III OZ 628/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia C.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 września 2025 r., sygn. akt II SAB/Gl 85/25 o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Beaty Kalagi-Gajewskiej od orzekania w sprawie ze skargi C.M. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Burmistrza Pszczyny w przedmiocie zmiany stosunków wodnych na gruncie postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 8 września 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił wniosek C.M. (dalej: skarżący) o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Beaty Kalagi-Gajewskiej od orzekania w sprawie ze skargi skarżącego na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Burmistrza Pszczyny w przedmiocie zmiany stosunków wodnych na gruncie. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w piśmie z 20 sierpnia 2025 r. skarżący wniósł o wyłączenie sędziego WSA Beaty Kalagi-Gajewskiej od rozpoznania jego sprawy wskazując, że sędzia ta wydała postanowienie w przedmiocie zmiany stosunków wodnych w sprawie o sygn. akt: II SAB/Gl 70/23, co powoduje wątpliwości co do jej bezstronności w tej sprawie. Oddalając wniosek o wyłączenie sędziego Sąd I instancji wskazał, że dla uwzględnienia tego rodzaju wniosku nie jest wystarczające podejrzenie strony co do braku bezstronności sędziego lub subiektywne przekonania o negatywnym nastawieniu sędziego do strony. Skarżący wniósł zażalenie na postanowienie z 8 września 2025 r. opisując wnoszone przez siebie skargi i wnioski, w sprawie których orzekała między innymi sędzia objęta wnioskiem o wyłączenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli wcześniej, wskazanych w ustawie związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa (art. 18 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), wyłączenie sędziego następuje na wniosek wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości, co do bezstronności sędziego (art. 19 p.p.s.a.). Funkcją instytucji wyłączenia sędziego jest ochrona wymiaru sprawiedliwości oraz unikanie sytuacji, które mogłyby postawić sędziego (z przyczyn przez niego niezawinionych, a nawet od niego niezależnych) z powodu kierowanych pod jego adresem nieuzasadnionych zarzutów o brak bezstronności. Należy przy tym podkreślić, że wyłączenie sędziego uwarunkowane jest nie wystąpieniem jakichkolwiek zastrzeżeń co do jego bezstronności, ale wątpliwości uzasadnionych, popartych konkretnymi faktami. O wyłączeniu sędziego nie może decydować subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości. Zarzuty dotyczące niewłaściwego, zdaniem strony, sposobu orzekania przez sędziego mogą być podnoszone w ramach przysługujących środków zaskarżenia, nie stanowią natomiast przesłanki do wyłączenia sędziego. Tego rodzaju okoliczności, jako niepoparte żadnymi dowodami uprawdopodabniającymi istnienie uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności wskazanego sędziego, nie mogą stanowić podstawy do zastosowania instytucji wyłączenia sędziego. Przyczyny wyłączenia, które powinny zostać uprawdopodobnione we wniosku o wyłączenie sędziego, to wyłącznie przyczyny na które wskazują art. 18 i 19 p.p.s.a. Oznacza to, że nie będzie chodzić o jakąkolwiek okoliczność, która zdaniem strony wyłącza sędziego od rozpoznawania jego sprawy, ale okoliczność spośród przewidzianych ustawą Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. We wniosku o wyłączenie skarżący nie powołał się na okoliczności, które podważyłyby prawdziwość złożonego przez sędziego oświadczenia o braku podstaw do jego wyłączenia od orzekania w tej sprawie. Nie można uznać bowiem za skuteczną przesłankę wyłączenia sędziego wątpliwości strony co do jego bezstronności, opartej jedynie na jej subiektywnym odczuciu czy też przekonaniu co do celowości złożonego wniosku. Instytucja wyłączenia sędziego nie może być traktowana jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jej interesów (por. postanowienie NSA z 22 lutego 2008 r., II FZ 61/08 oraz postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 31 stycznia 2011 r., K 3/09, publ. OTK 2011, seria A, nr 1, poz. 5). Taką okolicznością nie jest orzekanie przez sędziego objętego wnioskiem o wyłączenie, w innej sprawie toczącej się z inicjatywy skarżącego. Z tych względów i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.