II GZ 50/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2023 na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 grudnia 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 797/22 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi A. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 19 września 2022 r. nr SKO Gd/4599/22 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie skierowania na egzamin kontrolny postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (dalej zwany "WSA" lub "Sądem pierwszej instancji), postanowieniem z 28 grudnia 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 797/22, działając na podstawie art. 220 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej zwanej "p.p.s.a."), odrzucił skargę A. K. (dalej zwanej "skarżącą") na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku (dalej zwanego "SKO") z 19 września 2022 r., sygn. akt SKO Gd/4599/22, w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie skierowania na egzamin kontrolny. Sąd pierwszej instancji orzekł w następującym stanie sprawy. Pismem z 2 listopada 2022 r. skarżąca (reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika) wniosła do WSA skargę na postanowienie SKO z 19 września 2022 r., sygn. akt SKO Gd/4599/22, w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie skierowania na egzamin kontrolny. W wykonaniu Zarządzenia Przewodniczącego Wydziału, 1 grudnia 2022 r. pełnomocnikowi skarżącej zostały doręczone: odpis odpowiedzi na skargę, zawiadomienie o wyznaczeniu sędziego sprawozdawcy, wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego, wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi (k. 13 akt sądowych). W zarządzeniu o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi zakreślono termin 7 dni od dnia doręczenia wezwania do usunięcia braku fiskalnego skargi, pod rygorem odrzucenia skargi. Zatem ostatni dzień terminu do uzupełnienia braku skargi przypadał na 8 grudnia 2022 r. Wezwanie do uiszczenia wpisu nie zostało przez pełnomocnika ani przez stronę skarżącą wykonane, co potwierdza notatka urzędowa z 28 grudnia 2022 r. sporządzona przez Oddział Finansowo – Budżetowy WSA w Gdańsku (k. 14 akt sądowych). W związku z powyższym Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącej zaskarżył powyższe postanowienie w całości zarzucając mu naruszenie art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. w zw. z art. 49 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi bez doręczenia pełnomocnikowi wezwania do usunięcia braków formalnych. W uzasadnieniu wskazał, że występuje w imieniu skarżącej przed WSA w czterech sprawach. W dwóch sprawach (sygn. akt III SA/Gd 796/22 oraz III SA/Gd 799/22) otrzymał wezwanie do uzupełnienia braków formalnych, które to braki uzupełnił. Pełnomocnik skarżącej zaznaczył, że w przedmiotowej sprawie, 1 grudnia 2022 r., otrzymał jedynie doręczenie odpisu odpowiedzi na skargę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie jest zasadne, a postanowienie Sądu pierwszej instancji odpowiada prawu. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił w istocie wyłącznie art. 220 § 3 p.p.s.a. (mimo wskazania w podstawie prawnej zaskarżenia art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 49 p.p.s.a., do którego WSA w ogóle się nie odnosił w uzasadnieniu postanowienia). Przepis ten stanowi, że skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. Kontrola instancyjna orzeczenia wydanego na tej podstawie obejmuje weryfikację tego, czy: 1) skarga miała braki formalne, 2) strona została prawidłowo wezwana do uzupełniania tych braków, 3) strona uzupełniła braki formalne w terminie siedmiu dni od doręczenia wezwania o ich uzupełnienie. Z art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a. wynika, że od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały, przy czym jednym z tego rodzaju pism jest skarga. Oznacza to, że w chwili wniesienia pisma wszczynającego postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji (m.in. skargi) powstaje obowiązek uiszczenia wpisu sądowego. Strona wnosząca skargę ma obowiązek uiszczenia wpisu sądowego, chyba że z obowiązku tego została zwolniona na mocy przepisu prawa (zob. art. 239 § 1 pkt 1 – 3, art. 239 § 2 i art. 240 p.p.s.a.), bądź postanowienia referendarza sądowego lub sądu, przyznającego jej prawo pomocy w tym zakresie (zob. art. 239 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie nie wystąpiła żadna z okoliczności zwalniających skarżącą z obowiązku poniesienia kosztów sądowych. Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W sprawie były zatem podstawy do wezwania skarżącej do uiszczenia w terminie siedmiu dni wpisu sądowego od złożonej skargi, pod rygorem odrzucenia tejże skargi. Wspomniany rygor wynika z kolei z zacytowanego wyżej art. 220 § 3 p.p.s.a. W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie SKO wydane w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie skierowania na egzamin kontrolny. W związku z tym od skargi należało pobrać wpis stały, skoro z art. 231 p.p.s.a. wynika, że tego rodzaju wpis pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia nie są należności pieniężne. Bezsporne jest, że zarówno skarżąca jak i jej pełnomocnik nie uiścili wpisu od wniesionej skargi na postanowienie SKO z 19 września 2022 r. w kwocie 100 zł w zakreślonym terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania. Sporne natomiast pozostaje czy wezwanie do usunięcia braków zostało pełnomocnikowi skarżącej doręczone. Jak bowiem utrzymuje on w zażaleniu, w przesyłce, którą odebrał 1 grudnia 2022 r., znajdował się wyłącznie odpis odpowiedzi na skargę. Z treści zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika jednak (k. 13 akt sądowych), że w jednej przesyłce pełnomocnik skarżącej otrzymał: odpis odpowiedzi na skargę, zawiadomienie o wyznaczeniu sędziego sprawozdawcy, wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego, wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi. Powyższą przesyłkę pełnomocnik skarżącej odebrał 1 grudnia 2022 r. Sąd pierwszej instancji stwierdzając nieusunięcie w zakreślonym terminie braków formalnych skargi oparł się na ww. zwrotnym potwierdzeniu odbioru spornej przesyłki. Niewątpliwie "zwrotne potwierdzenie odbioru" jest dokumentem urzędowym – korzystającym z domniemania prawdziwości. Domniemanie to może być jednak podważone, przy czym ustawa nie wprowadza ograniczeń, co do środków dowodowych, zmierzających do obalenia domniemania zgodności takiego dokumentu z prawdą. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że praktyka doręczania stronie postępowania kilku pism w jednej przesyłce nie narusza zasad ani trybu doręczania pism w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dla prawidłowego doręczenia niezbędne jest jednak, aby pismo sądowe zostało wysłane, jako list za potwierdzeniem odbioru, a przesłanie kilku pism sądowych musi być odnotowane w formularzu potwierdzenia odbioru, co w niniejszej sprawie zostało uczynione. Mając zatem na uwadze adnotację na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki oraz uwzględniając, że skarżąca była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, nie można uznać za zasadne jego argumentacji. Pełnomocnik skarżącej, o ewentualnej niezgodności zawartości przesyłki z treścią zwrotnego potwierdzenia odbioru przy zachowaniu należytej staranności winien był powziąć wiedzę w dacie jej doręczenia. Dalej, dochowując należytej staranności powinien przedsięwziąć czynności zmierzające do usunięcia ewentualnych rozbieżności pomiędzy treścią zwrotnego potwierdzenia odbioru, a załącznikami znajdującymi się w doręczonej mu przesyłce tym bardziej, że od jego działań zależał dalszy bieg powierzonej mu sprawy. Pełnomocnik skarżącej żadnych czynności jednak nie podjął. W związku z tym uznać trzeba, że Sąd pierwszej instancji trafnie przyjął, że brak fiskalny skargi nie został usunięty, co skutkowało koniecznością jej odrzucenia. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. , postanowił jak w sentencji.