III SA/Gd 408/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Adam Osik po rozpoznaniu w dniu 19 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku uczestników postępowania K. K. i P. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi Prokuratora Rejonowego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 stycznia 2017 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego postanawia: przyznać wnioskodawcom prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

We wnioskach z dnia 8 września 2017 r., złożonych na urzędowych formularzach PPF, uczestnicy postępowania K. K. oraz P. K. zwrócili się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Na podstawie zawartych w formularzu PPF oświadczeń o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz na podstawie nadesłanych na wezwania referendarza sądowego dokumentów ustalono, że wnioskodawcy są małżonkami, a złożone przez nich wnioski zawierają identyczne żądanie i uzasadnienie. Z tego względu rozpoznano to żądanie jako jeden wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskodawcy prowadzą wspólne gospodarstwo domowe wraz z dwojgiem małoletnich dzieci, utrzymując się z wynagrodzenia P. K. z tytułu umowy o pracę w wysokości [...] zł oraz zasiłku rodzinnego ([...] zł) i świadczenia wychowawczego ([...] zł). K. K. posiada status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku. Z osiąganego dochodu wnioskodawcy pokrywają miesięczne koszty wody i prądu w wysokości [...] zł, spłaty kredytu w wysokości [...] zł, a nadto koszt zapłaty podatku nieruchomości w wysokości [...] zł rocznie. W skład ich majątku wchodzi dom o pow. [...] mkw. i szacunkowej wartości [...] zł. Zgodnie ze złożonymi oświadczeniami wnioskodawcy nie posiadają żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. W tym stanie uznano, co następuje. Instytucja prawa pomocy uregulowana w art. 243 – 262 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) stanowiąc jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu umożliwia dostęp do sądu osobom, które obiektywnie nie mają wystarczających środków finansowych na poniesienie kosztów prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym (obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Z treści ww. przepisu wynika, że to na podmiocie wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji materialnej i dochodowej uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Rozstrzygnięcie złożonego wniosku uzależnione jest zatem wyłącznie od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Co do zasady przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i winno być stosowane tylko w przypadkach podmiotów charakteryzujących się wyjątkowo trudną sytuacją materialną (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 179/12, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl). Uznając oświadczenia wnioskodawców za wiarygodne oraz biorąc pod uwagę opisane wyżej okoliczności faktyczne, w tym okoliczność utrzymywania się czteroosobowej rodziny wnioskodawców wyłącznie z wynagrodzenia za pracę P. K. oraz świadczeń rodzinnych oraz fakt braku zatrudnienia K. K., jak również brak jakichkolwiek oszczędności czy majątku, którego ewentualne zbycie lub obciążenie prawem na rzecz osoby trzeciej mogłoby przynieść dochód pozwalający na pokrycie kosztów przedmiotowego postępowania, przyjąć należało, że wnioskodawcy, nie mając obecnie realnych możliwości poniesienia kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania obejmują wpis od skargi kasacyjnej w wysokości [...] zł, spełniają ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W związku z dokonaną oceną sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawców, referendarz sądowy działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia przyznając wnioskodawcom prawo pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych.