III OZ 724/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 listopada 2025 r. sygn. akt IV SPP/Po 93/25 o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego w sprawie z wniosku A.P. o wymierzenie grzywny Prezydentowi Miasta [...] za nieprzekazanie skargi postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 18 listopada 2025 r., IV SPP/Po 93/25, oddalił wniosek A.P. (dalej: "skarżący") o wyłączenie sędziego WSA Józefa Maleszewskiego, w sprawie z wniosku skarżącego o wymierzenie Prezydentowi Miasta [...] grzywny za nieprzekazanie skargi. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd pierwszej instancji odnotował, że zawarty w zażaleniu z 9 października 2025 r. wniosek skarżącego o wyłączenie sędziego, motywowany był niezadowoleniem z wcześniejszych orzeczeń wydanych przez sędziego oraz jego znajomością z Prezydentem Miasta [...]. W związku z wnioskiem, sędzia WSA Józef Maliszewski złożył oświadczenie, w którym wskazał, że nie zachodzą wątpliwości określone w art. 18 lub 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") mogące wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności przy rozpoznawaniu sprawy. Oświadczył również, że nie zna osobiście Prezydenta Miasta [...]. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Wojewódzki wskazał, iż instytucja wyłączenia sędziego wymaga uprawdopodobnienia wystąpienia okoliczności tego rodzaju, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności w konkretnej sprawie. Niezbędnym elementem konstrukcyjnym wniosku jest zatem odniesienie przywołanych przez stronę argumentów do sytuacji występującej w niniejszym postępowaniu. W przeciwnym wypadku należy uznać, że skarżący nie przedstawił we wniosku okoliczności, które mieściłyby się w granicach przesłanek wskazanych w art. 18-19 p.p.s.a. W ocenie Sądu pierwszej instancji, skarżący nie wskazał żadnej okoliczności, która pozostaje w związku przyczynowym między jego wnioskiem, a powstaniem oceny, że prawdopodobne jest, że w zaistniałej sytuacji sędzia WSA Józef Maleszewski podlega wyłączeniu z uwagi na brak bezstronności. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd Wojewódzki uznał, że subiektywne poczucie strony o tym, że sędzia jest niesprawiedliwy nie mogą być uznane za okoliczności wywołujące uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności sędziego w rozumieniu art. 19 p.p.s.a. Ponadto Sąd podkreślił, że skarżący nie wykazał także, aby sędziego WSA Józefa Maleszewskiego rzeczywiście łączyły stosunki prywatne z Prezydentem Miasta [...] Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie, zaskarżając je w całości, wnosząc o jego uchylenie i orzeczenie o wyłączeniu sędziego, a także o zasądzenie według norm przepisanych wynagrodzenia pełnomocnikowi skarżącego przyznanemu z urzędu. W uzasadnieniu zażalenia przedstawiono argumentację przemawiającą za zasadnością jego uwzględnienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 19 p.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 p.p.s.a., sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Przepis art. 19 p.p.s.a., w odróżnieniu od przepisu art. 18 p.p.s.a., zawierającego katalog przyczyn powodujących wyłączenie sędziego z mocy ustawy, a zatem bezwzględne wyłączenie sędziego, reguluje kwestię wyłączenia sędziego z przyczyn innych niż wymienione w art. 18 p.p.s.a., dotyczy więc względnych przesłanek wyłączenia sędziego. Instytucja wyłączenia sędziego, tak z mocy prawa (art. 18 p.p.s.a.), jak i na wniosek strony (art. 19 p.p.s.a.), stanowi istotną gwarancję procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sędziego, który nie pozostaje w relacjach osobistych ze stronami lub ich przedstawicielami oraz nie miał wcześniej określonych związków z rozpoznawaną sprawą. Sąd rozpoznając wniosek na podstawie art. 19 p.p.s.a. ocenia czy jest oparty na podstawach wskazujących istnienie stosunku osobistego pomiędzy sędzią a jedną ze stron lub jej przedstawicielem, a sytuacja ta jest tego rodzaju, że może wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego. Jak stanowi art. 20 § 1 p.p.s.a. składając wniosek o wyłączenie sędziego należy uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia przez niego postępowania. Wnioskodawca powinien wskazać okoliczności w postaci konkretnych faktów, które mogłyby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego. Dokonując oceny, czy w konkretnej sprawie wystąpiła przyczyna uzasadniająca wyłączenie sędziego, należy mieć na względzie dwoisty charakter bezstronności sędziowskiej. Z jednej strony jest ona niezbywalną cechą władzy sądowniczej, a z drugiej indywidualną cechą sędziego, konieczną kwalifikacją do pełnienia tej funkcji (por. wyrok TK z 26 czerwca 2006 r., SK 55/05). Istotą pierwszego z tych wymiarów bezstronności, tzw. bezstronności obiektywnej, jest nie tylko to, by sędzia orzekający w sprawie zachowywał się zawsze rzeczywiście zgodnie ze standardami niezawisłości i bezstronności, lecz także by w ocenie zewnętrznej zachowanie sędziego odpowiadało takim standardom. Reguły wyłączenia sędziego służą bowiem budowie społecznego zaufania do wymiaru sprawiedliwości przez usuwanie choćby pozorów braku bezstronności (por. wyrok TK z 20 lipca 2004 r., SK 19/02). Drugi wymiar bezstronności, tzw. bezstronność subiektywna, polega na tym, że sędzia musi mieć jeszcze dodatkowo wewnętrzne przekonanie o możliwości wydania wyroku bez faworyzowania któregokolwiek z uczestników postępowania (por. J. P. Tarno [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, Warszawa 2011, art. 19). Wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego, stosownie do treści art. 22 § 2 p.p.s.a., musi być nadto poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez tego sędziego, którego wniosek dotyczy. Z oświadczenia złożonego w niniejszej sprawie przez sędziego WSA Józefa Maleszewskiego wynika, że nie zachodzą w stosunku do niego żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., a w szczególności nie zna on osobiście Prezydenta Miasta [...] Prawdziwość tego oświadczenia nie budzi wątpliwości. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA w Poznaniu prawidłowo oddalił wniosek. Okoliczność wydania przez sędziego niekorzystnego dla skarżącego orzeczenia nie stanowi przesłanki uzasadniającej jego wyłączenie. Instytucja wyłączenia sędziego nie może służyć umożliwieniu stronie wybierania składów sędziowskich według jej subiektywnego odczucia (por. postanowienie NSA z 8 maja 2009 r., II FZ 128/09), a pogląd strony co do trafności orzeczenia podjętego z udziałem danego sędziego nie stanowi przesłanki wyłączenia sędziego od rozpoznania danej sprawy (por. m.in. postanowienie NSA z 26 stycznia 2012 r., II FZ 15/12). Ponadto zarzucana przez skarżącego znajomości sędziego z Prezydentem Miasta [...] nie została w żaden sposób uprawdopodobniona. Okoliczność uczęszczania na tę samą uczelnię, która także nie została wykazana, nie świadczy o stosunku osobistym pomiędzy sędzią, a jedną ze stron, która mogłaby stanowić podstawę do sformułowania uzasadnionych zastrzeżeń co do bezstronności sędziego przy rozstrzyganiu danej sprawy. Odnosząc się do wniosku o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu wyjaśnić należy, że wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu na zasadzie prawa pomocy, należne od Skarbu Państwa (art. 250 § 1 p.p.s.a.), jest przyznawane przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu unormowanym w przepisach art. 254 § 1 i art. 258 - 261 p.p.s.a. Z tych względów i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.