III SA/Gd 1019/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędzia WSA Alina Dominiak, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 marca 2021 r. sprawy ze skargi J.P. na postanowienie (...) Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 10 sierpnia 2020 r., nr (...) w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od (...) Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz J.P. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Decyzją z dnia 3 czerwca 2020 r., nr (...) Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w (...) wymierzył J.P. karę pieniężną w wysokości 5000 złotych za nieprzestrzeganie § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 maja 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. 2020, poz. 792) oraz § 2 ust. 2 pkt 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. 2020, poz. 878). Decyzję tę doręczono J.P. w trybie zastępczym na podstawie art. 44§4 k.p.a. J.P. pismem datowanym i nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 20 lipca 2020r. wniósł o umorzenie kary wymierzonej powyższą decyzją. W piśmie opisał swą trudną sytuację zdrowotną, życiową i materialną. Wskazał, że postanowienia o umorzeniu nie otrzymał i oświadczył: "może było awizo, ale rodzina z którą mieszka nie powiadomiła mnie". Postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2020 r., nr (...) [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny uznał powyższe pismo za odwołanie i pozostawił je bez rozpatrzenia w związku z jego wniesieniem z uchybieniem terminu. Jako podstawę prawną postanowienia wskazano przepis art. 134 k.p.a. W uzasadnieniu organ wskazał, że przesyłka zawierająca decyzję z dnia 3 czerwca 2020 r. była awizowana w dniu 8 czerwca 2020 r., zaś w dniu 16 czerwca 2020 r. była ona awizowana powtórnie. Wskazując na art. 44 k.p.a organ stwierdził, że termin do wniesienia odwołania upłynął skarżącemu w dniu 6 lipca 2020 r. Odwołanie zostało złożone w dniu 20 lipca 2020 r. (data stempla pocztowego), a zatem według organu zostało ono złożone po terminie. J.P. zaskarżył powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Skarżący wskazał, że nie miał wiedzy o dostarczeniu przesyłki poleconej na adres wskazany w decyzji, gdyż nie otrzymał żadnego awiza. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako "p.p.s.a") stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Podkreślenia wymaga już na wstępie rozważań w niniejszej sprawie to, że skarżący J.P. nie zatytułował swego pisma z 20 lipca 2020r "odwołaniem" ani nie sformułował w nim wniosku o uchylenie decyzji z dnia 3 czerwca 2020r. Skarżący zwrócił się natomiast do organu administracji o "umorzenie kary administracyjnej", powołując się na takie okoliczności jak swój zły stan zdrowia, złą sytuację materialną oraz wieloletnie honorowe krwiodawstwo za które odznaczony został Srebrnym Krzyżem Zasługi. Stwierdził też, że nałożenie kary jest dla niego krzywdzące i wyjaśnił, że nie wiedział o kwarantannie, której podlegał. Przepis art. 189k §1 pkt 3 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej, który nałożył administracyjną karę pieniężną, na wniosek strony, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem publicznym lub ważnym interesem strony, może udzielić ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej przez umorzenie administracyjnej kary pieniężnej w całości lub części. Pismo skarżącego z dnia 20 lipca 2020r. wpłynęło do organu administracji w sytuacji, w której decyzja o wymierzeniu kary była już ostateczna. Zgodnie z art. 8 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Przepis art. 9 k.p.a. stanowi zaś, że organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Zestawienie treści pisma skarżącego z dnia 20 lipca 2020r. z regulacją zawartą w art. 189k §1 pkt 3 k.p.a. przemawia za tym, że pismo to mogło stanowić wniosek o zastosowanie ulgi określonej powołanym przepisem, a polegającej na umorzeniu kary administracyjnej. Równocześnie jednak niektóre z zawartych w piśmie twierdzeń i oświadczeń mogły wskazywać na wolę prawnego zakwestionowania decyzji z 3 czerwca 2020r. przez wniesienie środka odwoławczego. W tej sytuacji, rzeczą organu administracji było, zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 8§1 oraz art. 9 k.p.a., poinformowanie skarżącego o jego sytuacji prawnej i przysługujących mu środkach prawnych, by jego nieznajomość prawa nie doprowadziła do poniesienia przez niego szkody. Skarżący był zatem uprawniony, by otrzymać od organu administracji informację o tym, że upłynął już mu termin do wniesienia odwołania, o tym, że przy spełnieniu określonych przesłanek można zwrócić się z prośbą o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a także o zasadach udzielania ulg na podstawie art. 189k §1 k.p.a. Dopiero po uzyskaniu takich informacji skarżący mógłby zdecydować o tym jaki charakter należy przypisać jego pismu z dnia 20 lipca 2020r. Przedwczesnym było zatem uznanie tego pisma za odwołanie od decyzji z 3 czerwca 2020r. Jeśli spośród więcej niż jednej możliwości kwalifikacji prawnych tego pisma wybrano opcję najmniej dla skarżącego korzystną, z pominięciem wymaganej czynności poinformowania go o istotnych dla sprawy okolicznościach prawnych, to działanie organu musiało zostać uznane za naruszające nie tylko art. 134 k.p.a. ale także art. 8 §1 oraz art. 9 k.p.a. w sposób mogący mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W tym stanie sprawy zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Wobec uwzględnienia skargi orzeczono o kosztach postępowania na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzając kwotę uiszczonego przez skarżącego wpisu sądowego od organu na rzecz skarżącego. Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym na podstawie art.15zzs⁴ ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.), zgodnie z którym: "Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów". Uznać należało, że rozpoznanie sprawy jest konieczne, zaś aktualna sytuacja związana z pandemią COVID 19 i ograniczone możliwości techniczne Sądu uzasadniają stwierdzenie, że przeprowadzenie rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość.