w istocie nie dokonały jednoznacznego określenia, gdzie znajduje się rzeczywiste centrum życiowe uczestniczki postępowania D. R. Przesłanką odmowy wymeldowanie byłoby bowiem jedynie stwierdzenie, że D. R. swe sprawy życiowe koncentruje (posiada centrum życiowe) w G. w domu przy ul. [...]. Tymczasem organ zaakceptował stanowisko uczestniczki zeznającej, że nie jest w stanie stwierdzić, czy jej centrum życiowe znajduje się w G. czy w O. i że od 2018 r. mieszka w tych dwóch miejscach. Sam fakt przechowywania rzeczy w lokalu przy ulicy [...] w G. nie świadczy jeszcze o tym, by lokal ten miał status centrum życiowego uczestniczki postępowania. Organ meldunkowy zobowiązany jest na podstawie art. 7 i 77§1 k.p.a. do prowadzenia z urzędu postępowania dowodowego mającego na celu wyjaśnienie wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności faktycznych sprawy. Brak wystarczającej (zdaniem organu) inicjatywy dowodowej po stronie wnioskodawcy nie uzasadnia biernej postawy organu. Istnieje szereg okoliczności pozwalających na zidentyfikowanie centrum życiowego danej osoby. Wśród nich nich są okoliczności związane z pracą zawodową i opieką zdrowotną. W niniejszej sprawie organ meldunkowy winien rozważyć możliwość przeprowadzenia dowodów związanych z "alternatywnym" centrum życiowym uczestniczki postępowania w O. w celu ustalenia rzeczywistego jej centrum życiowego. Właściwym byłoby zatem szczegółowe wyjaśnienie charakteru pobytu uczestniczki postępowania w O. Przydatne byłoby w tym celu zarówno przesłuchanie samej uczestniczki postępowania jak i zeznania właściciela lokalu wskazywanego przez nią jako miejsce pobytu w O. Zatem dopiero przeprowadzenie pełnego postępowania dowodowego, uwzględniającego powyższe wskazania doprowadzić powinno do zgodnego z art. 7, 77§1 oraz 80 k.p.a. ustalenia stanu faktycznego sprawy, pozwalającego na jednoznaczne ustalenie centrum życiowego uczestniczki postępowania. W tym stanie sprawy Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. jak sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a wobec uwzględnienia skargi w całości.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 12 lutego 2026
- Symbol z opisem
- 6050 Obowiązek meldunkowy
- Hasła tematyczne
- Ewidencja ludności
- Skarżony organ
- Wojewoda
- Sędziowie
- Adam Osik Alina Dominiak Jacek Hyla /przewodniczący sprawozdawca/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t. j.)
art. 35 · Dz.U. 2025 poz. 274
- Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 · Dz.U. 2024 poz. 572
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
art. 145 § 1 pkt 1 lit c w związku z art. 135, art. 200 · Dz.U. 2026 poz. 143
Powiązane dokumenty
Sygnatura: VII SA/Wa 2470/25 · 22 kwietnia 2026
Postanowienie WSA w Warszawie z 22 kwietnia 2026 r., VII SA/Wa 2470/25 – obowiązek meldunkowy
Sygnatura: III SA/Łd 32/26 · 22 kwietnia 2026
Wyrok WSA w Łodzi z 22 kwietnia 2026 r., III SA/Łd 32/26 – obowiązek meldunkowy
Sygnatura: II SA/Bd 840/25 · 22 kwietnia 2026
Postanowienie WSA w Bydgoszczy z 22 kwietnia 2026 r., II SA/Bd 840/25 – obowiązek meldunkowy
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny