III OZ 8/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D.D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 29 marca 2023 r., sygn. akt IV SPP/Wr 16/23 o oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie z wniosku D.D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 29 marca 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił wniosek D.D. (dalej: skarżący) o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Wnioskodawca wskazał, że przedmiotem zaskarżenia jest "decyzja Okręgowej Izby Radców Prawnych we Wrocławiu o wyznaczeniu pełnomocnika z urzędu r. pr. F.F. do sprawy SO we Wrocławiu, sygn. akt VIII Uo 158/22". W piśmie z 27 stycznia 2023 r. skarżący wyjaśnił, że Sąd Okręgowy ustanowił dla niej pełnomocnika z urzędu do sprawy zaskarżenia decyzji Prezesa ZUS, przy czym we wniosku o ustanowienie pełnomocnika strona wskazała konkretnego prawnika, który należy do OIRP w Warszawie. Tym samym, OIRP we Wrocławiu nie miała właściwości do wyznaczenia prawnika i powinna przekazać sprawę do OIRP w Warszawie. W ocenie skarżącego, "decyzja OIRP we Wrocławiu" o wyznaczeniu pełnomocnika jest wadliwa. Oddalając wniosek Sąd I instancji wskazał, że prawo pomocy nie przysługuje w przypadku oczywistej bezzasadności skargi. Oczywista bezzasadność skargi w rozumieniu art. 247 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.) zachodzi wówczas, gdy bez pogłębionej analizy prawnej nie ulega wątpliwości, że skarga nie może być uwzględniona. W tej sprawie skarga jest oczywiście bezzasadna, ponieważ jej rozpoznanie nie podlega kognicji sądów administracyjnych. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 243 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Z kolei zgodnie z art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje w ramach oczywistej bezzasadności skargi. Jak prawidłowo wskazał Sąd I instancji, oczywista bezzasadność skargi w rozumieniu art. 247 p.p.s.a. zachodzi, gdy bez pogłębionej analizy prawnej nie ulega wątpliwości, że skarga nie może być uwzględniona. Sąd I instancji prawidłowo ponadto orzekł, że zastosowanie art. 247 p.p.s.a. zachodzi przede wszystkim w sytuacji, gdy skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 p.p.s.a. (por. M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski, [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. 6 wydanie, C.H. Beck 2019, s. 1141 oraz powołane tam orzecznictwo). Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę, gdy sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Skarga wniesiona w tej sprawie podlegała odrzuceniu, ponieważ nie podlegała kognicji sądów administracyjnych. Wyznaczenie pełnomocnika z urzędu przez Okręgową Izbę Radców Prawnych nie jest decyzją, jak i żadnym innym aktem podlegającym zaskarżeniu do wojewódzkiego sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 1 pkt 2 p.p.s.a. lub na podstawie przepisów szczególnych. W związku z tym Sąd I instancji prawidłowo uznał, że w sprawie znajdował zastosowanie art. 247 p.p.s.a. Skutkowało to odmową przyznania prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 września 2014 r., sygn. akt II OZ 998/14). Z tych przyczyn i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.