III SA/Gd 344/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 5 marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia 6 czerwca 2013 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] na rzecz skarżącego M. K. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

Decyzją z dnia 6 czerwca 2013 r. Starosta na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. Nr 30, poz. 151 ze zm.) skierował M. K., posiadającego uprawnienia do kierowania w zakresie prawa jazdy kategorii A,B,C,T na badania lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wydano ją wskutek wniosku Prokuratora Prokuratury Rejonowej w K., do którego dołączono kopię opinii sądowo – psychiatrycznej, w której biegli lekarze psychiatrzy stwierdzili u badanego osobowość z cechami zaburzeń w sferze emocjonalnej i społecznej, czego wyrazem są trudności w zakresie wyrażania uczuć agresji i wrogości w dojrzały, społecznie przystosowany sposób, obniżenie zaufania do otoczenia, podejrzliwość, skłonność do somatyzacji. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł M. K., nie zgadzając się z powyższą decyzją, która jest dla niego rażąco krzywdząca. Wyjaśnił, iż opinia sądowo - psychiatryczna została sporządzona na potrzeby toczącego się przed sądem procesu, który nie dotyczył naruszania przez niego przepisów prawa o ruchu drogowym oraz przestępstw tzw. komunikacyjnych. Ponadto Starosta w sposób wybiórczy dokonał oceny opinii pomijając wnioski końcowe z których wynika, iż w odniesieniu do osoby skarżącego nie występuje ograniczona ani całkowita zdolność rozpoznawania znaczenia czynu i kierowania swoim postępowaniem. Decyzją z dnia 5 marca 2014 r., sygn. akt [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu powtórzono argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji organu I instancji. Zgodnie z przepisem art. 99 ust. 1 pkt. 2 ustawy o kierujących pojazdami starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli: a). kierowała pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu, b). istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Organ odwoławczy stwierdził, iż organ pierwszej instancji prawidłowo ocenił posiadany materiał dowodowy i na jego podstawie słusznie uznał, iż istnieją uzasadnione wątpliwości co do stanu zdrowia skarżącego, które uzasadniają skierowanie go na badania lekarskie. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniósł M. K., domagając się uchylenia w całości decyzji organów obu instancji oraz zasądzenia od organu na rzecz skarżącego kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił: 1. naruszenie prawa zawartego w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. polegające na ponownym wydaniu decyzji (uchylonej poprzednio przez organ drugiej instancji) przez pracownika podlegającego wyłączeniu od udziału w tym postępowaniu, 2. naruszenie prawa zawartego w art. 15 k.p.a. przez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania, polegające na prawie do ponownego rozpatrzenia sprawy, przez dwa różne i bezstronne organy administracyjne, 3. naruszenie prawa zawartego w art. 75 ust 1 pkt 1-5 ustawy o kierujących pojazdami, przez uznanie, że istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego stanowiące podstawę do skierowania na badanie lekarskie osoby posiadającej już uprawnienia do kierowania pojazdami i poddanej takim badaniom w 2005 r. 4. naruszenie prawa zawartego w 99 ust. 1 pkt 2 b ustawy o kierujących pojazdami, przez uznanie, że istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego, 5. naruszenie interesu prawnego skarżącego, który przeszedł już pozytywnie badania lekarskie w momencie uzyskania uprawnień w 2005 roku i ma bezterminowe uprawnienia do prowadzenia pojazdów mechanicznych kat A. B C, T, przez ponowne kierowanie go na badania lekarskie pomimo braku uzasadnionych i poważnych zastrzeżeń co do stanu jej zdrowia, co wynika jednoznacznie z treści opinii sądowo -psychiatrycznej z dnia 20 lutego 2012 r., 6. naruszenie interesu prawnego skarżącego, który został prawomocnie skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w K. z dnia 5 czerwca 2012 r. sygn. akt [...] za czyn opisany w art. 224 § 2 k.k. (nie dotyczący przestępstw przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji), przez karanie go dodatkową dolegliwością, polegającą na kierowaniu go na przymusowe badania lekarskie, pomimo braku poważnych i uzasadnionych zastrzeżeń co do jego stanu zdrowia. 7. naruszenie prawa, zawartego w art. 6, 7, 8 k.p.a. polegające na: - braku ponownego rozstrzygnięcia sprawy (organ pierwszej instancji po uchyleniu jego decyzji nie podjął żadnych czynności zmierzających do wyjaśnienia sprawy, a powtórzył jedynie decyzję uchyloną) - wydaniu decyzji bez podstawy prawnej ( z naruszeniem przepisów ustawy o kierujących pojazdami), a w oparciu o swobodne, nieuzasadnione uznanie administracyjne, sprzeczne z wnioskami opinii sądowo -psychiatrycznej z dnia 20 lutego 2012 r., - naruszenie słusznego interesu skarżącego, przez błędne ustalenie okoliczności faktycznych wynikających z opinii sądowo -psychiatrycznej z dnia 20 lutego 2012 r.. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że opinią z dnia 20 lutego 2012r. stwierdzono, iż nie jest on chory psychicznie, ani upośledzony umysłowo. Poziom funkcjonowania intelektualnego badania mieści się w granicach inteligencji przeciętnej. Nie stwierdzono również u niego cech ograniczonego uszkodzenia w obrębie funkcjonowania centralnego układu nerwowego, nie ujawniono objawów psychotycznych. Nie nadużywa on alkoholu, prezentuje osobowość zwartą. Nie zachodzi u niego niepoczytalność, ani nawet niepoczytalność ograniczona. Skarżący wyjaśnił, iż rozpoznano u niego co prawda zaburzenia emocjonalne i społeczne jednakże nie są to, w jego ocenie okoliczności uzasadniające skierowanie go na przymusowe badania lekarskie. Skarżący podniósł, iż w przedmiotowej sprawie nie była realizowana zasada dwuinstancyjności, albowiem pomimo uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, organ wydał tą samą decyzję bez podjęcia jakiejkolwiek czynności, i to w tym samym składzie osobowym. Nie podjął także jakiejkolwiek czynności zmierzającej do prawidłowego rozpatrzenia sprawy. Jego czynności sprowadziły się do powtórzenia treści decyzji uchylonej i powołania się na nową, zmienioną podstawę prawną. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Z kolei w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej zwaną p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Za całkowicie nieuzasadniony należy uznać naruszenia przepisów postępowania dotyczący udziału w rozpatrywaniu sprawy tych samych osób – po uchyleniu decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia. Wśród przesłanek wyłączenia pracownika organu administracji publicznej od udziału w postępowaniu określonych w art. 24 § 1 k.p.a. nie ma bowiem sytuacji, w której pracownik uczestniczył w wydaniu decyzji, która została następnie uchylona, a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia. Przesłanka wyłączenia określona w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. mówi o wyłączeniu pracownika, który brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji i dotyczy sytuacji, w której pracownik miałby działać najpierw jako organ I instancji, a następnie jako organ odwoławczy. Tylko taka sytuacja jest wyłączona na podstawie powołanego przepisu. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 99 ust. 1 pkt 2 lit b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U z 2011 r., Nr 30, poz. 151 ze zm.), zgodnie z którym starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy. Przesłanka uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia musi być, zdaniem Sądu w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę, interpretowana zgodnie z celem ustawy, którym jest zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym spowodowanym przez osoby, których stan zdrowia uniemożliwia sprawne prowadzenie pojazdów. zatem uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia, o których mowa w omawianym przepisie dotyczyć powinny tego rodzaju aspektów stanu zdrowia osoby, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdu. W ocenie Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy tj. opinia sądowo-psychiatryczna z dnia 20 lutego 2012 r. wydana na potrzeby prowadzonego przez prokuratora postępowania karnego, zawierająca ocenę stanu zdrowia psychicznego i cech osobowości M. K. nie daje podstaw do skierowania skarżącego na badania lekarskie w oparciu o powołany wyżej przepis. W opinii tej biegli zgodnie stwierdzili, że M. K. nie jest chory psychicznie, ani upośledzony umysłowo. Rozpoznano u badanego osobowość z cechami zaburzeń w sferze emocjonalnej i społecznej, czego wyrazem są trudności w zakresie wyrażania uczuć agresji i wrogości w dojrzały, społecznie przystosowany sposób, obniżenie zaufania do otoczenia, podejrzliwość, skłonność do somatyzacji. Z opisu osobowości skarżącego zawartej w powyższej opinii nie wynika, by jej cechy, związane głównie z wyrażaniem uczuć powodowały zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Skierowanie na badanie lekarskie nie może być dodatkową represją lub szykaną stosowaną wobec osoby poddanej badaniom sądowo – psychiatrycznym, zwłaszcza wówczas, gdy sprawa, w której badania takie przeprowadzono nie dotyczy przestępstwa związanego z naruszeniem bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Zauważyć można, że cechy osobowości takie jak podejrzliwość, obniżenie zaufania do otoczenia czy problemy z wyrażaniem uczuć agresji w dojrzały sposób można dostrzec u wielu uczestników życia społecznego i trudno uznać, że cechy te samoistnie uzasadniają wątpliwości co do zdrowotnych predyspozycji do kierowania pojazdami. Przedstawiona powyżej ocena prawna czyni bezprzedmiotowym odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi. Mając powyższe na uwadze zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, uznać należy za naruszające art. 99 ust. 1 pkt 2 lit b ustawy o kierujących pojazdami w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie sprawy Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę, organy administracji wezmą pod uwagę powyższą ocenę prawną. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. wobec uwzględnienia skargi. Orzeczenie w zakresie wykonalności zaskarżonej decyzji oparto na przepisie art. 152 p.p.s.a.