III SA/Gd 460/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędzia WSA Jolanta Sudoł Protokolant: Starszy Asystent Sędziego Maja Pietrasik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2023 r. sprawy ze skargi T.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 10 marca 2022 r. nr SKO Gd/5925/21 w przedmiocie skierowania na badania lekarskie oddala skargę.

Zaskarżoną decyzją z dnia 10 marca 2022 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 ustawy z dnia ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej: "k.p.a.") w zw. art. 99 ust. 1 pkt 2, art. 75 ust. 1 pkt 5, art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1212 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję Starosty Wejherowskiego z dnia 7 października 2021 r. o skierowaniu T. M. na badania lekarskie. Stan sprawy jest następujący: Wnioskiem z dnia 4 sierpnia 2021 r. Prokurator Rejonowy w Wejherowie zwrócił się o wszczęcie postępowania w sprawie skierowania T. M. (dalej: "skarżący") na badania lekarskie w celu stwierdzenia przeciwskazań lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami w związku z rozpoznaniem u skarżącego uzależnienia od alkoholu. Do wniosku dołączono opinię sądowo-psychiatryczną z dnia 1 lutego 2021 r. Starosta Wejherowski (dalej: "organ I instancji", "Starosta"), po przeprowadzeniu postępowania uznał, że istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego i decyzją z dnia 7 października 2021 r. skierował skarżącego na badania lekarskie dla kierowców. Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie, żądając jej uchylenia i umorzenia postępowania w sprawie. Podniósł zarzut naruszenia art. 7 i 77 k.p.a. poprzez bezkrytyczne przyjęcie stanowiska prokuratora i uznanie, że może istnieć konieczność uczęszczania przez skarżącego na terapię bądź przyjmowania leków, podczas gdy terapia antyalkoholowa została z powodzeniem zakończona. Poinformował, iż nie spożywa alkoholu, a z załączonej do akt sprawy opinii biegłego sądowego nie wynika, aby istniały jakiekolwiek przeciwskazania do prowadzenia pojazdu. Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodów z wyniku badania psychologicznego z dnia 19 kwietnia 2018 r. potwierdzającego posiadanie ważnych badań wymaganych do kierowania pojazdami oraz z zaświadczenia o odbyciu (zakończeniu) terapii antyalkoholowej, które dołączył do odwołania. Zaskarżoną decyzją z dnia 10 marca 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku (dalej: "organ odwoławczy", "Kolegium") utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu przywołano brzmienie przepisów ustawy o kierujących pojazdami mających zastosowanie w sprawie, tj. art. 75 ust. 1 pkt 5 i ust.2 oraz art. 99 ust. 1 pkt 2. Organ odwoławczy wskazał, że skierowanie na badania nie przesądza o istnieniu przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów. Służy ono jedynie do wyjaśnienia istniejących w tym względzie uzasadnionych zastrzeżeń. Wskutek przeprowadzonego badania może się więc okazać, że zastrzeżenia te nie zostaną potwierdzone, a zatem, że nie istnieją żadne przeciwwskazania do prowadzenia pojazdów. Badania te mają na celu jedynie weryfikację przez lekarzy specjalistów wątpliwości powziętych przez organ. Zdaniem organu odwoławczego w rozpatrywanej sprawie zaistniały uzasadnione wątpliwości co do stanu zdrowia skarżącego i jego zdolności do kierowania pojazdami mechanicznymi, co potwierdza wniosek prokuratora o wszczęcie postępowania oraz dołączony do niego wyciąg opinii biegłych psychiatrów sporządzonej w dniu 1 lutego 2021 r. W konsekwencji, mając na uwadze art. 99 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami, Starosta był zobowiązany skierować skarżącego na badania lekarskie celem ustalenia istnienia przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami bądź ich braku. Odnosząc się do załączonych do odwołania dokumentów Kolegium uznało, że nie mają one wpływu na dokonaną ocenę. Przedłożony przez skarżącego wynik badania psychologicznego z dnia 19 kwietnia 2018 r. oraz zaświadczenie o odbytej terapii zaburzeń alkoholowych i kontroli emocji z dnia 16 maja 2017 r., z uwagi na okoliczności sprawy są nieaktualne oraz niezgodne z wymogami rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 29 sierpnia 2019 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 2213). Skarżący powyższą decyzję zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, żądając uchylenia decyzji organów obu instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1/ art. 7, art. 77 §1 oraz art. 80 k.p.a., poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego, a w konsekwencji niepodjęcie wszelkich działań niezbędnych do rzetelnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co skutkowało utrzymaniem w mocy wadliwej decyzji organu I instancji; 2/ art. 75 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 99 ust. 1 pkt 2b ustawy o kierujących pojazdami, poprzez błędne uznanie, że opinia psychiatryczno-psychologiczna może stanowić o istnieniu uzasadnionych i poważnych zastrzeżeń co do stanu zdrowia skarżącego; 3/ art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji, gdy ze stanu faktycznego sprawy, jak również z treści opinii psychiatryczno-psychologicznej wynika, że przepis ten nie powinien być podstawą rozstrzygnięcia. Argumentując swoje stanowisko skarżący wskazał, że opinia sądowo-psychiatryczna przedstawiona przez prokuratora oraz będąca podstawą uznania przez organy o konieczności skierowania skarżącego na badania lekarskie dla kierowców została wydana w innej sprawie i nie wynika z niej, aby skarżący stanowił zagrożenie w ruchu drogowym. Powołał się na zakończoną terapię antyalkoholową oraz wyjaśnił, że nigdy nie otrzymał mandatu karnego, nie prowadził samochodu po spożyciu alkoholu, nie spowodował żadnego wypadku drogowego ani kolizji, od kilku lat nie spożywa alkoholu. Powołał się też na stanowisko wyrażone w wyroku WSA w Gdańsku z dnia 4 września 2014 r., sygn. akt III SA/Gd 434/14. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 259 - dalej jako "p.p.s.a."), sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku, utrzymująca w mocy decyzję Starosty Wejherowskiego, orzekającą o skierowaniu skarżącego na badanie lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Materialnoprawną podstawę wydanych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j.: Dz. U z 2021 r., poz. 1212 ze zm. – dalej w skrócie "u.k.p."). Stosownie do art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. ( w brzmieniu z dnia wydania decyzji przez organ odwoławczy; wcześniej - art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b u.k.p.) , gdy istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy, starosta wydaje decyzję o skierowaniu go na badanie lekarskie. W myśl natomiast art. 99 ust. 2 pkt 1 lit. a) u.k.p. starosta wydaje decyzję, o której mowa w ust. 1 z urzędu, na podstawie informacji i ustaleń stanu faktycznego uzyskanych w ramach wykonywania zadań własnych. Stosownie zaś do art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, podlega osoba posiadająca prawo jazdy, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Z powołanych przepisów nie wynika wprost, jakie zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy są wystarczające, aby skierować go na przedmiotowe badanie lekarskie. Mowa jest w nich bowiem tylko o tym, aby były to zastrzeżenia uzasadnione i poważne, co oznacza, że właściwy organ administracji po otrzymaniu informacji poddającej w wątpliwość stan zdrowia kierowcy zobowiązany jest dokonać oceny, czy w tym konkretnym przypadku zgłoszone zastrzeżenia posiadają wyżej wskazane cechy i uzasadniają wydanie decyzji na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. W orzecznictwie przyjmuje się, że wątpliwości organu co do stanu zdrowia kierowcy, o których mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. muszą dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów, tak więc za uzasadnione i poważne zastrzeżenia można uznać jedynie takie, z których z dużą dozą prawdopodobieństwa wynika, że w stosunku do kierującego mogą występować przeciwwskazania zdrowotne co do możliwości dalszego jego udziału w ruchu drogowym, a charakter posiadanych dolegliwości daje podstawy i jest na tyle poważny, że może zagrozić bezpieczeństwu w ruchu drogowym. Wydanie decyzji o skierowaniu na badanie lekarskie na wskazanej powyżej podstawie prawnej nie musi łączyć się z pewnością co do istnienia przeciwwskazań zdrowotnych kierowcy do prowadzenia pojazdami. Organ nie musi zatem udowodnić, że takie istnieją – wystarczające jest bowiem jedynie prawdopodobieństwo istnienia tych okoliczności. Ostateczne rozstrzygnięcie w tej kwestii należy bowiem do uprawnionych w tym zakresie lekarzy, którzy przeprowadzą w trybie art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. stosowne badania i ocenią, czy dany kierowca jest zdolny do prowadzenia pojazdów mechanicznych. Co więcej, skierowanie na badanie lekarskie nie jest równoznaczne z pozbawieniem kierowcy uprawnienia do kierowania pojazdami, gdyż celem badania jest wyjaśnienie istniejących w tym przedmiocie wątpliwości. Powyższe może prowadzić do stwierdzenia istnienia przeciwwskazań do kierowania pojazdami bądź stwierdzenia, że takie przeciwwskazania nie występują. Poddając się takim badaniom kierowca umożliwia zatem wyjaśnienie zaistniałych wątpliwości. W kontekście art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. podkreśla się także, że jego wykładnia powinna mieć na względzie cel ustawy o kierujących pojazdami, czyli zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym, stąd zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy winny dotyczyć aspektów zdrowia mogących mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów, a sformułowanie, że mają być one uzasadnione oznacza, że winny opierać się na wiarygodnych podstawach. Psychofizyczna kondycja kierowcy jest ważnym czynnikiem wpływającym na bezpieczeństwo w ruchu drogowym. Chodzi więc o sytuacje, gdy wątpliwości co do stanu zdrowia kierowcy wynikają z ujawnienia się jakichś okoliczności faktycznych mogących mieć wpływ na zdolność prowadzenia pojazdu, których to weryfikacja wymaga wiedzy specjalistycznej. Stąd też – pomimo że prawo do prowadzenia pojazdów ma charakter podmiotowy – dopuszczalna jest w tym zakresie ingerencja prawna organów polegająca na doprowadzeniu do sprawdzenia stanu zdrowia kierowcy (por. wyroki WSA: w Olsztynie z dnia 16 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Ol 397/22; w Gliwicach z dnia 22 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 1693/22; w Łodzi z dnia 26 października 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 411/22 oraz wyrok NSA z dnia 7 września 2016 r., sygn. akt I OSK 1051/16). W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy obu instancji w sposób prawidłowy zastosowały przywołane powyżej przepisy prawa materialnego. Prokurator Rejonowy w Wejherowie, zwracając się do organu pierwszej instancji o wszczęcie postępowania w sprawie skierowania skarżącego na badanie lekarskie, złożył opinię z dnia 1 lutego 2021 r., sporządzoną po badaniu psychiatrycznym skarżącego, przeprowadzonym w toku postępowania prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową w Gdyni. Organy dysponowały zatem opinią sądowo-psychiatryczną z dnia 1 lutego 2021 r., wydaną wobec skarżącego przez biegłych lekarzy psychiatrów. W opinii tej wskazano, że skarżący oświadczył , że alkoholu nie spożywa od 1,5 roku, deklaruje całkowitą abstynencję, przy czym bardzo niechętnie udzielał wywiadu w tym temacie. Biegli w opinii wskazali , że podczas badania sądowo- psychiatrycznego , któremu poddano skarżącego w maju 2018 r. do innej sprawy karnej skarżący podał, że alkohol zaczął spożywać w wieku nastoletnim , a intensywnie w czasie, gdy był kawalerem. Przyznał, że stracił pracę przez alkohol, kilkakrotnie przebywał w Izbie Wytrzeźwień, były interwencje Policji na skutek wezwań żony. Odbył przymusową terapię od alkoholu w formie 1,5 rocznej terapii grupowej , którą zakończył około 3 lat temu. W ocenie Sądu przywołane w ww. opinii okoliczności dotyczyły obiektywnie rzecz biorąc aspektów stanu zdrowia skarżącego, które niewątpliwie wiązały się z jego psychofizycznymi predyspozycjami do kierowania pojazdami, a w konsekwencji z jego zdolnością do bezpiecznego uczestniczenia w ruchu drogowym i prowadzenia pojazdów. Przedstawione w przedmiotowej opinii okoliczności mogły budzić uzasadnione i poważne wątpliwości organów co do stanu zdrowia skarżącego. Organ odwoławczy trafnie stwierdził w zaskarżonej decyzji, że dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym i w interesie społecznym niezbędne jest, by osoby mające uprawnienia do kierowania pojazdami miały przez cały czas posiadania uprawnień do kierowania pojazdami wymaganą w tym zakresie sprawność. Zauważyć należy, że przesłanką do skierowania na badanie lekarskie nie jest uzyskana w toku postępowania pewność organów administracji o istnieniu przeciwskazań, bowiem organy nie mają kompetencji do wyrażania wiążących stanowisk dotyczących zdrowia, lecz uzasadnione wątpliwości organów o możliwości wystąpienia takich przeciwskazań. Jak wynika z treści kwestionowanych decyzji dla organów istotne znaczenie miała treść opinii sądowo-psychiatrycznej i zawarte w niej wnioski lekarzy. Przedstawione w tej opinii informacje – jak słusznie uznały organy obu instancji – mogły nasuwać uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego, wskazując na zasadność i konieczność skierowania go na badanie lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W opinii tej wskazano bowiem, co podkreślił organ odwoławczy, że skarżący ma osobowość nieprawidłową oraz że " w wywiadzie objawy uzależnienia od alkoholu". Tego, że organy miały zastrzeżenia uzasadnione i poważne nie neguje deklarowana przez skarżącego abstynencja czy też oświadczenie, że nie jest objęty opieką poradni specjalistycznej i nie przyjmuje stale leków. Dodać należy, że badanie lekarskie, na które może być skierowany kierujący pojazdami, przeprowadzane jest - jak wynika z przepisów u.k.p. - przez uprawnionego lekarza, który na podstawie badania lekarskiego wydaje przewidziane prawem orzeczenie. Skierowanie na badania lekarskie ma zaś na celu potwierdzenie, że w danym stanie zdrowotnym wskazana osoba nie będzie stwarzać niebezpieczeństwa w ruchu drogowym. Stan zdrowia kierowcy - jak to zostało powyżej zaakcentowane – jest istotną przesłanką bezpieczeństwa ruchu drogowego i od dyspozycji (kondycji) psychofizycznej kierowcy zależy bezpieczeństwo tego ruchu. Konieczne jest stwierdzenie, że organ odwoławczy odniósł się do przedłożonych przez skarżącego na etapie postępowania odwoławczego dokumentów, zasadnie w ocenie Sądu uznając, że wynik badania psychologicznego z dnia 19 kwietnia 2018 r. oraz zaświadczenie o odbytej terapii zaburzeń alkoholowych i kontroli emocji z dnia 16 maja 2017 r. należało uznać za nieaktualne w realiach sprawy, a przede wszystkim niezgodne z wymogami wynikającymi z rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 29 sierpnia 2019 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami ( t.j. Dz.U. z 2020 r. , poz.2213). Sąd zgodził się z powyższym stanowiskiem organu, bowiem badanie lekarskie, na które skierowany został skarżący, przewidywało, zgodnie z § 4 ust. 1 w/w rozporządzenia , że w ramach badania lekarskiego uprawniony lekarz dokonuje oceny stanu zdrowia osoby badanej w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami w zakresie narządu wzroku, narządu słuchu, układu ruchu, układu sercowo-naczyniowego i układu oddechowego, układu nerwowego, w tym padaczki, obturacyjnego bezdechu podczas snu, czynności nerek, cukrzycy, przy uwzględnieniu wyników badania poziomu glikemii, stanu psychicznego, objawów wskazujących na uzależnienie od alkoholu lub jego nadużywanie, objawów wskazujących na uzależnienie od środków działających podobnie do alkoholu lub ich nadużywanie, stosowania produktów leczniczych mogących mieć wpływ na zdolność do kierowania pojazdami, innych poważnych zaburzeń stanu zdrowia, które mogą stanowić zagrożenie w sytuacji kierowania pojazdami. Z przepisu tego wynika zatem, że badanie takie jest badaniem kompleksowym, a przedłożony przez skarżącego wynik badania psychologicznego jest jedynie fragmentem badania , o którym mowa we wskazanym przepisie. Podkreślić należy, że organ odwoławczy nie negował odbycia przez skarżącego terapii , o jakiej mowa jest w zaświadczeniu z dnia 16 maja 2017 r. Jednak organ ten nie mógł rozwiać swych wątpliwości co do stanu zdrowia skarżącego na podstawie informacji w istocie nieaktualnych, bowiem kwestionowaną decyzję wydawał prawie pięć lat później. Mając na uwadze powyższe Sąd doszedł do przekonania , że organy prawidłowo oceniły przesłanki wydania decyzji o skierowaniu skarżącego na badanie lekarskie przez pryzmat ewentualnego zagrożenia dla ruchu, opierając się w tym względzie na dostatecznym i wiarygodnym materiale dowodowym, który – jak zaznaczono powyżej - nie musiał wykazywać jednoznacznie (przesądzać) istnienia przeciwskazań do kierowania pojazdami, a jedynie uprawdopodabniać występowanie zastrzeżeń, o których mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. W ocenie Sądu nie sposób też było uznać za uzasadnione pozostałych zarzutów podniesionych w skardze. W szczególności organy zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. zgromadziły i właściwie oceniły materiał dowodowy, który był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia w tej sprawie. Dodać należy, że organy nie musiały gromadzić też innych dowodów, poza już zgromadzonymi, bowiem - jak już wyżej wyjaśniono, organy nie ustają , czy stan zdrowia kierowcy pozwala na kierowanie przez niego pojazdami, tylko w drodze wydanej decyzji o skierowaniu na badania wyjaśniają, czy sytuacja taka ma miejsce, czy nie. Organy wyjaśniły nadto motywy podjętych rozstrzygnięć i wskazały, co legło u podstaw ich wydania. Wymogi z art. 107 § 3 k.p.a. zostały zatem zachowane. Twierdzenie skarżącego, że od 2009 r., w którym otrzymał prawo jazdy, był wzorowym kierowcą - nigdy nie dostał mandatu, nie kierował pojazdem po spożyciu alkohol, nie spowodował wypadku czy kolizji - nie może mieć wpływu na powyższą ocenę , dokonaną przez Sąd. Odnosząc się do stanowiska skarżącego, powołującego się na pogląd wyrażony w wyroku WSA w Gdańsku z dnia 4 września 2014 r. sygn. akt III SA/Gd 434/14 wskazać trzeba, że wyrok ten został wydany na podstawie innego stanu faktycznego, niż w sprawie niniejszej i treści jego uzasadnienia nie można wprost odnosić do realiów niniejszej sprawy. Przyczyną uwzględnienia skargi przez Sąd w przywołanej sprawie były kwestie proceduralne, a wskazane przez skarżącego stanowisko zostało wyrażone "na marginesie" i odnosiło się do opinii biegłych, której treść nie została szczegółowo przedstawiona w uzasadnieniu wyroku. Opinia ta dotyczyła ponadto innego rodzaju problemów zdrowotnych, niż przedstawione w opinii, na treści której oparły się organy w przedmiotowej sprawie. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił. Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).