III OZ 650/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia adwokata D.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 października 2023 r., sygn. akt III SAB/Gd 137/23 o oddaleniu wniosku o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonywane na zasadzie prawa pomocy w sprawie ze skargi G.K. na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, postanowieniem z dnia 27 października 2023 r., sygn. akt III SAB/Gd 137/23, oddalił wniosek adwokata D.M. o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w sprawie ze skargi G.K. na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podał, że w piśmie z dnia 10 lipca 2023 r. pełnomocnik skarżącego z urzędu wniósł o: "przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w części ani w całości wraz z należnym podatkiem VAT". Następnie WSA w Gdańsku wyjaśnił, że zgodnie z art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej "P.p.s.a."), wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W myśl § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r., poz. 18), wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej zawiera oświadczenie, że opłata nie została zapłacona w całości lub w części. W orzecznictwie wskazuje się, że aby Skarb Państwa mógł wypłacić wynagrodzenie wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi konieczne jest złożenie oświadczenia, iż opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części, co pozwala w istocie określić wysokość tego wynagrodzenia. Brak takiego oświadczenia wywołuje skutki materialnoprawne polegające na utracie prawa do wynagrodzenia. W ocenie Sądu pierwszej instancji, w treści złożonego wniosku o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu brak jest w istocie wymaganego oświadczenia, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Zawarte w treści żądania sformułowanie: "w części ani w całości wraz z należnym podatkiem VAT" pozbawione jest zasadniczego elementu oświadczenia, że: "opłata nie została zapłacona". Złożenie wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, niepopartego prawidłowo sformułowanym oświadczeniem, jest niewystarczające. Wymóg złożenia przez profesjonalnego pełnomocnika - wykonującego zawód zaufania publicznego - jednoznacznego oświadczenia w przedmiocie zapłacenia w całości lub w części opłaty za zastępstwo prawne bez konieczności wykazania, czy uprawdopodobnienia przezeń w jakikolwiek sposób tej okoliczności, powinien być więc przestrzegany bezwarunkowo, z wykluczeniem możliwości jego wyinterpretowania z okoliczności towarzyszących przyznaniu prawa pomocy, z charakteru udzielonej pomocy prawnej oraz treści innych wniosków tego pełnomocnika. Brak omawianego oświadczenia uniemożliwia przyjęcie, że praca pełnomocnika nie została wynagrodzona, co w konsekwencji wyklucza możliwość przyznania wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonywane na zasadzie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji. Z powyższym postanowieniem nie zgodził się pełnomocnik skarżącego, wnosząc zażalenie i domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku, ewentualnie zmiany poprzez przyznanie na rzecz ustanowionego w sprawie pełnomocnika wynagrodzenia w kwocie 590,40 zł brutto. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania: - błąd w ustaleniach faktycznych polegający na wadliwym przyjęciu, iż "brak omawianego oświadczenia uniemożliwia przyjęcie, że praca pełnomocnika nie została wynagrodzona" z czym nie sposób się zgodzić, gdyż zgromadzony materiał dowodowy nie pozostawia żadnych złudzeń, iż G.K. przebywający w zakładzie karnym nie ma nawet hipotetycznej możliwości pokrycia kosztów pomocy prawnej, zatem konkluzja Sędziego jest kuriozalna. Jednocześnie ustanowiony z urzędu pełnomocnik sprostował oczywistą omyłkę pisarską zawartą w treści wniosku o przyznanie wynagrodzenia, że wnoszę o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie zawisłej przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym III SAB/Gd 137/23 nie uiszczonych w części ani w całości w raz należnym podatkiem VAT wg. norm przepisanych , tj. w wysokości 590,40 zł brutto. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Jak zasadnie wskazał Sąd pierwszej instancji w swoim postanowieniu, aby Skarb Państwa mógł wypłacić wynagrodzenie wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi konieczne jest złożenie oświadczenia, iż opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Brak zaś takiego oświadczenia wywołuje skutki materialnoprawne polegające na utracie prawa do wynagrodzenia. Również niepełne, nieprecyzyjne oświadczenie w tym zakresie nie stanowi wypełnienia obowiązku wynikającego z § 3 rozporządzenia w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu. Słusznie zatem Sąd pierwszej instancji uznał, że złożenie wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, niepopartego prawidłowo sformułowanym oświadczeniem, jest niewystarczające. Wymóg złożenia przez profesjonalnego pełnomocnika - wykonującego zawód zaufania publicznego - jednoznacznego oświadczenia, powinien być przestrzegany bezwarunkowo, z wykluczeniem możliwości jego wyinterpretowania z okoliczności towarzyszących przyznaniu prawa pomocy, jak chce tego pełnomocnik w zażaleniu, z charakteru udzielonej pomocy prawnej oraz treści innych wniosków tego pełnomocnika. Zwrócić należy uwagę, że wniosek o wynagrodzenie objęty jest rygoryzmem, bowiem wynagrodzenie to wypłacane jest ze środków budżetowych Skarbu Państwa. Ponadto pisma procesowe sporządzane przez profesjonalnego pełnomocnika powinny być przygotowane rzetelnie, precyzyjnie, z zachowaniem należytej staranności przy jego redagowaniu, bez konieczności domyślania się po stronie Sądu jaki był cel wnoszącego pismo procesowe. To autor pisma ponosi odpowiedzialność za treść składanego pisma i on też jest obciążany skutkami działań jak i zaniedbań. Końcowo Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że pełnomocnik jest uprawniony do złożenia kolejnego wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, zwierającego tym razem oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości ani w części. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.