Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

III SA/Łd 32/26

Wyrok WSA w Łodzi z 22 kwietnia 2026 r., III SA/Łd 32/26 – obowiązek meldunkowy

Wynik

Uchylono decyzję I i II instancji

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia
22 kwietnia 2026
Prawomocne
nie

Treść rozstrzygnięcia

Dnia 22 kwietnia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Protokolant Starszy asystent sędziego Anna Łuczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2026 roku sprawy ze skargi G. J. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia 28 listopada 2025 roku nr SOC-II.621.60.2025 w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Zgierza z dnia 6 października 2025 roku, nr SO.5343.25.2025; 2) zasądza od Wojewody Łódzkiego na rzecz skarżącego – G. J. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 28 listopada 2025 r. nr SOC-II.621.60.2025 wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.) i art. 5 ust. 1 w związku z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r. poz. 274 ze zm.) - po rozpatrzeniu odwołania G. J., reprezentowanego przez opiekuna prawnego M. Dz. - od decyzji Prezydenta Miasta Zgierza z dnia 6 października 2025 r. nr SO.5343.25.2025 o wymeldowaniu G. J. z miejsca pobytu stałego, Wojewoda Łódzki utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny. W dniu 24 czerwca 2025 r. M.J. złożył do Prezydenta Miasta Zgierza wniosek o wymeldowanie G. J. z miejsca pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. E. 1 w Z.. Wnioskodawca poinformował, że syn G. J. opuścił miejsce pobytu stałego bez wymeldowania się w dniu 30 kwietnia 2022 r. i aktualnie przebywa w Domu Pomocy Społecznej "B." [...], B2. W załączniku do wniosku wnioskodawca załączył uwierzytelnione kopie dokumentów: akt notarialny z 28 marca 2007 r. Repertorium A Nr [...] (testament), postanowienie Sądu Rejonowego w Z., I Wydział Cywilny z dnia 25 listopada 2020 r. sygn. akt [...]zmieniające postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, decyzję Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. z dnia 2 czerwca 2021 r. o skierowaniu G. J. do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle psychicznie chorych na stałe, decyzję Starosty Łowickiego z dnia 22 czerwca 2021 r. o umieszczeniu G. J. w Domu Pomocy Społecznej "B." im. K., B. [...], B2 oraz postanowienie Sądu Rejonowego w Z. III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 17 marca 2023 r., sygn. akt. [...], z którego wynika, że obowiązki opiekuna całkowicie ubezwłasnowolnionego G. J. powierza się M. D. W dniu 6 października 2025 r. Prezydent Miasta Zgierza wydał decyzję o wymeldowaniu G.J. z pobyt stałego w lokalu nr 17 przy ul. E.1 w Z.. W treści uzasadnienia organ wskazał, że ze zgromadzonego materiału dowodowego bezspornie wynika, że G. J. nie zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. E.1 w Z.. opuścił miejsce zameldowania na pobyt stały ze względu na stan zdrowia. Organ wyjaśnił, że strona wymaga całodobowej opieki, która nie jest możliwa w miejscu jego dotychczasowego zameldowania na pobyt stały. G.J. ze względu na stan zdrowia został umieszczony w Domu Pomocy Społecznej "B." im. K., B. [...], B2 na pobyt stały, zgodnie z treścią decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. z dnia 2 czerwca 2021 r. oraz decyzją Starosty Łowickiego z dnia 22 czerwca 2021 r. Wobec zaistniałej sytuacji utrzymywanie zameldowania G. J. w lokalu, w którym faktycznie nie zamieszkuje byłoby jednoznaczne z utrzymywaniem fikcji meldunkowej, niezgodnej z przepisami prawa. W odwołaniu G. J. reprezentowany przez opiekuna M. D. zarzucił wydanie decyzji niezgodnej z przepisami prawa, w szczególności naruszającej prawa strony oraz pominięcie istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności, a mianowicie okoliczności, że przed Sądem Okręgowym w Ł. sygn. akt [...] toczy się postępowanie o zniesienie bądź zmianę stopnia ubezwłasnowolnienia G. J.. W dniu 11 sierpnia 2025 r. odbyła się rozprawa, na której został przesłuchany G. J., jako uczestnik postępowania. W wyniku przesłuchania dla zabezpieczenia prawidłowości procesu Sąd wydał postanowienie o wyznaczeniu na dzień 30 października 2025 r. terminu badania przez biegłych psychiatrów co do możliwości prowadzenia spraw przez G. J. we własnym imieniu, zdolności rozeznania swojej sytuacji życiowej. Opiekun prawny wskazał także na pominięcie w postępowaniu administracyjnym dopuszczenia dowodu z zeznań G.J., który w rozmowie z nim kwestionuje okoliczności opuszczenia miejsca zamieszkania w domu rodzinnym i oświadcza, że został wprowadzony w błąd co do charakteru jego pobytu w domu pomocy społecznej oraz deklaruje chęć pogodzenia się z ojcem i spokojny przebieg przyszłego wspólnego zamieszkiwania. Ponadto opiekun prawny wyjaśnił, że pobyt G. J. na terenie DPS "B." może mieć charakter czasowy w przypadku zmiany stanu zdrowia. Przebywa w DPS w rezultacie incydentu z 2017 r. – podjęcie próby "S". Aktualnie przebywa ze wskazaniem ograniczonego zespołu amnestycznego, bez zaburzeń świadomości w pełni zorientowany we wszystkich kierunkach w nastroju obniżonym, bezkrytyczny wobec braku umiejętności i ryzyka nieporadzenia sobie poza DPS, brak rozpoznanej choroby psychicznej. Opiekun M. D. wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji, przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz o zawieszenie postepowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania przed Sądem Okręgowym w Ł., sygn. akt [...] Postanowieniem z dnia 27 listopada 2025 r. Wojewoda Łódzki odmówił zawieszenia postepowania administracyjnego w sprawie wymeldowania G. J.. Zaskarżoną decyzją Wojewoda Łódzki utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że organ I instancji podjął wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), wyczerpująco zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) oraz dokonał oceny jego całokształtu (art. 80 k.p.a. ). Organ II instancji odwołał się do treści art. 25 ust. 1, art. 33 ust. 1 oraz art. 35 ustawy o ewidencji i wskazał, że wbrew oczekiwaniom strony wnoszącej odwołanie dalsze utrzymywanie zameldowania G. J. w miejscu pobytu stałego w lokalu nr 17 przy ul. E.1 w Z. nie jest zasadne. Z uzasadnienia decyzji Starosty Łowickiego z 22 czerwca 2021 r., który postanowił umieścić stronę w Domu Pomocy Społecznej "B." im. K., B. [...], B2 na pobyt stały, wynika, że G. J. wymaga całodobowej opieki, której gmina nie jest w stanie zapewnić w miejscu zamieszkania. G. J. spełnia przesłanki określone w art. 54 i art. 56 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej, uzasadniające ubieganie się i umieszczenie w domu pomocy społecznej dla osób psychicznie i przewlekłe chorych. Organ wyjaśnił, że prowadzone przez organy administracyjne postępowanie wyjaśniające w sprawie dotyczącej wymeldowania każdorazowo musi być nakierowane na ustalenie, w oparciu o wszelki dostępny materiał dowodowy, czy dana osoba nie przebywa w lokalu, w którym jest zameldowana i czy opuszczenie przez nią miejsca stałego pobytu nosi cechy trwałości i dobrowolności. Przesłankę dobrowolności opuszczenia miejsca stałego pobytu trzeba oceniać na tle konkretnej sytuacji, nie tylko poprzez deklarowaną przez stronę wolę (lub jej brak), ale także na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Do okoliczności takich należą między innymi: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu, posiadanie rzeczy w lokalu lub związanych z danym lokalem (np. kluczy, rzeczy osobistych), a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim. Analizując akta sprawy organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji prawidłowo ustalił, legitymację procesową, tj. ustalił że wnioskodawca postępowania posiada tytuł prawny do lokalu, z którego wymeldowanie było przedmiotem postępowania, a tym samym był uprawniony do jego zainicjowania. Następnie z uzasadnienia decyzji Starosty Łowickiego z dnia 22 czerwca 2021 r. wynika, że z powodu choroby G. J. został umieszczony w Domu Pomocy Społecznej "B." oraz został całkowicie ubezwłasnowolniony postanowieniem sądu. Z treści złożonego odwołania, wynika że pobyt skarżącego w Domu Pomocy Społecznej "B." może mieć charakter czasowy, natomiast w aktach sprawy brak jest dokumentu, który by potwierdził powyższe stwierdzenie. Zdaniem organu z powyższego bezspornie wynika fakt niezamieszkiwania w miejscu pobytu stałego przez G.J.. Powodem opuszczenia spornego lokalu był zły stan zdrowia wymeldowanego oraz fakt niemożności zagwarantowania mu całodobowej opieki w miejscu zamieszkania. Organ odwoławczy podkreślił, że przesłanką wymeldowania nie była bowiem utrata tytułu prawnego do lokalu, czy też brak posiadania lokalu lub przeszkody czynione przez aktualnego właściciela, lecz fakt opuszczenia tego mieszkania i nieprzebywania w nim z uwagi na zły stan zdrowia strony, która wymaga opieki. Wymeldowanie jest jedynie stwierdzeniem pewnego faktu i nie wpływa w żaden sposób na uprawnienia strony wynikające z prawa własności, czy innych praw do lokalu. Organ wskazał, że z zeznań opiekuna prawnego M. D. z 18 sierpnia 2025 r. wynika, że G. J. chce powrócić do spornego, jednakże sam fakt składanych deklaracji o chęci powrotu i zamieszkania w spornym lokalu nie może stanowić podstawy do przyjęcia, że takie okoliczności w rzeczywistości wystąpią. Organ odwoławczy w pełni podzielił ocenę stanu faktycznego dokonaną przez organ I instancji, że spełniona została przesłanka opuszczenia przez odwołującego miejsca stałego pobytu w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Decyzja wydana przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Z. z 2 czerwca 2021 r. o skierowaniu G. J. do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle chorych psychicznie na pobyt stały została wydana na podstawie zgromadzonej dokumentacji min. wywiadu środowiskowego, zaświadczeń lekarskich oraz wydanych opinii dotyczących stopnia sprawności psychofizycznych G. J. oraz faktu niemożności zagwarantowania mu całodobowej opieki w miejscu zamieszkania, a także faktu jego całkowitego ubezwłasnowolnienia. Organ odwoławczy podkreślił, że postępowanie meldunkowe nie jest środkiem rozwiązywania ani sporów rodzinnych, ani majątkowych, lecz ma jedynie na celu realizację przepisów, których głównym celem jest, aby rejestracja osoby w danym miejscu była zgodna ze stanem faktycznym. Wykonanie obowiązku meldunkowego (w tym przypadku wymeldowania się z miejsca pobytu stałego) wynika z przepisów ustawy o ewidencji ludności i nie może być uzależnione od zaistnienia bądź nie dodatkowych okoliczności, w szczególności kwestii będących przedmiotem rozstrzygnięć postępowań sądowych. Fakt posiadania bądź brak zameldowania w lokalu nie ma żadnego znaczenia w kwestiach dotyczących np. podziału majątku. Odnosząc się do kwestii podniesionej w odwołaniu o dopuszczenie dowodu z zeznań osobistych G. J. związanych z okolicznościami opuszczenia przez niego miejsca stałego zamieszkania, Wojewoda Łódzki wskazał, że nie będą one miały wpływu na wydane rozstrzygnięcie, ponieważ zebrany w sprawie o wymeldowanie z pobytu stałego materiał dowodowy jest wystarczający i jednoznaczny. Ponadto G. J. nie posiada zdolności do czynności prawnych, ponieważ jest całkowicie ubezwłasnowolniony, a z postanowienia Sądu Rejonowego w Z. III Wydział Rodzinny i Nieletnich, sygn. [...] wynika, że ustanowiono dla G. J. opiekuna prawnego. W skardze G.J. reprezentowany przez opiekuna prawnego M. D. zarzucił naruszenie przepisów prawa, w szczególności ustawy o pomocy społecznej. Błędne uznanie przez organy, że pobyt G. J. w DPS "B." ma charakter bezwzględnie nieograniczony czasowo. Celem pomocy jest umożliwienie osobom przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, które nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Powtórzył argumenty dotyczące toczącego się postępowania przez Sądem Okręgowym w Ł.. Podniósł, że w sytuacji, gdy ubezwłasnowolnienie zostanie zniesione, ocena charakteru fizycznej nieobecności w miejscu dotychczasowego zameldowania w mieszkaniu w Z. musiałaby ulec zasadniczej zmianie. W mieszkaniu skarżący pozostawił rzeczy osobiste, pamiątki rodzinne, dokumenty dotyczące przebiegu kariery zawodowej i nauki. Zarzucił organowi nieprawidłowość przez niedopuszczenie dowodu z jego zeznań G. J. na okoliczność opuszczenia miejsca pobytu stałego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. 11 lutego 2026 r. do WSA w Łodzi wpłynęło postanowienie Sądu Okręgowego XII Wydziału Cywilnego Rodzinnego z dnia 19 stycznia 2026 r. sygn. [...] o uchyleniu ubezwłasnowolnienia orzeczonego wobec G. J. postanowieniem Sądu Okręgowego w Ł. z 14 czerwca 2019 r. sygn. [...]. Orzeczenie jest prawomocne od 27 stycznia 2026 r. W piśmie z 9 czerwca 2026 r. skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa gwarantujących osobisty udział strony w postępowaniu w sprawie. Podniósł, że przy umieszczeniu go w DPS "B." został oszukany przez ojca w ten sposób, że zapewnił go, że udaje się do lekarza. Ojciec M. J. pełnił w tym czasie funkcję opiekuna pranego i działał wbrew ślubowaniu w interesie własnym a nie jego. Wskazał, że czas pobytu traktuje jako okres przejściowy, przygotowujący go do samodzielnego życia. W trakcie postępowania o zniesienie ubezwłasnowolnienia powołani w sprawie biegli orzekli: "nie stwierdza się choroby psychicznej ani upośledzenia umysłowego, jest zdolny do świadomego wyrażania swojej woli, samodzielnego podejmowania decyzji i kierowania swoim postepowaniem, jest w stanie reprezentować swoje interesy przed sądem". Skarżący chciałby powrócić do miejsca zamieszkania i zadeklarował zgodne zamieszkiwanie z ojcem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.), dalej p.p.s.a, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Przy czym sąd może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Wojewody Łódzkiego z dnia 28 listopada 2025 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Zgierza z dnia 6 października 2025 r. o wymeldowaniu G. J. z miejsca pobytu stałego. Materialnoprawną podstawą podjętego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r. poz. 274 ze zm.) - dalej u.e.l., a konkretnie przepisy rozdziału 4 ustawy (art. 24 – 39) regulujące zasady wykonywania obowiązku meldunkowego. Z przepisów tych wynika, że obywatel polski przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany wykonywać obowiązek meldunkowy określony w ustawie (art. 24 ust.1 u.e.l.). Obowiązek meldunkowy polega m.in. na: 1) zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego; 2) wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego lub czasowego (art. 24 ust.2 u.e.l.). Zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała (art. 28 ust.4 u.e.l.). Obywatel polski, który opuszcza miejsce pobytu stałego albo opuszcza miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu, obowiązany jest wymeldować się (art. 33 ust.1 u.e.l.). Organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się (art. 35 u.e.l.). Dalej wyjaśnić należy, że pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 25 ust. 1 u.e.l.). Konstrukcja wymeldowania w aktualnie obowiązujących przepisach podobna jest do regulacji zawartej w art. 15 ust. 2 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zgodnie z tym przepisem organ gminy wydawał na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Wyjaśnić zatem należy, że orzecznictwo sądów administracyjnych wypracowane na gruncie stosowania regulacji art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych zachowuje w dużej mierze aktualność w odniesieniu do treści obecnie obowiązującego art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Na gruncie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. wykształcił i utrwalił się w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że o opuszczeniu miejsca pobytu stałego można mówić wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Zgodnie z tym poglądem przyjmuje się, że o trwałym opuszczeniu dotychczasowego miejsca pobytu stałego świadczy nie tylko fizyczne i długotrwałe nieprzebywanie osoby pod wskazanym adresem, ale także zamiar zainteresowanej osoby założenia w nowym miejscu ośrodka swoich spraw osobistych, rodzinnych i majątkowych, który jest połączony z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z dotychczasowym lokalem i brakiem woli powrotu do miejsca swojego dotychczasowego zameldowania. Z kolei opuszczenie lokalu można uznać za dobrowolne, jeżeli wynikało ono z nieskrępowanej woli przeniesienia swoich interesów życiowych w inne miejsce. Innymi słowy, o dobrowolności decyduje samodzielna rezygnacja z przebywania pod danym adresem, nie zaś rezygnacja wywołana przymusem fizycznym czy psychicznym osoby trzeciej. O pobycie stałym przesądzają zatem dwa elementy: fizyczne przebywanie danej osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem oraz zamiar przebywania w tym miejscu (lokalu) w sposób stały (na stałe). Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisu art. 35 u.e.l. - jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowym - jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (por. m.in. wyrok NSA z dnia 14 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 851/09). Istotą poglądu wskazującego na konieczność badania przesłanki dobrowolności jest bowiem zagwarantowanie, aby nie odchodziło do wymeldowania osób, które nie miały zamiaru opuszczać miejsca dotychczasowego pobytu, a którym wbrew ich woli uniemożliwiono do niego dostęp lub które wbrew ich woli przymuszono do opuszczenia lokalu. W świetle przedstawionych unormowań niewątpliwym jest, że obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie o wymeldowanie jest wyjaśnienie nie tylko, czy osoba wymeldowana przebywa w danym miejscu, ale także - jeśli w lokalu nie przebywa, to jakie były przyczyny jej wyprowadzenia się i czy całokształt okoliczności wskazuje, że wyprowadzenie to ma charakter trwały i było dobrowolne Postępowanie w niniejszej sprawie zainicjowane zostało przez M. J. - ojca skarżącego - właściciela lokalu nr [...] przy ul. E.1 w Z.. Skarżący został ubezwłasnowolniony postanowieniem Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 14 czerwca 2019 r. sygn. [...]. Bezspornym jest, że skarżący był osobą ubezwłasnowolnioną całkowicie, a jego opiekunem prawnym był wówczas ojciec – M. J.. Nie budzi też wątpliwości, że decyzją Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. z dnia 2 czerwca 2021 r. skarżący – G. J. został skierowany do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle psychicznie chorych na stałe, a decyzją Starosty Łowickiego z 22 czerwca 2021 r. umieszczony w Domu Pomocy Społecznej "B." im. K., B. [...], B2. W trakcie wydawania powyższych decyzji opiekunem skarżącego był wnioskodawca - ojciec. Skarżący, jak wynika z powyższych decyzji, został umieszczony w Domu Pomocy Społecznej z uwagi na to, że wymaga całodobowej opieki. Dochód skarżącego stanowi zasiłek stały, zasiłek pielęgnacyjny oraz świadczenie uzupełniające w łącznej w kwocie 1263,84 zł miesięcznie, z czego pokrywa koszty pobytu w DPS w kwocie 884,69 zł miesięcznie. Natomiast wnioskodawca - ojciec skarżącego, zgodnie z zawartą umową w dniu 2 czerwca 2021 r., ponosi opłaty w kwocie 435,64 zł. Następnie postanowieniem Sądu Rejonowego w Z. III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 17 marca 2023 r., sygn. akt. [...], obowiązki opiekuna całkowicie ubezwłasnowolnionego G. J. powierzono M. D. Z akt sprawy wynika, że z wnioskiem o uchylenie ubezwłasnowolnienia G. J. wystąpił M. D. - nowy opiekun skarżącego, pracownik DPS "B.", w którym został skarżący umieszczony. Wnioskodawca – M. J. podał, że opuszczenie przez skarżącego miejsca pobytu stałego w Z. nastąpiło 30 kwietnia 2022 r., natomiast M. D. wskazał, że skarżący przebywa w Domu Pomocy Społecznej "B." od około lipca 2021 r. Powyższa rozbieżność co do daty pobytu skarżącego w domu pomocy społecznej nie została przez organy wyjaśniona. Z uwagi na wydane po wniesieniu skargi do WSA w Łodzi postanowienie Sądu Okręgowego XII Wydział Cywilny Rodzinny z dnia 19 stycznia 2026 r. sygn. [...] o uchyleniu ubezwłasnowolnienia orzeczonego wobec G. J. postanowieniem Sądu Okręgowego w Ł. z 14 czerwca 2019 r. sygn. [...] (prawomocne od 27 stycznia 2026 r.) skarżący sam mógł reprezentować siebie przed sądem administracyjnym. W toku rozprawy przeprowadzonej w dniu 22 kwietnia 2025 r. przez WSA w Łodzi skarżący oświadczył, że przebywa w Domu Pomocy Społecznej "B.", ale chciałby powrócić do lokalu mieszkalnego w Z.. Podał, że w lokalu znajdują się należące do niego rzeczy osobiste, pamiątki rodzinne i dyplomy. W Z. i w Ł. ma znajomych. Nie ma kontaktu z ojcem i nie podejmuje prób jego nawiązania od czasu kiedy ojciec zimą przesłał mu sandałki. W ocenie Sądu, organy administracji nie wyjaśniły w sposób dostateczny kwestii dotyczącej opuszczenia przez G. J. lokalu nr [...] przy ul. E.1 w Z., która jest sporna co do okoliczności, w jakich do niej doszło. Ocena charakteru, jaki miało opuszczenie przedmiotowego lokalu przez G. J. wymagała zatem dodatkowych ustaleń. Wyjaśnić należało m.in. czy skarżący samodzielnie zwracał się z wnioskiem o umieszczenie go w domu pomocy społecznej, czy też nastąpiło to w wyniku działań wnioskodawcy - opiekuna prawnego skarżącego, który wystąpił o wydanie ww. decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. z dnia 2 czerwca 2021 r. i Starosty Łowickiego z 22 czerwca 2021 r., działając w imieniu ubezwłasnowolnionego, bez jego zgody. W tym kontekście należy zwrócić uwagę na to, że w aktach sprawy nie ma dokumentacji potwierdzającej konieczność umieszczenia G. J. w domu pomocy społecznej na stałe, a nie na czasowo, zaś próba "S" miała miejsce w 2017 r. Z powyższego wynika też, że G. J. zamieszkiwał z rodzicami do śmierci matki, która miała miejsce w 2019 r., jak również po jej śmierci, do 2021 lub do 2022 roku, co nie zostało przez organy wyjaśnione. Nie zostało także wyjaśnione, czy G. J. prowadził wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami. Wprawdzie wnioskodawca - ojciec skarżącego przesłuchany w charakterze strony w dniu 16 września 2025 r. zeznał, że syn nie dokładał się finansowo do płacenia rachunków za mieszkanie, jednakże z akt sprawy, o czym była mowa powyżej, wynika, że skarżący posiada dochód z zasiłku stałego i świadczenia uzupełniającego, które prawdopodobnie były odbierane przez jego opiekuna prawnego, którym był wnioskodawca - ojciec. Powyższe nie zostało wyjaśnione w postępowaniu administracyjnym, a ma istotne znaczenie dla oceny zeznań wnioskodawcy. Następnie, odnosząc się do podnoszonej konieczności sprawowania całodobowej opieki nad skarżącym, co organy przyjęły za jeden z kluczowych elementów wskazujących, że skarżący opuścił z tego powodu centrum życiowe w mieszkaniu przy ul. E.1 w Z., podnieść należy, że nie oznacza to automatycznie, że mamy do czynienia z dobrowolnością opuszczenia miejsca zamieszkiwania osoby, nad którą jest sprawowana opieka. Nie można oczywiście wykluczyć okoliczności wskazanych w decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. z dnia 2 czerwca 2021 r., jednakże organ ewidencji powinien poczynić w tym zakresie własne, jakiekolwiek ustalenia, mając na uwadze to, że ww. decyzja była wydana w czasie, gdy skarżącego reprezentował wnioskodawca (nie zostało wyjaśnione, dlaczego skarżący wymaga całodobowej opieki i czy faktycznie do dnia umieszczenia go w domu pomocy społecznej ojciec skarżącego taką opiekę sprawował). W rozpoznawanej sprawie takich ustaleń zabrakło, co czyni przedwczesnym stanowisko organów w tym zakresie. Także istotne znaczenie w sprawie ma to, że w toku postepowania o wymeldowanie skarżącego toczyło się postępowanie o uchylenie jego ubezwłasnowolnienia całkowitego, na co wskazywał opiekun prawny – M. D. i wnosił o zawieszenie postepowania administracyjnego, a w konsekwencji wydane zostało postanowienie Sądu Okręgowego XII Wydział Cywilny Rodzinny z dnia 19 stycznia 2026 r. sygn. [...] o uchyleniu ubezwłasnowolnienia orzeczonego wobec G. J. postanowieniem Sądu Okręgowego w Ł. z 14 czerwca 2019 r. sygn. [...]. Powyższe nie zostało przez organy należycie ocenione. Ponadto przesłuchany w charakterze świadka opiekun prawny skarżącego – M. D. zeznał, że skarżący chce powrócić do mieszkania, w którym jest zameldowany na pobyt stały, tj. przy ul. E.1 w Z., żąda od opiekuna podjęcia wszelkich czynności, które zapewniłyby mu możliwość pobytu w jego mieszaniu. W odwołaniu opiekun prawny wnosił o przesłuchanie skarżącego, który oświadcza, że został wprowadzony w błąd co do charakteru jego pobytu w domu pomocy społecznej. Opiekun prawny wskazywał ponadto, że pobyt skarżącego w DPS "B." może mieć charakter czasowy w przypadku zmiany stanu zdrowia. Sygnalizowana przez opiekuna prawnego – M. D. okoliczność chęci powrotu skarżącego do miejsca zamieszkania w Z. oraz toczące się postępowanie o uchylenie ubezwłasnowolnienia powinna zostać przez organy zbadana i uwzględniona w stanie faktycznym sprawy. Samodzielność G. J. przy dokonywaniu koniecznych czynności i treść ewentualnie składanych przez niego wyjaśnień, o co wnosił jego nowy opiekun prawny – M. D. mogłaby pozwolić organom na dokonanie oceny świadomości skarżącego i jego zamiaru, towarzyszącego wyprowadzeniu się z miejsca zamieszkania. Zaniechanie organu w tym zakresie należy uznać za naruszenie przepisów postępowania - art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Zdaniem Sądu, przebywanie w zakładzie leczniczym, czy opiekuńczym samo w sobie nie powinno skutkować wymeldowaniem z miejsca zamieszkania, jeśli opuszczeniu tego miejsca nie towarzyszył zamiar stałej zmiany miejsca pobytu. Opiekun skarżącego – M. D. wskazywał w postępowaniu administracyjnym, że stan zdrowia skarżącego może wiązać się z czasowym pobytem w domu pomocy społecznej. Ponadto skarżący – G. J.w piśmie procesowym skierowanym do Sądu wskazał, że nie opuścił mieszkania w Z. dobrowolnie, chce do niego powrócić, oraz że w trakcie postępowania o zniesienie ubezwłasnowolnienia powołani w sprawie biegli orzekli, że "nie stwierdza się choroby psychicznej ani upośledzenia umysłowego, jest zdolny do świadomego wyrażania swojej woli, samodzielnego podejmowania decyzji i kierowania swoim postępowaniem, jest w stanie reprezentować swoje interesy przed sądem". Wobec powyższego, skarga w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja i decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynika, a więc skutkującym koniecznością ich uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. Nie dokonano wystarczających, wymaganych przez art. 7 i 77 k.p.a., ustaleń faktycznych, które dawałyby podstawę do przyjęcia twierdzeń, z powołaniem się na które wydano ww. decyzje. Mając na uwadze powyższe, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań i wiążą organy w świetle art. 153 p.p.s.a. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy winny uzupełnić materiał dowodowy, który może się przyczynić do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Dopiero po uzupełnieniu postępowania dowodowego we wskazanym przez Sąd zakresie możliwe będzie prawidłowe, ponowne rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej mającej za przedmiot wymeldowanie G. J. z pobytu stałego. eg

Informacje o sprawie

Data wpływu
16 stycznia 2026
Hasła tematyczne
Ewidencja ludności
Skarżony organ
Wojewoda
Sędziowie
Agnieszka Krawczyk /przewodniczący/ Ewa Alberciak /sprawozdawca/ Teresa Rutkowska

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny