III OZ 80/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Artur Kuś po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp. k. z siedzibą w L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 listopada 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 634/24 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków skargi w sprawie ze skargi P. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp. k. z siedzibą w L. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z 27 grudnia 2023 r., nr DI-KZP.401.140.2022.akr w przedmiocie ustalenia wymiaru kary biegnącej postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 28 listopada 2024 r. sygn. akt IV SA/Wa 634/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił P. sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w L. (dalej: "skarżąca", "Spółka") przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z 27 grudnia 2023 r. nr DI-KZP.401.140.2022.akr w przedmiocie ustalenia wymiaru kary biegnącej. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że zarządzeniem z 12 marca 2024 r. wezwano Spółkę do uzupełnienia w terminie siedmiu dni braków formalnych skargi m. in. poprzez: uzupełnienie uiszczonego wpisu od skargi. Wezwania zostały doręczone pełnomocnikowi Spółki, który przy piśmie z 15 kwietnia 2024 r. nadesłał odpisy aktualne z KRS spółki oraz jej komplementariusza oraz dowód uiszczenia wpisu w kwocie 100 zł. Postanowieniem z 1 lipca 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę z uwagi na niepełne uzupełnienie braków skargi – nieuzupełnienie wpisu sądowego. Pismem z 12 lipca 2024 r. Spółka złożyła zażalenie na powyższe postanowienie, wniosła także o przywrócenie terminu do uzupełnienia wpisu sądowego. Uzasadniając wniosek wskazała, że po otrzymaniu wezwania pełnomocnik przekazał je do Spółki celem uiszczenia brakującej części wpisu. Jednakże na skutek natłoku obowiązków i innych zadań wykonywanych w tym czasie przez dział księgowości, zamiast wykonania kolejnego przelewu dołączono potwierdzenie już wykonanego. Podkreśliła, że popełnione uchybienie nie było wynikiem celowego zaniechania, lecz ludzkiej omyłki, zarówno po stronie księgowości Spółki, jak i pełnomocnika pozostającego w błędnym przekonaniu, że brakująca część wpisu została uzupełniona. Zaznaczyła, że Spółka uiściła wpis od skargi, chociaż w błędnej wysokości. Nie pozostawała bierna, lecz podjęła wszelkie czynności zmierzające do naprawienia popełnionego błędu. Pełnomocnik wskazała także, że instytucja przywrócenia terminu ma w swoim założeniu umożliwienie "wyeliminowania" powstających nieuniknienie błędów, podobnie jak np. instytucja sprostowania przyznana sądom. Powołała się także na treść orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2017 r., II FZ 986/16, oraz na fakt, że w równolegle toczącym się postępowaniu WSA w Warszawie w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 720/24 w podobnej sytuacji Sąd przywrócił stronie termin do uzupełnienia braków skargi. Ponadto pełnomocnik Spółki zaznaczyła, że Sąd sam popełnił błąd, ponieważ pierwszy nadesłany odpis zarządzenia zawierał błąd, a prawidłowy został wysłany dzień później. Po rozpoznaniu powyższego wniosku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydał opisane na wstępie postanowienie. Odmawiając przywrócenia terminu, Sąd I instancji wskazał, że z treści wniosku wynika, iż przyczyną nieterminowego uzupełnienia braku skargi miała być omyłka działu księgowości Spółki, która miała prowadzić do przyjęcia, że wezwanie dotyczy uiszczonego już wpisu, zatem w ramach uzupełnienia braków skargi przedstawiono dowód wykonania tego przelewu. Sąd nie uznał wyjaśnień Spółki za wystarczające dla przyjęcia, że w rozpatrywanej sprawie brak było winy w uchybieniu terminowi do uzupełnienia braków skargi. Zaznaczył, że w treści wezwania z 12 marca 2024 r. wprost wskazano, że dotyczy ono uzupełnienia kwoty wpisu, a nie jej uiszczenia. Zatem nie może być mowy o zasadności przyjętego założenia o swoistym "zdublowaniu" wezwań sądowych. Przedstawione przez pełnomocnika skarżącej zdarzenia mające usprawiedliwiać uchybienie terminu w istocie wskazują na niedbalstwo zarówno po stronie Spółki – ta bez wyraźnego powodu nie wykonała bowiem wezwania Sądu, nie można bowiem za taki powód uznać "natłoku obowiązków" – jak i jej pełnomocnika – ten bowiem najwyraźniej nie skontrolował przedstawionych mu przez Spółkę dokumentów, co pozwoliłoby być może na "wychwycenie" zaistniałej pomyłki i jej korektę. Tymczasem pełnomocnik w odpowiedzi na wezwanie Sądu przedstawił ponownie już przedłożone wraz ze skargą potwierdzenie przelewu. Zdaniem Sądu niedbalstwo jest okolicznością wykluczającą możliwość uznania braku winy w uchybieniu terminu, a tym samym jego przywrócenia. W ocenie Sądu I instancji nie może stanowić okoliczności usprawiedliwiającej nieterminowe uzupełnienie braków fakt częściowego uiszczenia wpisu, jest to bowiem czynność obowiązkowa przy wnoszeniu skargi. Nie stanowi takiej okoliczności także niezwłoczne złożenie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności. Za zupełnie nieuzasadnioną Sąd uznał sugerowaną analogię pomiędzy instytucją przywrócenia terminu oraz instytucją sprostowania orzeczenia, albowiem cele tych instytucji, wbrew wywodom pełnomocnika Spółki, są odmienne. Zdaniem Sądu trudno też uznać, że popełnione przez Spółkę uchybienie miało charakter "pisarski bądź rachunkowy" – stanowiło ono bowiem wprost niewykonanie skierowanego do niej wezwania. Stąd też brak analogii do stanu faktycznego, jaki zaistniał we wskazywanym przez pełnomocnika Spółki orzeczeniu NSA z 15 lutego 2017 r. Odnosząc się do kwestii pierwotnego doręczenia skarżącej błędnego odpisu zarządzenia wzywającego do uzupełnienia wpisu w niniejszej sprawie, Sąd I instancji stwierdził, że z treści uzasadnienia wniosku, jak i z pozostałych okoliczności sprawy wynika, że okoliczność ta nie miała żadnego wpływu na niewykonanie przez Spółkę wezwania, wobec błędnego przyjęcia, że samo wezwanie dotyczy już uiszczonego wpisu. Przy piśmie z 15 kwietnia 2024 r. wskazano, że załącza się do niego "dowód uiszczenia wpisu sądowego od skargi". Brak jest jakichkolwiek śladów wątpliwości co do treści wezwania po stronie pełnomocnika skarżącej, jak prób wyjaśniania takowych. W ocenie Sądu I instancji ta konkretna okoliczność, jakkolwiek istotnie będąca błędem Sądu, pozostaje bez znaczenia dla uchybienia przez Spółkę terminu do uzupełnienia braków skargi. Zdaniem Sądu I instancji nie można uznać, iż w sprawie nie było winy skarżącej i jej pełnomocnika w niedochowaniu terminu do uzupełnienia braków skargi. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła Spółka, zarzucając Sądowi I instancji bezzasadną odmowę przywrócenia terminu do uzupełnienia braków skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie, bowiem postanowienie Sądu I instancji odpowiada prawu. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W myśl art. 87 p.p.s.a. pismo z takim wnioskiem należy wnieść w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a w piśmie tym uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z takim wnioskiem należy dokonać czynności sądowej, której nie dokonano w terminie. Z przywołanych regulacji wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i skorzystanie z niej nie jest możliwe, gdy strona postępowania dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Innymi słowy, przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W orzecznictwie przyjmuje się, że przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 maja 2019 r., sygn. akt I OZ 430/19). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji trafnie orzekł o odmowie przywrócenia terminu Spółce, prawidłowo uzasadniając swoje stanowisko. Należy zauważyć, że w istocie Spółka po prostu nie wykonała w terminie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 12 marca 2024 r. o wezwaniu do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi, zaś jako przyczynę podała "natłok obowiązków" oraz "wykonywanie w tym czasie również szeregu innych przelewów", co poskutkowało błędnym załączeniem potwierdzenia dokonanego już wcześniej przelewu 100 zł, zamiast dokonaniem kolejnego przelewu uzupełniającego wpis od skargi o tę kwotę. Błąd ten nazwała "czeskim błędem" i próbowała go zakwalifikować jako sytuację podobną do tej z powoływanej sprawy II FZ 986/16. Sąd nie podzielił stanowiska Spółki z następujących powodów. Po pierwsze, niniejsza sytuacja tylko niewiele się różni od braku jakiejkolwiek reakcji na wezwanie sądowe. Nie jest to sytuacja, w której Spółka uiściłaby część wpisu w wykonaniu wezwania, ale w wyniku oczywistej omyłki (np. przestawienia cyfr czy niedopisania ostatniej cyfry) kwota ta nie zgadzałaby się z tą, do której spółkę wezwano. Spółka nie dokonała w ogóle przelewu uzupełniającego wpis, a jedynie dołączyła dowód już wcześniej uiszczonej opłaty przy wnoszeniu skargi. Po drugie, przyczyny ww. błędu wskazane przez Spółkę nie sposób uznać za usprawiedliwione. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego trudno zaakceptować "natłok obowiązków" oraz "wykonywanie w tym czasie również szeregu innych przelewów" jako uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Oczywiście rację ma Spółka, że błędy mogą się zdarzyć i się zdarzają, lecz wówczas zastosowanie może znaleźć instytucja przywrócenia uchybionego terminu, która stawia jednak opisane na wstępie wymogi, których na gruncie niniejszej sprawy Spółka nie spełniła. Sąd I instancji trafnie wskazał, że zarówno Spółka, jak i jej pełnomocnik, w niniejszej sprawie dopuścili się niedbalstwa, co wyklucza przywrócenie terminu. Powyższego stanowiska nie zmienia odmienna ocena podobnej sytuacji przez WSA w Warszawie, który w postanowieniu z 25 lipca 2024 r., IV SA/Wa 720/24, przywrócił stronie skarżącej termin do uiszczenia wpisu od skargi, zwłaszcza, że jak wynika z systemu CBOSA, postanowienie to zostało uchylone i odmówiono przywrócenia terminu do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi (postanowienie NSA z 26 listopada 2024 r., III OZ 477/24). Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.