III OZ 87/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia G. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 stycznia 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 1064/22 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 kwietnia 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 1064/22 o odrzuceniu skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi G. R. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby i przeniesienia do rezerwy postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 1064/22, oddalił skargę G. R. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 kwietnia 2022 r., nr [...], w przedmiocie zwolnienia ze służby i przeniesienia do rezerwy. W dniu 3 kwietnia 2023 r. skarżący wniósł od powyższego wyroku skargę kasacyjną. Postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2023 r. Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę kasacyjną. Przesyłka pocztowa zawierająca odpis ww. postanowienia została doręczona skarżącemu w dniu 8 maja 2023 r. W piśmie z dnia 16 maja 2023 r., nadanym za pośrednictwem operatora pocztowego - Poczty Polskiej S.A., skarżący wywiódł zażalenie na postanowienie z dnia 19 kwietnia 2023 r. Z uwagi więc na okoliczność, że siedmiodniowy termin na złożenie zażalenia upływał w dniu 15 maja 2023 r., a skarżący wniósł zażalenie w dniu 16 maja 2023 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 31 maja 2023 r. odrzucił zażalenie na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634) – dalej: "P.p.s.a.". W dniu 21 czerwca 2023 r. skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie z dnia 19 kwietnia 2023 r. W uzasadnieniu wskazał m.in., że uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia nastąpiło z winy ustanowionego przez skarżącego pełnomocnika i dlatego on jako skarżący nie powinien ponosić konsekwencji tego uchybienia. Rozpoznając powyższy wniosek Sąd pierwszej instancji uznał, że nie zawiera on usprawiedliwionych podstaw. Zdaniem tego Sądu skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia, bowiem podmiot reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika nie może skutecznie podnosić braku swojej winy w uchybieniu terminu, które nastąpiło z winy jego pełnomocnika. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 29 lutego 2024 r., sygn. akt III OZ 86/24, oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie Sądu Wojewódzkiego z dnia 31 maja 2023 r. o odrzuceniu zażalenia na postanowienie tego Sądu z dnia 19 kwietnia 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 P.p.s.a.: uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia powinien zatem powoływać się na okoliczności wskazujące na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. Sąd pierwszej instancji trafnie ocenił, że skarżący nie uprawdopodobnili braku winy w uchybieniu terminu, gdyż okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie było niezawinione. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Powszechnie przyjmuje się - jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego - obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z 14 stycznia 1972 r., II CRN 448/71, OSPiKA 1972, z. 7-8, poz. 144), czy postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lutego 2015r., sygn. akt I OZ 104/15 (LEX nr 1643284). Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z dnia 6 października 1998 r., II CKN 8/98, LEX nr 50679). Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z dnia 14 maja 1998 roku, sygn. akt IV SA 1153/96 (LEX nr 45637), brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. W okolicznościach przedmiotowej sprawy podkreślenia wymaga, że pełnomocnik jest osobą dokonującą czynności procesowych w imieniu i na rzecz swojego mandanta (mandantów), co oznacza, że czynności procesowe (i zaniechania) pełnomocnika oceniane są w taki sposób, jakby sama strona ich dokonywała, tyle że przy wykorzystaniu fachowej pomocy. Wszelkie działania pełnomocnika traktuje się jak czynności i zaniechania osoby reprezentowanej. Od dawna w orzecznictwie utrwalony jest pogląd, wedle którego zawinienie pełnomocnika jest zawinieniem strony. Mocodawcę obciążają przeto wszelkie skutki - zarówno pozytywne jak i negatywne - działań i zaniechań pełnomocnika. Zatem mocodawca nie może skutecznie podnosić braku swojej winy w uchybieniu terminu, które zostało spowodowane przez podmiot go reprezentujący. Nie wymaga przy tym komentarza fakt, że strona ponosi winę za własne zaniedbania. W tej sytuacji należy również uznać, iż problemy w kontaktach skarżącego z wybranym przez niego pełnomocnikiem, w tym też przekazywanie sobie informacji, należą do kategorii ich wewnętrznych stosunków, nie uzasadniających przywrócenia terminu do dokonania czynności prawnej. Powyższe świadczy wyłącznie o braku wymaganej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Przy czym w stosunku do fachowego pełnomocnika miernikiem tym jest staranność szczególna (por. np. wyrok NSA z dnia 2 października 2015 r., sygn. akt II OSK 148/14, LEX nr 1987030). W tym stanie rzeczy trafnie przyjęto, że w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka ustanowiona w art. 86 § 1 P.p.s.a., warunkująca przywrócenie uchybionego terminu, a zatem postanowienie Sądu pierwszej instancji odpowiada prawu. Z powyższych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.