III SA/Gd 1055/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Paweł Mierzejewski, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2017 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 września 2016 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję.

Decyzją z dnia 20 września 2016 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz. U. z 2015 r, poz. 114 ze zm.) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 7 stycznia 2016 r., odmawiającą przyznania zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 21 roku życia, wnioskowanego na J. M.. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że J. M. wnioskiem z dnia 7 grudnia 2015 r. zwrócił się do Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego. Ze zgromadzonej przez organ I instancji dokumentacji wynika, że orzeczeniem Miejskiego Zespołu d.s. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 15 października 2015 r. J.M. został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. W orzeczeniu tym stwierdzono m.in., że stopień niepełnosprawności datuje się od 9 września 2015 r. oraz że nie da się ustalić od kiedy niepełnosprawność istnieje. Zatem strona legitymuje się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności od dnia 9 września 2015 r., a więc powstanie u niego umiarkowanego stopnia niepełnosprawności datuje się po ukończeniu 21 roku życia. W związku z tym organ I instancji zasadnie odmówił wnioskodawcy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego, ponieważ ten nie spełnia kryterium przyznania tego świadczenia wynikających z art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Nie legitymuje się bowiem ani orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ani też orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, która to niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. Dalej organ przywołał orzecznictwo sądów administracyjnych i wskazał, że ustalenie faktu niepełnosprawności i jego stopnia odbywa się w oparciu o orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane przez zespół ds. orzekania o niepełnosprawności i tylko ten dokument uprawnia do poczynienia ustaleń w zakresie stopnia i daty powstania stopnia niepełnosprawności. Orzeczenie to nie może być zastąpione żadnym innym dokumentem ani też innymi ustaleniami organu w postępowaniu dowodowym. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniósł J. M. wskazując, że dla niego niezrozumiała jest treść orzeczenia o niepełnosprawności z dnia 15 października 2015 r. Uznał jednak, że skoro orzeczenie zostało sporządzone przez fachowca, to wszystko zapisane jest prawidłowo. Wskazał, że drugie orzeczenie z dnia 25 lutego 2016 r. wystawione przez tego samego orzecznika, jest już prawidłowe oraz że domaga się wypłacenia zaległego świadczenia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Na rozprawie w dniu 16 marca 2017 r. J. M. oświadczył, że w dokumentacji, którą mu udostępniono jest wyraźny zapis podjęcia leczenia z określeniem daty 19 czerwca 1980 r., wobec czego niezrozumiałe jest dla niego stanowisko organu o niemożliwości ustalenia daty niepełnosprawności. Ponadto wyjaśnił, że na podstawie kolejnego wniosku wydano orzeczenie, w którym wskazano, że niepełnosprawność istnieje od 19 czerwca 1980 r. i na podstawie tego orzeczenia uzyskał on przedmiotowy zasiłek pielęgnacyjny, który otrzymuje od marca 2016 r. W dniu 21 marca 2017 r. skarżący przedłożył do Sądu dokumenty, w tym orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 25 lutego 2016 r. oraz decyzję Prezydenta Miasta z dnia 6 kwietnia 2016 r. przyznającą zasiłek pielęgnacyjny na okres od 1 stycznia 2016 r. do 30 września 2019 r., z których Sąd dopuścił dowód na rozprawie w dniu 18 maja 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity:. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej jako "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do treści. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji, gdy jest ona dotknięta naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania. Takie naruszenie prawa wiąże się z oceną prawidłowości ustalenia stanu faktycznego sprawy. W szczególności ujawnienie w toku postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym nowego dowodu lub nowej okoliczności faktycznej, które istniały w dniu wydania decyzji, ale nie były znane organowi, który wydał decyzję, musi być zawsze oceniane w świetle art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przy czym należy tu zauważyć, że kognicja Sądu administracyjnego nie obejmuje uprawnienia do "wypłacenia zaległego świadczenia" (czego domagano się w treści wniesionej skargi). Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 września 2016 r., utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 7 stycznia 2016 r., odmawiającą przyznania zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 21 roku życia, wnioskowanego na J. M.. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił m.in. art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2015r., poz. 114 ze zm.), zwanej dalej "ustawą" oraz przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 23), w skrócie "k.p.a.". Zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Zasiłek tego rodzaju przysługuje: 1) niepełnosprawnemu dziecku; 2) osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz 3) osobie, która ukończyła 75 lat (art. 16 ust. 2 ustawy). Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje ponadto osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia (art. 16 ust. 3). Jak wynika z akt sprawy podstawę odmowy przyznania przez organy obu instancji wnioskowanego świadczenia - zasiłku pielęgnacyjnego - był brak legitymowania się przez J. M. (dalej jako - "skarżący") orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z treści, którego wynikałoby, że niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia przez niego 21 roku życia (skarżący nie był również osobą wobec, której orzeczony został znaczny stopień niepełnosprawności). Niemniej, w ocenie Sądu w niniejszej sprawie zaistniała podstawa do wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Wznowienie postępowania z tej przyczyny może nastąpić zarówno na wniosek strony, jak i z urzędu (art. 147 k.p.a.). Aby móc uznać podjętą na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy decyzję za legalną, jej wydanie musi być poprzedzone zgromadzeniem materiału dowodowego, pozwalającym na ustalenie okoliczności istotnych dla sprawy (art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a.), a następnie wszechstronnym i wnikliwym rozważeniem zebranego materiału (art. 80 k.p.a.). Organ administracji publicznej, rozpoznając sprawę administracyjną, ma bowiem obowiązek każdorazowo brać pod uwagę zarówno stan prawny, jak i stan faktyczny istniejący w chwili podejmowania przezeń decyzji. Organ odwoławczy, rozpoznając niniejszą sprawę i wydając decyzję (którą utrzymał w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania wnioskowanego świadczenia) nie zaktualizował podstawy faktycznej rozstrzygnięcia w zakresie ustalenia dotyczącego daty powstania niepełnosprawności, a mianowicie powstania jej przed ukończeniem 21 roku życia. Swoje rozstrzygnięcie oparł bowiem na ustaleniach organu I instancji wskazując w uzasadnieniu decyzji, że J. M. posiada jedynie orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z dnia 15 października 2015 r., w którym stwierdzono, że - nie da się ustalić - od kiedy niepełnosprawność istnieje. W świetle zaś treści złożonej skargi i zawartych w niej wyjaśnień oraz dokumentów przedłożonych przez skarżącego, a które zostały doręczone organowi odwoławczemu i nie były kwestionowane wynika, że w dacie wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżonej decyzji z dnia 20 września 2016 r., J. M. legitymował się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z dnia 25 lutego 2016 r. wydanym przez Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności, z którego jednoznacznie wynika, że posiada on niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym orzeczoną do dnia 30 września 2019 r., która istnieje od 19-go roku życia. Ponadto, w dniu 6 kwietnia 2016r. została wydana przez Prezydenta Miasta decyzja, z której wynika, że J. M. przyznano zasiłek pielęgnacyjny na okres od 1 stycznia 2016 r. do 30 września 2019 r. Niewątpliwie organ odwoławczy posiada kompetencję do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy co do istoty, należy więc uznać, że doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1, a w konsekwencji art. 80 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie doszło bowiem do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, gdyż organ nie dysponował pełnym i wyczerpującym materiałem dowodowym, a w konsekwencji nie rozpoznał sprawy w sposób wszechstronny, bowiem w dacie wydania zaskarżonej decyzji skarżący był osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym i niepełnosprawność ta istniała od 19-go roku życia, a więc powstała przed ukończeniem 21 roku życia. Nie budzi też wątpliwości Sądu, że okoliczność ta ma istotne znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy i sama w sobie stanowi przesłankę uzasadniającą wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., albowiem Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w dniu wydania decyzji, tj. 20 września 2016 r. nie było znane orzeczenie o stopniu niepełnosprawności J. M. z dnia 25 lutego 2016 r. Zaistnienie takiej przesłanki daje natomiast podstawę do uchylenia przez Sąd zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. Powołany przepis stanowi, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Ujawnienie nowego dowodu (nowej okoliczności) już po zakończeniu postępowania w warunkach, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. obiektywnie oznacza, że w toku postępowania nie zostały wypełnione dyrektywy dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego, bez względu na przyczynę tego uchybienia (zob. wyrok NSA z 13 grudnia 2010 r., sygn. akt I FPS 7/10, dostępny w Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Wskazania co do dalszego postępowania dla organu administracji wynikają z dokonanych rozważań. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien uwzględnić przedstawioną powyżej ocenę prawną oraz nowe dowody (okoliczności), uwzględniając przede wszystkim fakt, że skarżący jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym i niepełnosprawność ta istnieje u niego od 19-go roku życia (powstała przed ukończeniem 21 roku życia), a także treść będącej w obrocie prawnym ww. decyzji Prezydenta Miasta z dnia 6 kwietnia 2016 r.