III SA/Gd 638/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść, Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Protokolant: Referent Dagmara Szymańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] w S. z dnia 26 lipca 2022 r. nr 526/2022 w przedmiocie odprawy w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej oddala skargę.

III SA/Gd 638/22 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 30 maja 2022r. Nr 268/2022 Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [... w L. na podstawie art. 89b ust. 3 , art. 90 ust. 2, art. 94 ust. 1 pkt 1 ust. 5 art. 104 ust. 1, art. 111 pkt 9 lit. a, art. 114 ust. 1, ust. 4 pkt 3, ust. 5 i 6, art. 115 ust. 1, art. 122 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022r. poz. 536 powoływanej dalej jako s.w.ż.z.) przyznał st. sierż. M. S. odprawę w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej w wysokości 50% uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby, tj. w kwocie 3.276,00 zł; W odwołaniu od powyższej decyzji M. S. zarzucił: a) naruszenie art. 6 k.p.a. oraz art. 823 ust. 12 w zw. z art. 824 ustawy z dnia 11 marca 2022r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2022 poz. 655 z późn. zm. powoływanej dalej jako "nowa ustawa") polegające na naruszeniu zasady praworządności przejawiające się w zastosowaniu w dniu 30 maja 2022 r. przepisów uchylonej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, w sytuacji gdy 23 kwietnia 2022r. weszła w życie nowa ustawa, która w stosunku do odprawy przewiduje nowe unormowanie zawarte w art. 458 ust. 1, 2, 3 nowej ustawy. Postępowanie administracyjne w przedmiocie przyznania należności w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej jest odrębnym postępowaniem od postępowania w przedmiocie zwolnienia ze służby (postępowania te prowadzą odrębne organy i kończą się wydaniem różnych rodzajowo orzeczeń). Skoro postępowanie w przedmiocie przyznania należności w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej zostało wszczęte po 23 kwietnia 2022 r. to należy stosować do tego postępowania przepisy nowej ustawy. Postępowanie w przedmiocie przyznania należności w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej nie mogło zaś zostać wszczęte przed dniem 30 maja 2022 r. albowiem do 31 maja 2022 r. M. S. był żołnierzem zawodowej służby wojskowej. b) naruszenie art. 6 k.p.a. oraz art. 458 ust. 1, 2 i 3 nowej ustawy, polegające na naruszeniu zasady praworządności przejawiające się w zastosowaniu w dniu 30 maja 2022r. przepisów uchylonej ustawy s.w.ż.z. i ustalenie odprawy w wysokości 50 % uposażenia zasadniczego w sytuacji, gdy odprawa powinna zostać ustalona w oparciu o art. 458 ust. 1 i 3 nowej ustawy, tj. w wysokości 300 % uposażenia zwiększonego o 20 % uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym za każdy rok zawodowej służby wojskowej pełnionej ponad 10 lat, co uprawniło skarżącego do odprawy w wysokości 600 procent uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym. c) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż skarżący M. S. pełnił nieprzerwaną czynną służbę wojskową od dnia 27 sierpnia 2019 r. do dnia 31 maja 2022 r. tj. przez okres 2 lat, 9 miesięcy i 5 dni, w sytuacji gdy art. 458 ust. 3 nowej ustawy nakazuje uwzględnić okresy służby skarżącego w innych formacjach mundurowych. Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie mu odprawy w wysokości 600 % uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, tj. w kwocie nie mniejszej niż 31 800 zł. Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] w S., działając jako organ odwoławczy, decyzją nr 526/2022 z dnia 26 lipca 2022r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że st. sierż. M. S. pełnił służbę w Morskim Oddziale Straży Granicznej od 1 czerwca 2004 r. do 25.05.2005 r. Pełnił także służbę stałą w Komendzie Wojewódzkiej Policji w Gdańsku w okresie od dnia 27 grudnia 2005 roku do dnia 26 sierpnia 2019 roku . Rozkazem personalnym Nr 31 Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych z dnia 15 kwietnia 2019 roku st. sierż. M. S. został powołany do zawodowej służby wojskowej pełnionej jako służba kontraktowa. Pełnił zawodową służbę wojskową na podstawie kontraktu na pełnienie zawodowej służby wojskowej nr 140/2019 z dnia 26 sierpnia 2019 r., zawartego pomiędzy nim i Dowódcą 1 Batalionu Zmechanizowanego. Zgodnie z zapisami § 1 kontraktu miał pełnić zawodową służbę wojskową przez okres dwóch lat od dnia 27.08.2019 r. do dnia 26.08.2021 r. Następnie st. sierż. M. S. pełnił zawodową służbę wojskową na podstawie kontraktu na pełnienie zawodowej służby wojskowej nr 100/2021 z dnia 2 czerwca 2021 r., zawartego pomiędzy nim i Dowódcą 1 Batalionu Zmechanizowanego. Zgodnie z zapisami § 1 kontraktu, żołnierz miał pełnić zawodową służbę wojskową przez okres dwóch lat tj. od dnia 27.08.2021 r. do dnia 26.08.2023 r. W dniu 30 listopada 2021 r. st. sierż. M. S. złożył wypowiedzenie stosunku służbowego. Rozkazem personalnym nr 51 Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych z dnia 24 lutego 2022 r. został on zwolniony z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez żołnierza zawodowego. Rozkaz określił upływ terminu wypowiedzenia na dzień 31 maja 2022 roku. Organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji prawidłowo zastosował przepisy ustawy s.w.ż.z., pomimo tego że w dacie wydania decyzji ustawa ta już nie obowiązywała, będąc uchyloną przez ustawę z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2022 poz. 655 z późn. zm.). Zgodnie z art. 819 nowej ustawy, w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Wbrew temu co twierdzi skarżący przyjąć należy, że postępowanie w przedmiocie przyznania należności w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej zostaje wszczęte w dacie wypowiedzenia stosunku służbowego. Takie stanowisko znajduje swoje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej wszczyna postępowanie administracyjne w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, obejmujące wszystkie kwestie z tym związane, a więc i sprawy wysokości i wypłaty wszelkich należności pieniężnych przysługujących stronie w związku ze zwolnieniem ze służby. Ustalenie wysokości oraz wypłaty należności pieniężnych przysługujących w związku ze zwolnieniem ze służby jest kwestią związaną ze sprawą zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej (por. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2010 r. sygn. akt I OSK 987/09 Lex nr 595666). Wobec powyższego w przedmiotowej sprawie do obliczenia wysokości przysługującej odprawy, stosownie do art. 819 nowej ustawy, zastosowanie będzie miał art. 94 ustawy s.w.ż.z., ponieważ st. sierż. M. S. wypowiedział stosunek służbowy w dniu 30 listopada 2021 r., czyli pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy. Należna mu odprawa została ustalona w wysokości zgodnej z obowiązującymi w dacie złożenia wypowiedzenia przepisami prawa. Skargę na powyższą decyzję wniósł M. S., zarzucając jej: a) naruszenie przepisów prawa procesowego i przepisów intertemporalnych, które miało wpływ na treść decyzji, tj. naruszenie art. 6 k.p.a. oraz art. 823 ust. 12 w zw. z art. 824 nowej ustawy, polegające na naruszeniu zasady praworządności, przejawiające się w zastosowaniu w dniu 30 maja 2022 r. przepisów s.w.ż.z. w sytuacji gdy 23 kwietnia 2022 r. weszła w życie nowa ustawa, która w stosunku do odprawy przewiduje nowe unormowania zawarte w jej art. 458 ust. 1, 2 i 3. Postępowanie administracyjne w przedmiocie przyznania należności w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej jest odrębnym postępowaniem od postępowania w przedmiocie zwolnienia ze służby (postępowania te prowadza odrębne organy i kończą się wydaniem różnych rodzajowo orzeczeń). Skoro postępowanie w przedmiocie przyznania należności w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej zostało wszczęte po 23 kwietnia 2022 r. to bezwzględnie stosować należy do tego postępowania przepisy nowej ustawy. Postępowanie w przedmiocie przyznania należności w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej nie mogło zaś zostać wszczęte przed dniem 30 maja 2022 r. albowiem do 31 maja 2022r. M. S. był żołnierzem zawodowej służby wojskowej. b) naruszenie przepisów prawa procesowego i przepisów intertemporalnych, które miało wpływ na treść decyzji, naruszenie art. 6 k.p.a. oraz art. 458 ust. 1, 2 i 3 nowej ustawy, polegające na naruszeniu zasady praworządności przejawiające się w zastosowaniu w dniu 30 maja 2022 r. przepisów uchylonej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i ustalenie odprawy w wysokości 50% uposażenia zasadniczego, w sytuacji, gdy powinna zostać mu przyznana odprawa ustalona w oparciu o art. 458 ust. 1, 2 i 3 nowej ustawy, tj. w wysokości 300% uposażenia zwiększonego o 20% uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym za każdy rok zawodowej służby wojskowej pełnionej ponad 10 lat, co uprawniało skarżącego do odprawy w minimalnej wysokości 420 % uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym. c) naruszenie przepisów prawa procesowego, które skutkowało błędem w ustaleniach faktycznych, tj. art. 7 k.p.a. polegające na błędnej ocenie dokumentu w postaci zaświadczenia z dnia 25 kwietnia 2022 r. o stażu służby. Błąd ten polegał na przyjęciu, iż skarżący pełnił nieprzerwaną czynną służbę wojskową od dnia 27 sierpnia 2019 r. do dnia 31 maja 2022 r.,tj. przez okres 2 lat, 9 miesięcy i 5 dni, w sytuacji gdy art. 458 ust. 3 nowej ustawy nakazuje uwzględnić okresy służby skarżącego w innych formacjach mundurowych. d) naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na treść decyzji, tj. art. 61 § 1 i 4 k.p.a. w zw. z art. 458 ust. 1 nowej ustawy, polegające na błędnym przyjęciu, iż złożenie przez żołnierza oświadczenia o wypowiedzeniu stosunku służbowego wszczyna postępowanie w przedmiocie ustalenia odprawy. Organ II instancji powołał się na nieaktualne, zdaniem skarżacego, orzeczenie NSA sprzed 16 lat w sprawie I OSK 363/06, które wydano w oparciu o uchylone przepisy ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. O ile można zgodzić się z twierdzeniem, iż wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej złożone przez żołnierza wszczyna postępowanie administracyjne w przedmiocie jego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej to nie można zgodzić się z twierdzeniem, że wypowiedzenie stosunku służbowego obecnie, powoduje wszczęcie postępowania o ustalenie odprawy. Te postępowania są bowiem odrębne z następujących powodów: 1) pierwsze postępowanie prowadzi się przed Dowódcą Generalnym danego rodzaju Sił Zbrojnych a drugie przed Dowódcą jednostki wojskowej, w której służbę pełni zwalniany żołnierz, 2) zwolnienie ze służby i ustalenie odprawy są regulowane przez odrębne przepisy ustawy, 3) pierwsze z postępowań jest zakończone rozkazem personalnym a drugie decyzją. Nie ulega więc wątpliwości odrębność obu postępowań. Skarżący, przed wejściem w życie nowej ustawy, złożył tylko wypowiedzenie stosunku służby. Nie inicjował sam postępowania o ustalenie odprawy. Postępowanie to wszczęte zostało odrębnie, przez odrębny organ, już po wejściu w życie ustawy o obronie Ojczyzny. Skarżący nie został prawidłowo zawiadomiony o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia odprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako: "p.p.s.a.") stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Orzekając w tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kwestią zasadniczą z punktu widzenia rozstrzygnięcia w przedmiocie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji było wyjaśnienie, czy w okolicznościach rozpoznawanej sprawy odprawa należna skarżącemu w związku z wypowiedzeniem przez niego stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej powinna zostać ustalona na podstawie obowiązującej w dacie wypowiedzenia ustawy s.w.ż.z., czy na podstawie nowej ustawy, obowiązującej w dacie ustania stosunku służbowego. Sąd w składzie rozpoznającym sprawę podziela w pełni stanowisko organów wojskowych obydwu instancji, uwzględniające jednolite orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtowane na tle wykładni przepisu art. 169 s.w.ż.z. który stanowił, że sprawy wszczęte, lecz niezakończone ostateczną decyzją przed dniem 1 lipca 2004 r. (data wejścia w życie ustawy), prowadzi się nadal według przepisów dotychczasowych. NSA wskazywał w uzasadnieniach swych wyroków w sprawach I OSK 987/09 oraz I OSK 363/06, I OSK 899/07 że "przez sprawy dotychczasowe, o jakich mowa w art. 169, jeśli chodzi o zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej, należy rozumieć wszelkie kwestie z tym związane, a więc także sprawy ustalenia wysokości oraz wypłaty należności pieniężnych przysługujących w związku ze zwolnieniem ze służby. Wynikiem zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej jest bowiem obowiązek organu wykonującego decyzję o zwolnieniu obliczenia wysokości i wypłaty należności z tytułu zwolnienia ze służby, w tym świadczenia, o którym mowa w art. 18 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy zawodowych, a obecnie w art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Kwestia obliczenia i wypłaty należności pieniężnych z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej jest integralnie związana ze zwolnieniem żołnierza z zawodowej służby, a tym samym nie może stanowić samodzielnej sprawy procesowanej w oderwaniu od sprawy zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Użyty zatem w art. 169 ustawy z dnia 11 września 2003 r. zwrot "sprawy" odnosi się także do ustalenia wysokości i wypłaty, w toku procesu zwalniania żołnierza z zawodowej służby wojskowej, należności związanych ze zwolnieniem z tej służby". Powyższa ocena prawna zachowuje pełną aktualność także w odniesieniu do aktualnie istniejącego stanu prawnego. Przepis art. 819 nowej ustawy stanowi bowiem, że w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Nowa ustawa nie zawiera żadnych szczególnych regulacji odnoszących się do prawa żołnierza do odprawy w sytuacji, gdy wypowiedzenie przez niego stosunku służby następuje pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy, zaś samo ustanie tego stosunku ma miejsce pod rządami ustawy nowej. Brak jest jakichkolwiek podstaw, by regulację zawartą w cytowanym powyżej przepisie ustawy nowej interpretować odmiennie niż zawarty w s.w.ż.z. identyczny co do istoty przepis międzyczasowy zawarty w art. 169. Nowa ustawa nie zawiera odrębnych, szczególnych regulacji, które wskazywałyby na wolę ustawodawcy, by inaczej niż w poprzednim stanie prawnym oddzielić kwestię zwolnienia z zawodowej służby wojskowej od kwestii ustalenia związanych z tym zwolnieniem należności. Skoro sprawa zwolnienia M. S. z zawodowej służby wojskowej została wszczęta pod rządami ustawy s.z.ż.w. wskutek złożenia przez niego wypowiedzenia stosunku zawodowej służby wojskowej, to kwestia przysługujących mu należności z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej została słusznie rozstrzygnięta przez organy wojskowe na podstawie przepisów dotychczasowych, tj. według uregulowań poprzednio obowiązującej ustawy s.w.ż.z. W tym stanie sprawy, uznając, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie Sąd orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a. jak w sentencji wyroku. Powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – (orzeczenia.nsa.gov.pl).