III SA/Gd 505/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 14 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. O. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody z dnia 11 kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia I. przyznać wnioskodawcy prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata; II. odmówić przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

W następstwie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 czerwca 2014 r. skarżący K. O. w dniu 7 lipca 2014 r. uiścił wpis od wniesionej skargi w kwocie 100 zł. Wnioskiem nadanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w dniu 8 lipca 2014 r. i uzupełnionym poprzez złożenie urzędowego formularza PPF w dniu 25 lipca 2014 r. skarżący K. O. zwrócił się następnie o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W świetle złożonych oświadczeń wnioskodawca jest osobą bezdomną, nocującą na opuszczonych działkach. Wnioskodawca nie posiada nikogo na utrzymaniu. Stara się pracować dorywczo i uzyskuje dochód miesięczny brutto wynoszący 1.000 – 1.200 zł. Wnioskodawca nie posiada nieruchomości ani jakichkolwiek przedmiotów wartościowych. W świetle przedłożonego na wezwanie referendarza sądowego wyciągu z rachunku bankowego ww. posiada środki pieniężne w kwocie 397,15 zł (saldo na dzień 5 sierpnia 2014 r.). W tym stanie należało uznać, co następuje. Instytucja prawa pomocy uregulowana w art. 243 – 263 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) stanowiąc jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu umożliwia dostęp do sądu osobom, które obiektywnie nie mają wystarczających środków finansowych na poniesienie kosztów prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego (por.: H. Knysiak – Molczyk, Pojęcie "prawo pomocy" [w;] T. Woś (red.), H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 1077). Uprawnienie do przeniesienia ciężarów finansowych postępowania sądowoadministracyjnego na Skarb Państwa nie ma jednakże charakteru absolutnego i podlega prawnie uzasadnionym ograniczeniom. Ilość funduszy publicznych dostępna na udzielenie pomocy prawnej osobom niemajętnym sprawia bowiem, że swoistą koniecznością jest przyjęcie procedury ich racjonalnej selekcji uzasadnionej okolicznościami dotyczącymi stanu majątkowego i dochodów danego podmiotu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2010 r.; sygn. akt I GZ 340/10; Centralna Baza Orzeczeń Sadów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z brzmieniem art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W świetle powołanej regulacji normatywnej to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy wyłącznie od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Dając wiarę oświadczeniom wnioskodawcy składanym pod groźbą odpowiedzialności karnej z art. 233 § 1 ustawy – Kodeks karny za podanie nieprawdziwych danych lub zatajenie prawdy (vide: rubryka numer 13 formularza PPF) uznano, iż wnioskodawca nie mając obecnie realnych możliwości poniesienia kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Uzasadnieniem dla powyższej konstatacji jest deklarowany brak majątku jak i kwota niewysokich, comiesięcznych dochodów generowanych z tytułu dorywczego zatrudnienia. W ocenie referendarza sądowego wniosek o przyznanie prawa pomocy należało zaś oddalić w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskodawca nie wykazał bowiem w toku prowadzonego postępowania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wobec uiszczenia wpisu od skargi jak i wobec deklaracji w przedmiocie uzyskiwania przez wnioskodawcę comiesięcznych dochodów z tytułu prac dorywczych nie można przyjąć, że ww. nie jest w stanie uiścić jakichkolwiek kwot tytułem kosztów sądowych. Należy mieć zaś na uwadze, że koszty sądowe to wydatki bieżące we własnym budżecie, zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Z kolei przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym winno nastąpić gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w rozpatrywanym przypadku, o czym świadczą ww. okoliczności faktyczne. W konsekwencji powyższego referendarz sądowy działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznał wnioskodawcy prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata (punkt pierwszy sentencji postanowienia) oraz odmówił przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych (punkt drugi sentencji postanowienia).