III SA/Gd 726/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. K. na uchwałę Rady Miejskiej w Czersku z dnia 25 kwietnia 2023 r., nr LVI/653/23 w sprawie rozpatrzenia skargi na Centrum Usług Społecznych w Czersku postanawia: odrzucić skargę.

M. K. (dalej także jako "skarżąca" lub "strona") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na uchwałę nr LVI/653/23 Rady Miejskiej w Czersku z dnia 25 kwietnia 2023 r. w sprawie rozpatrzenia skargi na Centrum Usług Społecznych w Czersku, którą uznano złożoną przez nią skargę na Centrum Usług Społecznych w Czersku za bezzasadną (§ 1 zaskarżonej uchwały). W odpowiedzi na skargę Burmistrz Czerska, jako organ uprawniony do reprezentowania organu gminy, wniósł o oddalenie skargi, skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym oraz zasądzenie od skarżącej na rzecz Gminy Czersk zwrotu poniesionych kosztów postępowania, a także dopuszczenie dowodu z kompletu dokumentów przeprowadzonego postępowania w sprawie skargi skarżącej załączonego do pisma przewodniego wraz ze złożoną skargą na fakt zapewnienia skarżącej prawa czynnego udziału w każdym etapie prowadzonego postępowania, zawiadamiania o wyznaczonych posiedzeniach, zapraszania na posiedzenia, osobistego udziału skarżącej w posiedzeniu Komisji Skarg, Wniosków i Petycji Rady Miejskiej w Czersku, doręczenia odpisu uchwały wraz z jej uzasadnieniem, a także udostępnienia na wniosek skarżącej dokumentów i informacji o dostępie do nagrania z posiedzenia Rady Miejskiej w Czersku rozpoznającego złożoną przez nią skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Na wstępie wyjaśnić należy, że badanie dopuszczalności rozpoznania wniesionej do sądu administracyjnego skargi jest dokonywane w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. - dalej jako: "p.p.s.a."). Zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych określono w art. 3 powołanej ustawy. Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie zaś do treści art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 i 803 – dalej w skrócie jako "k.p.a."), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615 z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają również w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 2a i § 3 p.p.s.a.). Powyższe wyliczenie stanowi katalog zamknięty, zatem kontrola sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie wyłącznie w sprawach enumeratywnie przez ustawę wymienionych. Innymi słowy, skarga wniesiona na akt lub czynność, które nie zostały wymienione w powyższym katalogu podlega odrzuceniu zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., gdyż zainicjowana taką skargą sprawa nie jest objęta właściwością sądu administracyjnego. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi skarżąca uczyniła uchwałę nr LVI/653/23 Rady Miejskiej w Czersku z dnia 25 kwietnia 2023 r. w sprawie rozpatrzenia skargi na Centrum Usług Społecznych w Czersku. Zaskarżona uchwała została podjęta na podstawie art. 18b ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 40 ze zm. – dalej w skrócie "u.s.g."). Uchwałą tą rozstrzygnięto w przedmiocie złożonej przez skarżącą skargi na działalność Centrum Usług Społecznych w Czersku i jej Dyrektora w zakresie nieprawidłowości podczas przeprowadzonej ze skarżącą rozmowy kwalifikacyjnej na staż w Centrum Usług Społecznych w Czersku, uznając tę skargę za bezzasadną. Mając to na uwadze należy wskazać, że zaskarżona uchwała nie należy do aktów bądź czynności określonych w art. 3 § 2 p.p.s.a. Została bowiem podjęta w trybie postępowania skargowego uregulowanego w Dziale VIII k.p.a., zatytułowanym "Skargi i wnioski". Przedmiotem takiej skargi, stosownie do treści art. 227 k.p.a., może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe ograny albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Załatwienie takiej skargi następuje na podstawie art. 238 § 1 k.p.a. poprzez zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi, które stanowi prawną formę działania organu administracji. Wskazuje się, że skargi takie są załatwiane w samodzielnym, jednoinstancyjnym postępowaniu uproszczonym, kończącym się czynnością materialno-techniczną (zawiadomieniem o sposobie załatwienia sprawy będącej przedmiotem skargi). Uproszczenie postępowania skargowego wyraża się w tym, że nie ma w nim stron postępowania, nie wydaje się rozstrzygnięć adresowanych do skarżącego (wnioskodawcy), a tylko zawiadamia się go o swoich działaniach wewnętrznych zmierzających do wyjaśnienia okoliczności będących przyczynami skargi, nie ma toku instancji ani środków zaskarżenia. Na działanie administracji publicznej w sprawach skarg i wniosków nie rozciąga się kontrola sprawowana przez sąd administracyjny (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, wydanie 16, Warszawa 2019, s. 1072, teza 6). Sąd administracyjny nie jest zatem właściwy do rozpoznawania skarg, których przedmiotem jest zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi wniesionej w trybie Działu VIII k.p.a. Postępowanie skargowo-wnioskowe uregulowane w Dziale VIII k.p.a. ma bowiem charakter odrębny od postępowania administracyjnego, a do czynności podejmowanych w tym postępowaniu nie stosuje się przepisów Działu II k.p.a., ponieważ - w odróżnieniu od postępowania administracyjnego - postępowanie skargowo-wnioskowe nie kończy się wydaniem decyzji administracyjnej. Tryb ten (art. 221 i następne k.p.a.) jest jednoinstancyjnym postępowaniem o charakterze uproszczonym, którego zakończenie, czyli zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi lub wniosku, nie daje podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego, a więc nie tylko postępowania odwoławczego, ale także postępowania sądowoadministracyjnego (zob. w tej materii m.in.: postanowienia NSA: z dnia 27 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 3045/15 oraz z dnia 19 grudnia 2017 r., sygn. akt II OSK 3207/17). Zgodnie natomiast z art. 228 k.p.a. skargi składa się do organów właściwych do ich rozpatrzenia. W przedmiotowej sprawie organem właściwym do rozpoznania złożonej przez M. K. w trybie przepisów działu VIII k.p.a. skargi była Rada Miejska w Czersku, która podjęła zaskarżoną uchwałę uznającą tę skargę za bezzasadną. Skarżąca co prawda powołała się na art. 101 u.s.g., ale – co zostało wskazane – wszczęła w istocie postępowanie przepisami regulowanymi przez Dział VIII k.p.a., w przedmiocie skarg i wniosków. Pomimo zatem tego, że skarga M. K. na działalność Centrum Usług Społecznych w Czersku została rozpatrzona przez Radę Miejska w Czersku w formie uchwały, to w żadnym wypadku nie może to automatycznie skutkować uznaniem, że zaskarżona uchwała stanowi akt podlegający zaskarżeniu na podstawie art. 101 u.s.g. Zauważyć należy, że organy jednostek samorządu terytorialnego podejmują uchwały we wszystkich sprawach należących do ich właściwości (co sugerowałoby możliwość zaskarżenia ich do sądu administracyjnego), jednak uchwały podjęte w wyniku skargi wniesionej na podstawie art. 227 k.p.a., mimo specyficznej formy, wykazują cechy czynności informującej o sposobie załatwienia skargi, takiej samej jak czynności innych organów wymienionych w art. 229 k.p.a., którym nie przypisano uchwały jako prawnej formy działania (zob. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 2760/17). Innymi słowy, istotną dla wyniku postępowania sądowoadministracyjnego nie jest to w jakiej formie podjęto dany akt ale to, że zaskarżona uchwała zapadła w trybie skargowym do czego kompetencję - zgodnie z art. 229 pkt 3 k.p.a. - posiadała Rada Miejska w Czersku. Kończąc należy podkreślić, że uchwała lub inny akt właściwego organu załatwiające skargę powszechną nie są aktami z zakresu administracji publicznej w rozumieniu wyżej wskazanych przepisów, bowiem nie rozstrzygają w sposób władczy o prawach lub obowiązkach skarżącego, mających podstawę w normie prawa materialnego. Akty te są rodzajem aktów informujących, a nie władczych. Stąd też zaskarżonej w sprawie uchwały Rady Miejskiej w Czersku nie można zakwalifikować jako aktu z art. 3 § 2 pkt 5 czy pkt 6 p.p.s.a. W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie przyjmuje się, że omawiane akty informacyjne nie są przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. Innymi słowy, istotną okolicznością z punktu widzenia możliwości wdrożenia postępowania sądowoadministracyjnego nie jest to w jakiej formie podjęto dany akt, ale to, że zaskarżona uchwała Rady Miejskiej w Czersku - zgodnie z art. 229 pkt 3 k.p.a. - zapadła w trybie skargowym, co nie daje możliwości objęcia jej kontrolą sądu administracyjnego. Uchwały organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego w sprawach skarg z Działu VIII k.p.a. nie są sprawami z zakresu administracji publicznej (por. postanowienia WSA: w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 16 lutego 2010 r., sygn. akt II SA/Go 37/10; w Gliwicach z dnia 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt IV SA/Gl 1206/17 oraz w Warszawie z dnia 11 czerwca 2018 r., sygn. akt IV SAB/Wa 136/18). Mając powyższe na uwadze brak jest w niniejszej sprawie podstaw prawnych do rozpoznania skargi na zaskarżoną uchwałę, która stanowi de facto zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi wniesionej w trybie działu VIII k.p.a. W tym stanie rzeczy, ponieważ zaskarżona w niniejszej sprawie czynność Rady Miejskiej w Czersku nie mieści się w granicach kognicji sądu administracyjnego wyznaczonej treścią art. 3 p.p.s.a., to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., stanowiącego, iż sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).