III OZ 724/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 1 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy z zażalenia A.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 lipca 2021 r. sygn. akt III SA/Gd 502/21 o odrzuceniu skargi A.S. na decyzję Dyrektora Gminnego Przedszkola im. [...] z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia dziecka do przedszkola postanawia uchylić zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 22 lipca 2021 r. sygn. akt III SA/Gd 502/21 odrzucił skargę A.S. na decyzję Dyrektora Gminnego Przedszkola im. [...] z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia dziecka do przedszkola. W uzasadnieniu postanowienia podał, że w dniu 10 czerwca 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęła skarga A.S. na decyzję Dyrektora Gminnego Przedszkola im. [...] z dnia [...] maja 2021 r. w przedmiocie odmowy przyjęcia do przedszkola córki skarżącej – R.M. Z uwagi na stwierdzony brak formalny skargi, polegający na niewskazaniu w jej treści numeru PESEL skarżącej, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 czerwca 2021 r. wezwano skarżącą do jego uzupełnienia, poprzez podanie swojego numeru PESEL. W zarządzeniu zakreślono termin 7 dni na wykonanie wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwanie zostało wysłane na adres skarżącej podany w skardze. Pomimo dwukrotnego i prawidłowego awizowania przesyłki (pierwsze awizowanie w dniu 22 czerwca 2021 r., drugie w dniu 30 czerwca 2021 r.), skarżąca nie podjęła wskazanej korespondencji z urzędu pocztowego. W związku z tym, zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z dnia 15 lipca 2021 r., wydanym na podstawie art. 73 § 4 w zw. z art. 73 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."), wezwanie zostało uznane za skutecznie doręczone w dniu 6 lipca 2021 r. (koperta wraz z adnotacjami poczty oraz zarządzeniem w aktach sprawy – karta nr 36). Do dnia wydania niniejszego postanowienia skarżąca nie wykonała wskazanego wyżej zobowiązania w przedmiocie podania swojego numeru PESEL. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Podał, ze zgodnie z art. 57 § 1 w związku z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b P.p.s.a., skarga – o ile jest pierwszym pismem w sprawie – powinna zawierać numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku. W świetle art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Mając na uwadze okoliczności sprawy oraz treść w/w przepisów Przewodniczący Wydziału III WSA w Gdańsku prawidłowo wezwał skarżącą do uzupełnienia braku formalnego skargi. Stosowne wezwanie nie zostało przez skarżącą podjęte z urzędu pocztowego, w związku z czym brak formalny skargi nie został uzupełniony w ustawowym siedmiodniowym terminie. Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 73 § 1 P.p.s.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w artykułach poprzedzających (art. 65-72 P.p.s.a.), pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (§ 2). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (§ 4). W powyższym przypadku zachodzi tzw. domniemanie doręczenia przesyłki adresatowi. Domniemanie, o którym mowa w art. 73 § 4 P.p.s.a., polega na założeniu, że adresat przesyłki zapoznał się z jej treścią ostatniego dnia tego terminu, a zatem z tą datą wiążą się również odpowiednie skutki procesowe, jak chociażby rozpoczyna swój bieg – tak jak w niniejszej sprawie – termin do uzupełnienia braków formalnych skargi. W realiach rozpoznawanej sprawy, wskazany termin rozpoczął swój bieg w dniu 6 lipca 2021 r. (data uznana za dzień doręczenia przesyłki sądowej). Ostatnim dniem na uzupełnienie braku formalnego skargi był zatem dzień 13 lipca 2021 r. Z akt sądowych wynika, że skarżąca nie uzupełniła braku formalnego skargi w tym terminie, ani też później. W tak ustalonych okolicznościach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zobligowany był do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia A.S. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wyraziła niezadowolenie ze stanowiska zajętego w tej sprawie przez Sąd pierwszej instancji, zarzucając naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 i art. 73 P.p.s.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niewłaściwe ich zastosowanie i przyjęcie, że skarżąca uchybiła terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi, podczas gdy nie otrzymała ona żadnego zawiadomienia (ani zawiadomienia powtórnego) o możliwości odbioru pisma sądowego w placówce pocztowej. Wskazując na powyższy zarzut wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Jednocześnie wniosła o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez podanie numeru PESEL skarżącej oraz podała swój nr PESEL. W uzasadnieniu zażalenia podała, że o konieczności uzupełnienia braków formalnych skargi skarżąca dowiedziała się dopiero z doręczonego jej postanowienia o odrzuceniu skargi. Zarówno w dniu 22 czerwca 2021 r., jak również w dniu 30 czerwca 2021 r. (dni awizowania przesyłek) przebywała w domu. Jest pewna, że pracownik poczty nie był u niej w domu, aby doręczyć przesyłkę, jak również nie pozostawił "awizo". Skarżąca w dniu [...] czerwca 2021 r. została bowiem wypisana ze szpitala w związku z porodem dziecka za pomocą cesarskiego cięcia i jej stan nie pozwalał na wyjście z domu, tym bardziej w pierwszych dniach po powrocie ze szpitala (dowód – wypis ze szpitala). Wobec tego, wraz z mężem, który w związku z narodzinami dziecka przebywał na urlopie, oboje małżonkowie pozostawali w domu. Ponadto wyjaśniła, że dom zlokalizowany jest w ten sposób, że samochód musi najechać na podjazd (przepust) i jest to widoczne z okna domu. Dodatkowo skarżąca posiada psa, który szczeka w momencie, gdy ktoś zbliża się do furtki (obok furtki znajduje się domofon). W w/w dniach domniemanego awizowania żaden samochód pracownika poczty nie parkował na podjeździe, jak również nikt nie dzwonił domofonem. Wobec tego, pracownik poczty nie mógł pozostawić stosownego zawiadomienia. Niezależnie od powyższego skarżąca podała, że w dniu, w którym odebrała postanowienie o odrzuceniu skargi – ustaliła numer przesyłki i elektronicznie złożyła skargę do Poczty Polskiej (do zażalenia załączyła potwierdzenie złożenia skargi oraz jej treść). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Z akt niniejszej sprawy wynika, że wezwanie A.S. do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez podanie numeru PESEL zostało wysłane przez Sąd na adres skarżącej podany w skardze. Pomimo dwukrotnego awizowania przesyłki (w dniu 22 i 30 czerwca 2021 r.), skarżąca nie podjęła przedmiotowej korespondencji z urzędu pocztowego. Powołany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku art. 73 P.p.s.a. wskazuje na jedną z form tzw. doręczenia zastępczego, kiedy to przesyłka pocztowa nie zostaje doręczona bezpośrednio do rąk jej adresata, lecz przyjmuje się fikcję prawną, że takie doręczenie nastąpiło. Podkreślenia wymaga jednak, że doręczenie, o którym mowa w w/w przepisie, oparte jest na domniemaniu, że pismo dotarło do rąk adresata, i że w ten sposób doręczenie zostało dokonane prawidłowo. Domniemanie to jednak może być przez adresata obalone poprzez uprawdopodobnienie, że nie został on zawiadomiony o przeznaczonym dla niego piśmie, złożonym w pocztowej placówce oddawczej. Nie jest przy tym wystarczające samo zaprzeczenie adresata, że nie powziął wiadomości o złożeniu go w danym urzędzie, lecz konieczne jest poparcie twierdzenia dowodami na uprawdopodobnienie okoliczności niepowzięcia wiadomości o wysłanym mu piśmie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, A.S. we wniesionym zażaleniu w sposób wystarczający uprawdopodobniła, że nie została prawidłowo zawiadomiona o wysłanym do niej piśmie zawierającym wezwanie Sądu do uzupełnienia braku formalnego skargi. Wskazała bowiem, że w dniu [...] czerwca 2021 r. została wypisana ze szpitala w związku z porodem dziecka za pomocą cesarskiego cięcia i jej stan nie pozwalał na wyjście z domu, tym bardziej w pierwszych dniach po powrocie ze szpitala. Wobec tego, wraz z mężem, który w związku z narodzinami dziecka przebywał na urlopie, oboje małżonkowie pozostawali w domu i w dniach 22 i 30 czerwca 2021 r. nie odnotowali faktu domniemanego pozostawienia przez pracownika poczty jakiegokolwiek zawiadomienia o złożeniu w/w pisma Sądu wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej. Ponadto podała, że niezależnie od powyższego, w dniu, w którym odebrała postanowienie o odrzuceniu skargi, ustaliła numer przesyłki i elektronicznie złożyła skargę do Poczty Polskiej na jej niedoręczenie, ewentualnie brak umieszczenia awiza w skrzynce pocztowej. Do zażalenia skarżąca załączyła dokumenty potwierdzające powyższe twierdzenia. Wobec powyższego uznać należy, iż skarżąca skutecznie obaliła domniemanie prawidłowego doręczenia jej wezwania Sądu do uzupełnienia braku formalnego skargi w ramach doręczenia zastępczego (art. 73 P.p.s.a.). W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku błędnie uznał zatem, że w/w wezwanie zostało A.S. skutecznie doręczone w dniu 6 lipca 2021 r. Skoro nie nastąpiło skuteczne doręczenie skarżącej przedmiotowego wezwania, to tym samym nie rozpoczął biegu termin do uzupełnienia braku formalnego skargi i nie można było stwierdzić, że doszło do uchybienia tego terminu. Przy czym obecnie – z uwagi na podanie przez skarżącą w zażaleniu swojego numeru PESEL – brak jest podstaw do powtórnego wzywania strony do jego podania. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. w zw. z art. 182 § 1 i 3, orzekł, jak w sentencji postanowienia.