Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

III OSK 2365/23

III OSK 2365/23 - Wyrok NSA z 2026-05-28

Wynik

Oddalono skargę kasacyjną

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
28 maja 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie: sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak (sprawozdawca) sędzia del. WSA Sławomir Pauter Protokolant: starszy asystent sędziego Agnieszka Kozik po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 czerwca 2023 r. sygn. akt III SA/Gd 638/22 w sprawie ze skargi M.S. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] w [...] z dnia 26 lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie odprawy w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej oddala skargę kasacyjną.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 15 czerwca 2023 r., III SA/Gd 638/22, po rozpoznaniu skargi M.S. (dalej: "skarżący") na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...]w [...] (dalej: "organ drugiej instancji") z 26 lipca 2022 r., nr [...], w przedmiocie odprawy w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, oddalił skargę. Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Skarżący pełnił służbę w Morskim Oddziale Straży Granicznej od 1 czerwca 2004 r. do 25 maja 2005 r., co zostało stwierdzone na podstawie Opinii Wojskowego Komendanta Uzupełnień w [...] z 21 lutego 2019 r. Następnie skarżący pełnił służbę stałą w Komendzie Wojewódzkiej Policji w [...] w okresie od 27 grudnia 2005 r. do 26 sierpnia 2019 r., co zostało stwierdzone na podstawie Świadectwa Służby wydanego przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z 27 sierpnia 2019 r. Rozkazem Personalnym Nr [...] Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych z 15 kwietnia 2019 r. skarżący został powołany do zawodowej służby wojskowej pełnionej jako służba kontraktowa. Skarżący pełnił zawodową służbę wojskową na podstawie kontraktu na pełnienie zawodowej służby wojskowej nr [...] z 26 sierpnia 2019 r. Zgodnie z zapisami § 1 kontraktu, skarżący miał pełnić zawodową służbę wojskową przez okres dwóch lat, tj. od 27 sierpnia 2019 r. do 26 sierpnia 2021 r. Następnie skarżący pełnił zawodową służbę wojskową na podstawie kontraktu na pełnienie zawodowej służby wojskowej nr [...] z 2 czerwca 2021 r., zawartego pomiędzy skarżącym a Dowódcą [...] Batalionu Zmechanizowanego. Zgodnie z zapisami § 1 kontraktu, skarżący miał pełnić zawodową służbę wojskową przez okres dwóch lat, tj. od 27 sierpnia 2021 r. do 26 sierpnia 2023 r. 30 listopada 2021 r. skarżący złożył w kancelarii Jednostki Wojskowej Nr [...] wypowiedzenie stosunku służbowego, adresowane do Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych. Rozkazem Personalnym nr [...] Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych z 24 lutego 2022 r. skarżący został zwolniony z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez żołnierza zawodowego. Rozkaz określił upływ terminu wypowiedzenia na 31 maja 2022 r. Decyzją nr [...]z 30 maja 2022 r. Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] w [...] (dalej: "organ pierwszej instancji") , na podstawie art. 104, art. 127a § 1, art. 130 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. 2022 r. poz. 735 z późn. zm.) dalej: "k.p.a.", art. 89b ust. 3 art. 90 ust. 2, art. 94 ust. 1 pkt 1, ust. 5, art. 104 ust. 1, art. 111 pkt 9 lit. a, art. 114 ust. 1, ust. 4 pkt 3, ust. 5 i 6, art. 115 ust. 1 art. 122 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t.j. Dz. U. z 2022 poz. 536) dalej: "ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych", przyznał skarżącemu odprawę w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej w wysokości 50 % uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby w kwocie 3 276,00 zł. Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie. Decyzją Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] w [...] z 26 lipca 2022 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji prawidłowo zastosował przepisy ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, pomimo tego że w dacie wydania decyzji już nie obowiązywała, będąc uchyloną przez ustawę z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2022 poz. 655 z późn. zm.) dalej: "ustawa o obronie Ojczyzny", również jako "nowa ustawa". Zgodnie z art. 819 ustawy o obronie Ojczyzny w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Zdaniem organu drugiej instancji, wbrew temu co twierdzi skarżący, przyjąć należy, że postępowanie w przedmiocie przyznania należności w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej zostaje wszczęte w dacie wypowiedzenia stosunku służbowego. Takie stanowisko znajduje swoje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej wszczyna postępowanie administracyjne w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, obejmujące wszystkie kwestie z tym związane, a więc i sprawy wysokości i wypłaty wszelkich należności pieniężnych przysługujących stronie w związku ze zwolnieniem ze służby (por. wyrok NSA z 7 września 2006 r., I OSK 363/06). Ustalenie wysokości oraz wypłaty należności pieniężnych przysługujących w związku ze zwolnieniem ze służby jest kwestią związaną ze sprawą zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej (por. wyrok NSA z 19 stycznia 2010 r., I OSK 987/09). Wobec powyższego w przedmiotowej sprawie do obliczenia wysokości przysługującej odprawy, stosownie do art. 819 ustawy o obronie Ojczyzny, zastosowanie będzie miał art. 94 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, ponieważ skarżący wypowiedział stosunek służbowy 30 listopada 2021 r., czyli pod rządami ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Dalej organ drugiej instancji wskazał, że skarżący pełnił zawodową służbę wojskową przez okres 2 lat, 9 miesięcy i 5 dni, z zawodowej służby wojskowej został zwolniony wskutek upływu terminu wypowiedzenia przez żołnierza stosunku służbowego oraz nie pełnił czynnej służby wojskowej innej niż zawodowa. Tym samym dla obliczenia dla wymiaru odprawy przysługującej w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej zastosowanie będzie miał art. 94 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 5 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Organ odwoławczy wskazał jednocześnie, że zastosowania nie będzie miał art. 94 ust. 2 i 3. Na podstawie art. 94 ust. 1 pkt 1 przysługuje odprawa w wysokości 100% kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby. Na podstawie art. 94 ust. 5 kwota ta ulega pomniejszeniu o 50%. Wysokość należnej odprawy wynosi zatem 50% kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby. Uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym, należne w ostatnim dniu pełnienia służby, wynosiło 6 552 zł. Kwota należnej odprawy wynosi zatem 3 276 zł. Organ odwoławczy podkreślił, że okres służby wojskowej, od którego uzależniona jest wysokość dodatku za długoletnią służbę wojskową nie jest tym samym co okres służby wojskowej, od którego uzależniona jest wysokość odprawy. Dlatego zaświadczenie o okresie wysługi na dzień zwolnienia, od którego uzależniona jest wysokość dodatku za długoletnią służbę wojskową, nie może być uznane za dowód potwierdzający okres służby wojskowej, od którego uzależniona jest wysokość odprawy. Organ odwoławczy stwierdził, że skarżący pełnił służbę w Policji oraz w Straży Granicznej przed dniem wejścia w życie ustawy o obronie Ojczyzny, tj. przed 23 kwietnia 2022 r., dlatego zaświadczenie datowane na 25 kwietnia 2022 r. uwzględnia okresy służby w Policji i Straży Granicznej jako podlegający zaliczeniu do okresu wysługi, od której uzależniona jest wysokość dodatku za długoletnią służbę wojskową. W przedmiotowej sprawie okres wysługi, od której uzależniona jest wysokość dodatku za długoletnią służbę wojskową, istotny jest tylko do ustalenia wysokości dodatku za długoletnią służbę wojskową, który to dodatek o charakterze stałym wchodzi w pełnej wysokości w skład uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby, będącego elementem niezbędnym do ustalenia wysokości przysługującej odprawy. W ocenie organu odwoławczego przepis art. 815 ustawy o obronie Ojczyzny nie może mieć jednak zastosowania do interpretacji przepisów ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Organ drugiej instancji wskazał, że wypłata odprawy w wysokości 600% uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, jak domaga się tego skarżący, stanowiłaby przekroczenie uprawnień ze szkodą dla interesu publicznego w postaci wypłaty nienależnego świadczenia. Zauważono, że nawet gdyby do obliczenia wysokości odprawy przysługującej żołnierzowi zwalnianemu ze służby zastosować art. 458 ustawy o obronie Ojczyzny, tak jak domaga się tego skarżący, a z czym nie zgadza się organ drugiej instancji, to wysokość odprawy i tak nie mogłaby zostać ustalona w wysokości 600% uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym. Skarżący, nie zgadzając się z powyższą decyzją, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, przywołanym na wstępie wyrokiem uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.) dalej "p.p.s.a.", oddalił ją. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że kwestią zasadniczą z punktu widzenia rozstrzygnięcia w przedmiocie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji było wyjaśnienie, czy w okolicznościach rozpoznawanej sprawy odprawa należna skarżącemu w związku z wypowiedzeniem przez niego stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej powinna zostać ustalona na podstawie obowiązującej w dacie wypowiedzenia ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, czy na podstawie nowej ustawy, obowiązującej w dacie ustania stosunku służbowego. Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organów wojskowych obydwu instancji, uwzględniające jednolite orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtowane na tle wykładni przepisu art. 169 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, który stanowił, że sprawy wszczęte, lecz niezakończone ostateczną decyzją przed 1 lipca 2004 r. (data wejścia w życie ustawy), prowadzi się nadal według przepisów dotychczasowych. WSA wskazał, że nowa ustawa nie zawiera żadnych szczególnych regulacji odnoszących się do prawa żołnierza do odprawy w sytuacji, gdy wypowiedzenie przez niego stosunku służby następuje pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy, zaś samo ustanie tego stosunku ma miejsce pod rządami ustawy nowej. W ocenie WSA nowa ustawa nie zawiera odrębnych, szczególnych regulacji, które wskazywałyby na wolę ustawodawcy, by inaczej niż w poprzednim stanie prawnym oddzielić kwestię zwolnienia z zawodowej służby wojskowej od kwestii ustalenia związanych z tym zwolnieniem należności. Reasumując, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skoro sprawa zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej została wszczęta pod rządami ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wskutek złożenia przez niego wypowiedzenia stosunku zawodowej służby wojskowej, to kwestia przysługujących mu należności z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej została słusznie rozstrzygnięta przez organy wojskowe na podstawie przepisów dotychczasowych, tj. według uregulowań poprzednio obowiązującej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Od powyższego wyroku skarżący wywiódł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 61 § 1-4 k.p.a. oraz art. 104 § 1 k.p.a., poprzez uznanie, iż wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie zwolnienia żołnierza ze służby jest tożsame ze wszczęciem postępowania w przedmiocie przyznania należności w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, w sytuacji gdy są to odrębne procedury, które prowadzone są przez inne organy i kończą się wydaniem różnych rodzajowo orzeczeń. Postępowanie w przedmiocie przyznania należności w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej zostało wszczęte pod rządami ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, ale skutek w postaci zwolnienia nastąpił po 23 kwietnia 2022 r., tj. 31 maja 2022 r. Postępowanie w przedmiocie przyznania należności w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej zostało wszczęte 30 maja 2022 r. (data wszczęcia i wydania decyzji), tj. dopiero po dniu wejścia w życie ustawy o obronie Ojczyzny. Postępowanie to nie może zostać uznane za wszczęte i niezakończone pod rządami uprzednio obowiązującej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, gdyż wszczęcie i zakończenie postępowania decyzją nastąpiło już pod rządami ustawy o obronie Ojczyzny. Dlatego też zasada wyrażona w wyroku NSA I OSK 987/09 nie może mieć zastosowania w niniejszym postępowaniu albowiem postępowanie w przedmiocie przyznania należności w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej nie jest sprawą dotychczasową, o jakich mowa w art. 169 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. W dniu wydania decyzji organu pierwszej instancji kwestia obliczenia i wypłaty należności pieniężnych z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej z mocy ustawy o obronie Ojczyzny stanowiła samodzielną kwestię procesową; a także, na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj.: - art. 94 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz art. 458 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny, polegające na uznaniu decyzji organu pierwszej instancji za odpowiadającą prawu, w sytuacji gdy decyzja ta została wydana przedwcześnie albowiem decyzja o przyznaniu odprawy może zostać wydana tylko w stosunku do żołnierza zwolnionego ze służby, tymczasem decyzja organu pierwszej instancji została wydana 30 maja 2022 r., a formalne zakończenie stosunku służbowego nastąpiło dopiero 31 maja 2022 r. 30 maja 2022 r. skarżący nie był jeszcze żołnierzem zwolnionym ze służby. Decyzja organu pierwszej instancji jest więc nieważna (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), bowiem została wydana przed zaistnieniem ustawowych okoliczności uzasadniających jej wydanie, tj. przed zwolnieniem żołnierza ze służby; nadto, powołując się na art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., zarzucił naruszenie prawa materialnego i procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 6 k.p.a. oraz art. 823 ust. 12 w zw. z art. 824 ustawy o obronie Ojczyzny, polegające na naruszeniu zasady praworządności przejawiające się w zastosowaniu 30 maja 2022 r. przepisów uchylonej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, w sytuacji gdy 23 kwietnia 2022 r. weszła w życie nowa ustawa o obronie Ojczyzny, która w stosunku do odprawy przewiduje nowe unormowania wskazane, tj. art. 458 ust. 1, 2 i 3 ustawy o obronie Ojczyzny. Postępowania administracyjne w przedmiocie przyznania należności w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej jest odrębnym postępowaniem od postępowania w przedmiocie zwolnienia ze służby (postępowania te prowadzą odrębne organy i kończą się wydaniem różnych rodzajowo orzeczeń). Skoro postępowanie w przedmiocie przyznania należności w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej zostało wszczęte po 23 kwietnia 2022 r., to bezwzględnie stosujemy do tego postępowania przepisy nowej ustawy. Postępowanie w przedmiocie przyznania należności w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej nie mogło zaś zostać wszczęte przed 30 maja 2022 r. albowiem do 31 maja 2022 r. skarżący był żołnierzem zawodowej służby wojskowej, - art. 6 k.p.a. oraz art. 458 ust, 1, 2 i 3 ustawy o obronie Ojczyzny, polegające na naruszeniu zasady praworządności przejawiające się w zastosowaniu 30 maja 2022 r. przepisów uchylonej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i ustalenie odprawy w wysokości 50% uposażenia zasadniczego, w sytuacji, gdy skarżącemu winna zostać przyznana odprawa ustalona w oparciu o art. 458 ust. 1, 2 i 3 ustawy o obronie Ojczyzny, tj. w wysokości 300% uposażenia zwiększonego o 20% uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym za każdy rok zawodowej służby wojskowej pełnionej ponad 10 lat, co uprawniało skarżącego do odprawy w minimalnej wysokości 420% uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, - art. 7 k.p.a., polegające na błędnej ocenie dokumentu w postaci zaświadczenia z 25 kwietnia 2022 r. o stażu służby. Błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż skarżący pełnił nieprzerwaną czynną służbę wojskową od 27 sierpnia 2019 r. do 31 maja 2022 r., tj. przez okres 2 lat, 9 miesięcy i 5 dni, w sytuacji gdy art. art. 458 ust. 3 ustawy o obronie Ojczyzny nakazuje uwzględnić okresy służby skarżącego w innych formacjach mundurowych. Należy zauważyć, iż organ pierwszej instancji sam wystawił zaświadczenie datowane na 25 kwietnia 2022 r., w którym potwierdził, iż skarżący posiada okres wysługi liczący 17 lat, 4 miesiąc i 28 dni, - art. 61 § 1 i 4 k.p.a. w zw. z art. 458 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny, polegające na błędnym przyjęciu, iż złożenie przez żołnierza oświadczenia o wypowiedzeniu stosunku służbowego wszczyna postepowanie w przedmiocie ustalenia odprawy. Organ drugiej instancji powołał się na nieaktualne orzeczenie NSA sprzed 16 lat – I OSK 363/06, które wydano w oparciu o uchylone przepisy ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. O ile można zgodzić się z twierdzeniem, iż wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej złożone przez żołnierza wszczyna postępowanie administracyjne w przedmiocie jego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, to nie można zgodzić się z twierdzeniem, że wypowiedzenie stosunku służbowego obecnie, powoduje wszczęcie postępowania o ustalenie odprawy. Te postępowania są odrębne: 1) pierwsze postępowanie prowadzi się przed Dowódcą Generalnym danego rodzaju Sił Zbrojnych, a drugie przed Dowódcą jednostki wojskowej, w której służbę pełni zwalniany żołnierz, 2) zwolnienie ze służby i ustalenie odprawy są regulowane przez odrębne przepisy ustawy, 3) wreszcie należy zauważyć, że pierwsze z postępowań jest zakończone rozkazem personalnym, a drugie decyzją. Nie ulega więc wątpliwości odrębność obu postępowań. Z uwagi na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej została przedstawiona argumentacja mająca na celu wykazanie zasadności wyżej wymienionych zarzutów kasacyjnych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem jej zarzuty nie zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach. W skardze kasacyjnej zostało sformułowanych, nie do końca prawidłowo, szereg zarzutów, tak dotyczących naruszenia przepisów nieobowiązującej już ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, jak i przepisów obowiązującej od 23 kwietnia 2022 r. ustawy o obronie Ojczyzny oraz przepisów procesowych. Istota problemu jaki zaistniał w przedmiotowej sprawie i wokół którego koncentrują się zarzuty skargi kasacyjnej sprowadza się do rozstrzygnięcia, w oparciu o którą ze wskazanych powyżej ustaw powinna zostać przyznana skarżącemu odprawa należna mu w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej. Na tak postawione pytanie odpowiedział Sąd pierwszej instancji, uznając, że w okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy zastosowanie znajdują przepisy ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i stanowisko to, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasługuje na pełną aprobatę. W sprawie ustalenia wysokości odprawy przysługującej skarżącemu w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej zastosowanie miały przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, pomimo tego, że w dacie wydania decyzji ustawa ta już nie obowiązywała, będąc uchyloną przez ustawę z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny. Zgodnie z art. 819 ustawy o obronie Ojczyzny w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Należy podzielić, utrwalone w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko organu, że postępowanie w przedmiocie przyznania należności w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej zostaje wszczęte w dacie wypowiedzenia stosunku służbowego. W orzecznictwie tym, które wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie nie straciło na aktualności wobec brzmienia przepisów ustawy o obronie Ojczyzny, przyjmuje się, że wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej wszczyna postępowanie administracyjne w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, obejmujące wszystkie kwestie z tym związane, a więc także i sprawy ustalenia wysokości oraz wypłaty wszelkich należności pieniężnych przysługujących stronie w związku ze zwolnieniem ze służby (por. wyrok NSA z 7 września 2006 r., I OSK 363/06). Wynikiem zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej jest bowiem obowiązek organu wykonującego decyzję o zwolnieniu obliczenia wysokości i wypłaty należności z tytułu zwolnienia ze służby, w tym świadczenia, o którym mowa w art. 94 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Kwestia obliczenia i wypłaty należności pieniężnych z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej jest integralnie związana ze zwolnieniem żołnierza z zawodowej służby, a tym samym nie może stanowić samodzielnej sprawy procesowanej w oderwaniu od sprawy zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Użyty zatem w art. 819 ustawy o obronie Ojczyzny zwrot "sprawach", tak jak wcześniej użyty w art. 169 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych zwrot "sprawy", odnosi się także do ustalenia wysokości i wypłaty, w toku procesu zwalniania żołnierza z zawodowej służby wojskowej, należności związanych ze zwolnieniem z tej służby (por. wyrok NSA z 19 stycznia 2010 r., I OSK 987/09). Wobec powyższego, w sytuacji gdy mamy jedną sprawę w znaczeniu procesowym, to bez znaczenia pozostaje, że toczy się postępowanie, przed różnymi organami i wydawane są odrębne rozstrzygnięcia. W przedmiotowej sprawie do obliczenia wysokości przysługującej skarżącemu odprawy, stosownie do art. 819 ustawy o obronie Ojczyzny, zastosowanie znajdował art. 94 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, ponieważ skarżący wypowiedział stosunek służbowy 30 listopada 2021 r., czyli pod rządami ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Wypowiedzenie to z 30 listopada 2021 r. wszczęło postępowanie administracyjne w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, obejmujące także sprawę wysokości i wypłaty przysługującej skarżącemu odprawy. To zaś prowadzi do konkluzji, że w rozpoznawanej sprawie odprawa należna skarżącemu nie mogła zostać wyliczona stosownie do unormowań art. 458 ust. 1, 2 i 3 ustawy o obronie Ojczyzny. Wobec tego bez znaczenia pozostaje treść zaświadczenia wystawionego skarżącemu z 25 kwietnia 2022 r., określającego okres wysługi. W sprawie nie jest sporne, że skarżący pełnił nieprzerwaną służbę wojskową przez 2 lata, 9 miesięcy i 5 dni. Przepisy ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie przewidywały, inaczej niż ustawa o obronie Ojczyzny, możliwości zaliczenia do okresu nieprzerwanej czynnej służby wojskowej służby w innych formacjach mundurowych. Zaświadczenie, do którego treści odwołuje się skarżący datowane na 25 kwietnia 2022 r., uwzględnia okresy służby skarżącego w Policji i Straży Granicznej jako podlegający zaliczeniu do okresu wysługi, od której uzależniona jest wysokość dodatku za długoletnią służbę wojskową. W przedmiotowej sprawie okres wysługi, od której uzależniona jest wysokość dodatku za długoletnią służbę wojskową istotny jest tylko do ustalenia wysokości dodatku za długoletnią służbę wojskową, który to dodatek o charakterze stałym wchodzi w pełnej wysokości w skład uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby, będącego elementem niezbędnym do ustalenia wysokości przysługującej odprawy. Na gruncie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych zaliczanie okresów służby w Policji i Straży Granicznej do okresu służby, od którego zależy wysokość dodatku za długoletnią służbę wojskową odbywało się na podstawie art. 17a ust. 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, zgodnie z którym "okresy służby w formacjach, o których mowa w ust. 1 zalicza się do okresów, od których są uzależnione uprawnienia wymienione w art. 62 ust. 4 i art. 80 ust. 1 pkt 3". Formacjami, o których mowa w ust. 1 są m.in. Policja i Straż Graniczna. Art. 62 ust. 4 ww. ustawy określa uprawnienie do dodatkowego urlopu wypoczynkowego, a art. 80 ust. 1 pkt 3 tej ustawy uprawnienie do dodatku za długoletnią służkę wojskową. Na gruncie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych brak jest podstaw do zastosowania art. 17a ust. 4 do obliczania okresu czynnej służby wojskowej, o którym mowa w art. 94 ust. 3 (por. wyrok NSA z 21 maja 2020 r., I OSK 1628/19). Nie jest prawidłowym stanowisko skarżącego kasacyjnie, że postępowanie w przedmiocie przysługujących mu należności w związku ze zwolnieniem ze służby wojskowej nie mogło zostać wszczęte przed 30 maja 2022 r., albowiem skarżący do 31 maja 2022 r. był żołnierzem zawodowej służby wojskowej. Z przepisów ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, jak również ustawy o obronie Ojczyzny wynika, że decyzje przyznające należności związane ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej należy wydać jeszcze w czasie pełnienia przez żołnierza zawodowej służby wojskowej. Wskazuje na to regulacja art. 73 ust. 1 pkt 9 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (obecnie z art. 432 ust. 1 pkt 11 ustawy o obronie Ojczyzny), zgodnie z którym żołnierze zawodowi otrzymują należności związane ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej. Uprawnionym jest zatem uznanie, że nie można przyznać takiej należności komuś, kto żołnierzem zawodowym już nie jest, czyli żołnierzowi z którym stosunek zawodowej służby wojskowej uległ już rozwiązaniu. Zwrócić także należy uwagę na określone w art. 104 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (obecnie art. 470 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny) kompetencje dowódcy jednostki wojskowej do przyznawania należności pieniężnych, które ograniczają się do przyznawania tych należności w stosunku do żołnierzy zawodowych pełniących zawodową służbę wojskową w podległej jednostce wojskowej, z wyjątkiem tego dowódcy i jego zastępcy. Żołnierz zawodowy zwolniony z zawodowej służby wojskowej nie pełni już tej służby i nie podlega żadnemu dowódcy jednostki wojskowej, a co za tym idzie, żaden dowódca jednostki wojskowej nie ma kompetencji do przyznania mu odprawy. Tym samym nie można podzielić oceny skarżącego kasacyjnie, że decyzja z 30 maja 2022 r. przyznająca mu odprawę jest nieważna jako wydana przed zwolnieniem skarżącego z zawodowej służby wojskowej. Mając powyższe względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Informacje o sprawie

Data wpływu
13 września 2023
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne
Żołnierze zawodowi
Skarżony organ
Minister Obrony Narodowej
Sędziowie
Olga Żurawska - Matusiak /sprawozdawca/ Sławomir Pauter Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący/

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny