III OZ 644/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak sędzia NSA Mirosław Wincenciak (spr.) sędzia del. WSA Sławomir Pauter Protokolant: starszy asystent sędziego Tomasz Godlewski po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 29 sierpnia 2023 r. sygn. akt II SA/Bd 660/23 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi K.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 21 kwietnia 2023 r. nr SKO-4220/2/2023 w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia postanawia oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2023 r. sygn. akt II SA/Bd 660/23, po rozpoznaniu wniosku [...] o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi K.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 21 kwietnia 2023 r. nr SKO-4220/2/2023 w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia polegającego na "Budowie instalacji fotowoltaicznej o mocy do 100 MW na działkach ewidencyjnych nr [...]" – odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W motywach postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że K.R., wnosząc skargę na w/w decyzję, wniosła również o wstrzymanie jej wykonania. Podał, że zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej w skrócie "p.p.s.a."), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Natomiast w myśl art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeśli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W ocenie WSA w Bydgoszczy, skarżąca nie podała żadnego argumentu przemawiającego za potrzebą czy koniecznością udzielenia jej ochrony tymczasowej w tej sprawie. Tym samym Sąd nie miał możliwości oceny, że wykonanie zaskarżonej decyzji – przed zbadaniem jej legalności przez sąd administracyjny – wiązałoby się z wyrządzeniem skarżącej znacznej szkody bądź spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia K.R. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wyraziła niezadowolenie ze stanowiska zajętego przez Sąd pierwszej instancji i wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu zażalenia podniosła m.in., że: "wydanie decyzji o warunkach zabudowy w oparciu o wadliwą decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach może doprowadzić do nieodwracalnej utraty przedmiotu ochrony lub takiego jego przekształcenia, który byłby niezgodny z przepisami obowiązującymi w momencie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a zmiany te mogłyby nie być możliwe do przywrócenia do stanu pierwotnego". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do treści art. 86f ust. 4 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1094 ze zm., dalej w skrócie "ustawa środowiskowa") rozpoznał zażalenie K.R. na postanowienie w sprawie wstrzymania wykonania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach na rozprawie. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z kolei w świetle art. 86f ust. 1 ustawy środowiskowej, do skargi na decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach stosuje się art. 61 § 3 p.p.s.a., z tym że przez trudne do odwrócenia skutki, o których mowa w tym przepisie, rozumie się następstwa wynikające z podjęcia realizacji przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, dla którego wydano zaskarżoną decyzję. Sąd może zatem wstrzymać wykonanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, jeżeli zostanie uprawdopodobnione, że trudne do odwrócenia skutki, o których mowa w art. 86f ust. 1 ustawy środowiskowej, nastąpią w konsekwencji określonego w skardze naruszenia prawa lub interesu prawnego. Powyższe oznacza, że ewentualne, a zatem nawet hipotetyczne, podjęcie realizacji przedsięwzięcia musi zostać ocenione przez pryzmat następstw wynikających z podjęcia realizacji przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko. W ramach oceny wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji ocenia się, jakie potencjalne następstwa dla środowiska może wywołać "wykonanie" decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. W polskim porządku prawnym instytucja tzw. ochrony tymczasowej została uregulowania zgodnie z wytycznymi sformułowanymi w rekomendacji Komitetu Ministrów Rady Europy nr R/89/8 z 15 listopada 1989 r. o tymczasowej ochronie sądowej w sprawach administracyjnych. Rekomendacja przewiduje możliwość elastycznego korzystania ze środków ochrony tymczasowej, w tym ich uchylanie oraz wprowadzanie pewnych ograniczeń czasowych. Zastrzega przy tym, że środki te nie mogą zastępować orzeczeń zawierających merytoryczną ocenę aktu, czy też wpływać na ich treść. Obowiązek uprawdopodobnienia, że trudne do odwrócenia skutki, o których mowa w art. 86f ust. 1 ustawy środowiskowej, nastąpią w konsekwencji określonego w skardze naruszenia prawa lub interesu prawnego, nie oznacza, że na etapie rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania tego rodzaju decyzji sąd administracyjny dokonuje oceny zasadności zarzutów podnoszonych w skardze lub kontroli legalności zaskarżonej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Wchodzenie w meritum sprawy na etapie badania zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu mijałoby się z celem tej instytucji. Według tak zakreślonych ram prawnych, uznać należy, iż skarżąca nie uprawdopodobniła w tej sprawie przesłanek wskazanych w cytowanych przepisach. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione. Podkreślenia wymaga, że samo złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji administracyjnej nie oznacza automatyzmu w blokowaniu realizacji praw i obowiązków z niej wynikających. Sąd administracyjny ocenia jedynie, czy podane przez stronę okoliczności w istocie wskazują na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności spoczywa jednak na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby to uprawdopodobnić. Tymczasem złożony przez skarżącą wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zawiera żadnego uzasadnienia. Skarżąca nie uprawdopodobniła w konsekwencji, że następstwa wynikające z podjęcia realizacji przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, dla którego wydano zaskarżoną decyzję, wywołają trudne do odwrócenia skutki lub niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody. Z kolei w zażaleniu na postanowienie o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji skarżąca poprzestała wyłącznie na lakonicznych oświadczeniach i obawach, które nie zostały przez nią uprawdopodobnione. Powyższe oznacza, że skarżąca nie wskazała negatywnych skutków wykonania decyzji organu w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 86f ust. 1 ustawy środowiskowej, co uniemożliwiało uwzględnienie jej wniosku. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.