III OZ 811/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Szefa Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 11 października 2022 r., sygn. akt IV SA/Wr 367/22 w sprawie ze skargi D. N. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego we Wrocławiu (obecnie Szef Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji) z dnia 29 marca 2022 r., nr rez.2/2022 w przedmiocie powołania do odbycia krótkotrwałych ćwiczeń wojskowych postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 11 października 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, jako sądowi właściwemu miejscowo do rozpoznania sprawy. W uzasadnieniu wskazał, że pismem z 13 maja 2022 r. skarżący D. N. złożył za pośrednictwem Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego we Wrocławiu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na decyzję w przedmiocie powołania do odbycia krótkotrwałych ćwiczeń wojskowych w dniach 4 kwietnia 2022 r.-8 kwietnia 2022 r. Sąd ten zauważył, że z dniem 23 kwietnia 2022 r., zatem po wydaniu i doręczeniu zaskarżonej decyzji, weszła w życie ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2022 r., poz. 655; dalej jako "ustawa."). Zgodnie z art. 777 ust. 3 ustawy wojewódzkie sztaby wojskowe, w tym również Wojewódzki Sztab Wojskowy we Wrocławiu, przekształciły się w Centralne Wojskowe Centrum Rekrutacji. Zniesiono również szefów wojewódzkich sztabów wojskowych (art. 777 ust. 1 pkt 1). Jak stanowi zaś art. 778 ust. 1 i 3 ustawy, należności i zobowiązania wojewódzkich sztabów wojskowych stały się należnościami zobowiązaniami Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji, które wstąpiło we wszelkie prawa i obowiązki wojewódzkich sztabów wojskowych, bez względu na charakter stosunku prawnego, z którego te prawa i obowiązki wynikają. W konsekwencji Szef Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji, jako następca prawny Szefa byłego Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego we Wrocławiu, z mocy prawa uprawniony jest do występowania przed sądem administracyjnym w niniejszej sprawie. Siedziba tego organu mieści się w Warszawie. Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że z treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej jako: "p.p.s.a.") do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Z kolei z treści art. 13 § 3 p.p.s.a. wynika możliwość ustanawiania przez Prezydenta RP w drodze rozporządzenia wyjątków od ogólnych zasad dotyczących właściwości. Taki wyjątek w niniejszej sprawie nie został jednak ustanowiony. W myśl § 1 pkt 13 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. nr 72, poz. 652, ze zm.) dla obszaru województwa mazowieckiego właściwy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 59 § 1 p.p.s.a., stwierdził swą niewłaściwość miejscową i przekazał sprawę sądowi właściwemu miejscowo, tj. Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł organ. Jego zdaniem, pomimo iż następcą prawnym organu, który wydał decyzję w drugiej instancji, jest Szef CWCR w Warszawie, to w terenie działają ośrodki zamiejscowe CWCR, w tym Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu, który jest właściwy do załatwiania spraw administracyjnych z zakresu obronności z terenu województwa dolnośląskiego. Wskazał, że zaskarżona decyzja wydana została przez organ, którego terytorialny zasięg działania został sprowadzony do terenu województwa dolnośląskiego, a następca prawny tego organu, poprzez Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu, objął swym terytorialnym zasięgiem działania województwo dolnośląskie, podlegające jurysdykcji Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Zgodnie z art. 13 § 2 p.p.s.a. do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. § 3 ww. przepisu stanowi zaś, że Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, w drodze rozporządzenia, może przekazać wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu rozpoznawanie spraw określonego rodzaju należących do właściwości innego wojewódzkiego sądu administracyjnego, jeżeli wymagają tego względy celowości. Stosownie do art. 14 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny właściwy w chwili wniesienia skargi pozostaje właściwy aż do ukończenia postępowania, choćby podstawy właściwości zmieniły się w toku sprawy, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Jak prawidłowo wskazał to Sąd pierwszej instancji z dniem 23 kwietnia 2022 r. weszła w życie ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny. W art. 777 ust. 1 pkt 1 ustawa ta zniosła szefów wojewódzkich sztabów wojskowych i w ust. 2 pkt 1 utworzyła Centralne Wojskowe Centrum Rekrutacji. Zgodnie z art. 777 ust. 3 ustawy wojewódzkie sztaby wojskowe przekształciły się w Centralne Wojskowe Centrum Rekrutacji. Stosownie do art. 778 ust. 1 i 3 ustawy należności i zobowiązania wojewódzkich sztabów wojskowych stały się należnościami zobowiązaniami Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji, które wstąpiło we wszelkie prawa i obowiązki wojewódzkich sztabów wojskowych, bez względu na charakter stosunku prawnego, z którego te prawa i obowiązki wynikają. Z powyższych przepisów wynika, że obecnie nie istnieje już taki organ jak Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego we Wrocławiu, którego decyzja została w niniejszej sprawie zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Organ ten nie istniał już w chwili wniesienia przedmiotowej skargi, co jest istotne z punktu widzenia art. 14 p.p.s.a. Następcą prawnym tego organu jest Szef Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji, którego siedzibą jest Warszawa, zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 14 kwietnia 2022 r. w sprawie Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji oraz wojskowych centrów rekrutacji (Dz. U. z 2022 r., poz. 856). Szef Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji, jako następca prawny Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego we Wrocławiu, z mocy prawa jest więc uprawniony do występowania przed sądem administracyjnym w niniejszej sprawie. Z uwagi na fakt, że siedzibą Szefa Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji jest Warszawa, to właściwym do rozpoznania sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Należy zwrócić uwagę, że obecnie brak jest stosownej regulacji prawnej, która przekazywałaby tego rodzaju sprawy jak przedmiotowa do właściwości innych sądów administracyjnych, na co pozwala art. 13 § 3 p.p.s.a. Jeżeli zaś chodzi o kwestię ośrodków zamiejscowych Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji, to nie mogą one wpływać na właściwość wojewódzkiego sądu administracyjnego, bowiem organem administracji występującym w sprawie pozostaje Szef Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji, który jedynie działa poprzez swoje ośrodki zamiejscowe. Ani ustawa, ani rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z 14 kwietnia 2022 r. nie ustanawia innych od Szefa Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji organów działających w ramach ośrodków zamiejscowych. W związku z powyższym prawidłowo Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, jako sądowi właściwemu miejscowo do rozpoznania sprawy, jak bowiem stanowi art. 59 § 1 p.p.s.a. jeżeli do rozpoznania sprawy właściwy jest inny sąd administracyjny, sąd, który stwierdzi swą niewłaściwość, przekaże sprawę właściwemu sądowi administracyjnemu. Postanowienie sądu może zapaść na posiedzeniu niejawnym. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.