III OZ 67/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 listopada 2023 r. sygn. akt III SA/Gl 970/23 odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi Z. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 11 kwietnia 2023 r. nr SKO.4101.6.2023 w przedmiocie dodatku mieszkaniowego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z 30 listopada 2023 r. sygn. akt III SA/Gl 970/23 wydanym w sprawie ze skargi Z. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z 11 kwietnia 2023 r. nr SKO.4101.6.2023 w przedmiocie dodatku mieszkaniowego, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634) dalej zwanej "p.p.s.a." odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że skarżący w terminie do wniesienia skargi złożył wyłącznie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Wniosek ten został uwzględniony już po terminie na wniesienie skargi. Pełnomocnik skarżącego z urzędu wywiódł skargę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Jednakże wniosek nie mógł zostać uwzględniony, ponieważ we wniosku zaniechano uprawdopodobnienia okoliczności świadczących o tym, że zaniechanie złożenia skargi w terminie nastąpiło bez winy skarżącego. Zdaniem Sądu I instancji za wypełnienie wymogu z art. 86 § 1 p.p.s.a. nie może zostać uznane wyjaśnienie, iż przyczyną uchybienia terminowi wniesienia skargi było oczekiwanie na rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z pouczenia zawartego w decyzji nie wynikało, aby skarga nie mogła być sporządzona osobiście przez skarżącego, a strona powinna być świadoma, że złożenie takiego wniosku nie ma wpływu na obowiązek dochowania terminu do złożenia skargi. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Zarzucił naruszenie prawa procesowego, tj. art. 86 § 1 p.p.s.a., które mało istotny wpływ na wydanie zaskarżonego postanowienia przez nieprawidłowe przyjęcie, że nie zostały uprawdopodobnione żadne okoliczności świadczące o tym, że zaniecanie złożenia skargi w terminie nastąpiło bez winy skarżącego w wyniku zdarzeń o charakterze nadzwyczajnym, bowiem – zdaniem Sądu I Instancji – uzasadnienie wniosku o przywrócenie terminu odnosi się jedynie do okresu po ustanowieniu skarżącemu pełnomocnika z urzędu, a zatem po upływie terminu do złożenia skargi, podczas gdy prawidłowa ocena stanu faktycznego w niniejszej sprawie winna doprowadzić do wniosku, iż w sytuacji wystąpienia przez skarżącego o pełnomocnika w terminie do wniesienia skargi, skarżący mógł sądzić, iż wniosek ten zwalnia go od konieczności osobistego sporządzenia skargi. Skarżący podniósł, że otrzymał decyzję wraz z pouczeniem i zrozumiał to pouczenie w ten sposób, iż może on w terminie 30 dni od otrzymania decyzji złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, iż we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie uprawdopodobniono przyczyn nieterminowego dokonania tej czynności bez winy strony. Stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a. przesłanką zasadności wniosku o przywrócenie terminu jest kryterium braku winy. Kryterium to wymaga uprawdopodobnienia, że pomimo dołożenia szczególnej staranności przy prowadzeniu własnej sprawy, wystąpiły okoliczności od strony niezależne, które uniemożliwiły dochowania tej staranności. Zatem strona wnioskująca o przywrócenie terminu powinna przedstawić okoliczności, poparte argumentacją lub dokumentami źródłowymi, na podstawie których możliwe będzie uznanie, że powołane we wniosku okoliczności faktycznie wystąpiły. W rozpatrywanej sprawie skarżący nie dochował należytej staranności, w terminie do wniesienia skargi składając wyłącznie wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wbrew argumentacji zażalenia pouczenie zawarte w zaskarżonej decyzji nie było sformułowane w sposób uzasadniający przypuszczenie, iż złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy wstrzymuje termin do wniesienia skargi. Prawdą jest, że pouczenie nie zawiera stwierdzenia, iż złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wstrzymuje biegu terminu do złożenia skargi. Niemniej takie sformułowanie nie jest prawnie wymagane, a jego brak nie oznacza automatycznie, że pouczenie jest niejasne bądź wprowadzające w błąd. Zdaniem Sądu skarżący otrzymując decyzję, w której, po pierwsze, wskazano że powinien wnieść skargę w terminie 30 dni od daty otrzymania decyzji, po drugie, nie wskazano, że złożenie wniosku o przyznanie pełnomocnika z urzędu wstrzymuje bieg terminu na wniesienie skargi do WSA – powinien był przypuszczać, że niewniesienie skargi będzie rodzić dla niego negatywne skutki procesowe. W takim stanie rzeczy oczekiwanie na rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie może być jedyną okolicznością usprawiedliwiającą uchybienie terminu do wniesienia skargi. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.